جۇما, 10 اقپان 2012 8:11
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان ورالمان اعايىندار تۋرالى ماقالانى وقىپ, وعان قاتىستى ايتىلىپ جاتقان ءتۇرلى پىكىرلەردى ەستىگەندە ەسىمە ءوزىم كۋا بولعان ءبىر وقيعا ءتۇستى.
وسىدان بەس جىلداي ۋاقىت بۇرىن ماي اۋدانىنىڭ شالعايدا جاتقان اقجار اۋىلىنا بارۋعا تۋرا كەلدى. قاڭتار ايىنىڭ ايازدى كۇندەرىنىڭ ءبىرى ەدى. بۇل ۋاقىتتا بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەردىڭ ەسەپ بەرىپ جاتقان كەزى. سول كەزدەگى اۋدان اكىمى ەرنۇر ايتكەنوۆتىڭ اۋىل تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋلەرىنەن ماقالا جازىپ قايتايىق دەپ جولعا شىققان ەدىك.اۋدان ورتالىعى كوكتوبەگە كەلگەن بەتىمىز سول ەدى, اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرجان راقىمجانوۆ كۋرچاتوۆتىڭ قاسىنداعى اقجار اۋىلىنا باراتىن بولدىڭ, دەپ ازىلدەي ك ۇلىپ قارسى الدى. ءپالى, كۋرچاتوۆ قايدا, ءبىز قايدا, تىم الىس قوي, دەپ جاتىرمىز ءبىز دە. ءسويتىپ, پوليگون سىناقتارىن كورگەن, جارىلىستىڭ زاردابىن تارتقان سەمەيگە قاراستى اتى ايگىلى قالادان 3 شاقىرىمداي عانا جەردە ورنالاسقان اقجار اۋىلىنا كەلىپ جەتتىك.
جۇما, 10 اقپان 2012 8:11
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان ورالمان اعايىندار تۋرالى ماقالانى وقىپ, وعان قاتىستى ايتىلىپ جاتقان ءتۇرلى پىكىرلەردى ەستىگەندە ەسىمە ءوزىم كۋا بولعان ءبىر وقيعا ءتۇستى.
وسىدان بەس جىلداي ۋاقىت بۇرىن ماي اۋدانىنىڭ شالعايدا جاتقان اقجار اۋىلىنا بارۋعا تۋرا كەلدى. قاڭتار ايىنىڭ ايازدى كۇندەرىنىڭ ءبىرى ەدى. بۇل ۋاقىتتا بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەردىڭ ەسەپ بەرىپ جاتقان كەزى. سول كەزدەگى اۋدان اكىمى ەرنۇر ايتكەنوۆتىڭ اۋىل تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋلەرىنەن ماقالا جازىپ قايتايىق دەپ جولعا شىققان ەدىك.اۋدان ورتالىعى كوكتوبەگە كەلگەن بەتىمىز سول ەدى, اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرجان راقىمجانوۆ كۋرچاتوۆتىڭ قاسىنداعى اقجار اۋىلىنا باراتىن بولدىڭ, دەپ ازىلدەي ك ۇلىپ قارسى الدى. ءپالى, كۋرچاتوۆ قايدا, ءبىز قايدا, تىم الىس قوي, دەپ جاتىرمىز ءبىز دە. ءسويتىپ, پوليگون سىناقتارىن كورگەن, جارىلىستىڭ زاردابىن تارتقان سەمەيگە قاراستى اتى ايگىلى قالادان 3 شاقىرىمداي عانا جەردە ورنالاسقان اقجار اۋىلىنا كەلىپ جەتتىك.
اۋىل ماي اۋدانىنىڭ ورتالىعى كوكتوبەدەن 180 شاقىرىمداي جەردە, بۇعان قاراعاندا كۋرچاتوۆىڭىز جاپ-جاقىن, اۋىل ءبىزدىڭ وبلىستىڭ اۋماعىندا بولعانىمەن, تۇرعىنداردىڭ ءجيى بارىپ قاتىنايتىن جەرلەرى وسى قالا بولسا كەرەك. ويتكەنى, اۋدان ورتالىعى كوكتوبە ولار ءۇشىن تىم شالعاي. اۋرۋ-سىرقاۋلار بولسا, اۋدان اكىمدىگى كۋرچاتوۆ جاقپەن كەلىسىپ, جاقىن جەردەگى اۋرۋحاناعا جىبەرىپ جاتادى. ازىق-ت ۇلىك, كيىم-كەشەك, باسقا دا جاعدايلارىن سول جاققا بارىپ الىپ قايتادى. ءبىزدىڭ اۋىلدارىمىزدىڭ ورنالاسۋىندا كەڭەس وكىمەتى تۇسىنان قالعان وسىنداي كەرەعار جاعدايلار ءالى دە كەزدەسەدى. كەزىندە ءماسكەۋدىڭ تىكەلەي قامقورلىعىندا بولعان بۇل قۇپيا قالا تۇرعىندارىنىڭ اقجار اۋىلىن وزدەرىنە قوسىپ العىلارى كەلمەگەنى بەلگىلى. سوندىقتان قازاق اۋىلى سىرتتاپ, اۋدان ورتالىعىنان تىم جىراقتا قالىپ قويدى. جول جوق, ويلى-قىرلى, مىڭ شۇڭقىرلى جولمەن ازەر دەگەندە ءولدىم-تالدىم دەپ جەتتىك-اۋ. ءدال وسى كەزدە م ۇلىكتى زاڭداستىرۋ ناۋقانى ءجۇرىپ جاتتى. اكىممەن كەزدەسۋ بارىسىندا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءبىرى قايلاش اقساقال ءبىزدىڭ تۇرعان ءۇيلەرىمىزدى ايتمۇحانبەت زاڭداستىرىپ السا, ءبىز دالادا قالىپ قوياتىن بولدىق قوي, دەدى اشۋلانا سويلەپ.– دالادا قالمايسىزدار, قوجابەكوۆپەن سويلەسەمىز, ماسەلە شەشىمىن تابادى, – دەپ جاۋاپ بەردى اۋدان اكىمى ەرنۇر ايتكەنوۆ.جيىلىستان سوڭ, الگى اقساقال باستاعان اۋىلدىقتارمەن جولىقتىق. سويتسەك, بۇلار 92-جىلدارى ەلىمىزگە موڭعوليادان كوشىپ كەلگەن ورالمان قانداستارىمىز ەكەن. ءبىز قازاقستان, قازاعىمىز تاۋەلسىزدىگىن الدى دەگەندى ەستي سالا, ەلگە قاراي جۇگىرە جەتكەن ەڭ العاشقى لەكتىڭ كوشباستاۋشىلارىمىز, قاراعىم, ەلگە راحمەت. بىزدەردى جاقسى قارسى الىپ, كۇتىپ الدى. ءۇيىن جايلاپ, قورامىزعا مال بەردى. ەندى قازىر بالا-شاعالارىمىزبەن ءۇيسىز قالامىز با دەپ ۋايىمدايمىز, دەدى ورالمان اعايىندار بىزگە.سول جىلى ەلگە قونىس اۋدارعان اعايىنداردى شالعايدا جاتقان وسى اقجار اۋىلىنا جىبەرىپتى. سولتۇستىكتىڭ قاقاعان سۋىعى ۇراتىن دالالى جەر. ەل مەن جەردىڭ شەتىندەگى اۋىلىمىزدى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ورالماندار وسىندا جىبەرىلگەن سياقتى…سويتسەك, ماسەلەنىڭ ءمانىسى بىلاي ەكەن. الگى ايتمۇحانبەت دەپ تۇرعاندارى بىزگە اتى بۇرىننان تانىس قوجابەكوۆ دەگەن كاسىپكەر جىگىت بولىپ شىقتى. جەكەشەلەندىرۋ كەزىندە وسى اقجار اۋىلىن ساتىپ العان كورىنەدى. كەڭسەسى, كلۋب, تاعى دا باسقا عيماراتتار, ورالماندار تۇرىپ جاتقان تۇرعىن ۇيلەر تۇگەلدەي وسى جىگىتتىڭ مەنشىگى بولىپ سانالادى. ورالماندار تۇرىپ جاتقان تۇرعىن ءۇيلەر سالىنۋى جاعىنان وتە جاقسى, اق كىرپىشتەن قالانعان, ءۇش ءبولمەلى سول كەزدەردىڭ ۇلگىسىندە سالىنعان. وزگەلەر ۇدەرە كوشىپ كەتكەندە قاز-قاتار سالىنعان وسى ءۇيلەرگە ورالمان اعايىندار كەلىپ قونىستانعان. ءۇي الدىق, تۋعان ەلگە كەلدىك دەپ كوڭىل اسپاندا. ەندى م ۇلىكتى زاڭداستىر دەگەندە بۇل ءۇيدىڭ ءوز اتتارىنا جازىلعانى ءجونىندە ءبىر قاعاز تاپپاي الەككە ءتۇسەدى. جەكەشەلەنگەن ۇيلەر قوجابەكوۆتىڭ مەنشىگى – سونىڭ اتىندا. ورالمانداردىڭ دالادا قالدىق دەپ تۇرعاندارى وسى. وزدەرى باقانداي 13 وتباسى. ءار وتباسىنداعى بەس-التى بالاسىن قوسقاندا, كىشىگىرىم اۋىل. ايتمۇحانبەتتىڭ مال وسىرەتىن ىرگەلى «اقجار» ءوندىرىستىك شارۋاشىلىعى دا وسى جەردە.اقجاردان كەلگەن سوڭ, «ەگەمەنگە» اشىنا ماقالا جازدىم. اقجارلىق ورالماندار دالادا قالىپ جۇرمەسىن دەپ ءبىر ەمەس, قاتارىنان ءۇش-ءتورت ماقالا جازدىق. اقجارلىق ورالماندار تۋرالى بۇل سىن ماقالالار سول كەزدە گازەتتىڭ ءار نومىرىنە شىقتى. رەداكتسياداعى سەيفوللا شايىنعازى اعامىز دا ورالماندارعا جاناشىرلىق تانىتىپ: «فاريدا, قايتا-قايتا جازا بەردىڭ عوي, قايتسەڭ دە بىردەڭە شىعار ەندى», دەدى حابارلاسىپ. ورالماندار ءۇيسىز قالماسىن دەگەنىن ۇقتىم.ەندى ءبىر كۇنى قايلاش اقساقال باستاعان ادامدار مەنى قالاعا ىزدەپ كەلدى (وسى جۋىردا مارقۇم بولىپتى اتامىز). شارشاعان, شالدىققان ادامداردىڭ تۇرلەرىن كورىپ اياپ كەتتىم. نە ىستەۋ كەرەك؟ ولارعا جاقىندا وبلىس اكىمىنىڭ ەسەپتى كەزدەسۋى بولادى, سوعان قاتىسىپ, ايتىڭىزدار دەدىم. ويباي-اۋ, وعان ءبىزدى جىبەرمەيدى عوي, شاقىرىلعاندار كەلەدى دەپ ايتتى اۋداننان بىزگە, دەيدى.ارادا ءبىر اپتا وتكەندە جيىلىسقا قاتىسىپ سۇراقتارىن قويدى. م ۇلىكتى زاڭداستىرۋدىڭ ۋاقىتى بىتۋگە شاق قالدى. نە دە بولسا, ايتمۇحانبەت قوجابەكوۆپەن كەزدەسۋگە تۋرا كەلدى. ءبىز ويلاعانداي جىگىت ەمەس ەكەن. ويلى, سالماقتى, تۇسىنىگى بار كاسىپكەر جىگىت بولىپ شىقتى. ءسىز ءوزى قايتا-قايتا جازا بەردىڭىز عوي. مەن ولاردى قۋىپ شىعا المايمىن. وعان مەنىڭ ارىم جىبەرمەيدى. ورالمان اعايىنداردىڭ بالا-شاعاسىن دالاعا تاستايدى دەيمىسىز؟ تۇرا بەرسىن سول ۇيلەردە, دەدى بىردەن. بىراق, ناقتى زاڭداستىرىپ, سول كىسىلەردىڭ اتتارىنا جازدىرۋ كەرەك بولىپ تۇر, دەدىم. اڭگىمە وسى بولدى.ارادا ءبىر جەتى وتكەن سوڭ ايتمۇحانبەت قالتافونىما حابارلاسىپ, فاريدا, مەن بەردىم ۇيلەردى, كەتتىك اقجارعا, دەدى ك ۇلىپ. مەن رەداكتسياعا, سەيفوللا اعاعا حابارلاستىم. ءسۇيىنشى, ۇيلەردى الدىق, دەدىم ەڭبەگىمىزدىڭ قايتقانىنا قۋانىپ. وي, بارەكەلدى! جاز ەندى! كەلەسى ءنومىرگە سالىپ جىبەرەيىك, بەكىنىستى العانداي بولدىڭ عوي, دەدى سەيفوللا اعا ك ۇلىپ ادەتتەگى سابىرلى قالپىمەن. سوناۋ الىستاعى اقجار اۋىلىنداعى قايلاش اقساقالدىڭ ۇيىنە تەلەفون شالدىم. اقساقال: «وي, قاراعىم-اي, قاراعىم-اي», دەي بەردى. كەمسەڭدەپ جىلاپ تۇرعانداي بولدى. وسىدان كەيىن ايتمۇحانبەتتىڭ ورالماندارعا ۇيلەرىن زاڭداستىرىپ, ءوز اتتارىنا جازىپ بەرۋ قۇرمەتىنە ماي اۋداندىق اكىمدىگى ءبىراز دايىندالدى.تاعى دا اقجارعا جول ءتۇستى. بۇل جولى ءبىزدى ايتمۇحانبەتتىڭ ءوزى الىپ ءجۇردى. اۋدان اكىمى ەرنۇر ايتكەنوۆ ءبارىمىز بارىپ, ورالماندارعا ۇيلەرىن قايتارىپ بەرۋ راسىمىنە قاتىستىق. جول دا بۇرىنعىداي ەمەس, تۇزەلىپ, جوندەلىپ قالىپتى. اقجارعا الىپ باراتىن جارتىلاي جولدى ايتمۇحانبەتتىڭ جۇمىسشىلارى جوندەپتى. اقجار اۋىلىنىڭ شاعىن كلۋب ۇيىندە ورالماندار تۇرىپ جاتقان ءۇيلەردى ولاردىڭ اتتارىنا رەسىمدەۋ, م ۇلىكتەرىن زاڭداستىرعانى جونىندە قۇجاتتار قولدارىنا تاپسىرىلدى. ايتمۇحانبەت ولاردان ءبىر تيىن دا اقشا الماي, ۇيلەردى تەگىن بەردى. ورالماندار قۋانىشىندا شەك جوق. اقسارباس دەپ مال سويىپ, اۋىلىن شاقىرىپ توي جاسادى.مىنە, ءبىر جولساپاردىڭ سىرى وسىنداي بولدى. قازىر ايتمۇحانبەت وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى. اۋىلدىڭ ءوركەندەۋى ءۇشىن ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ازامات. جۋىردا اۋدان ورتالىعى كوكتوبەدە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوڭدەيتىن بەس بىردەي تسەح اشىپ بەردى. اۋىلداستارىنا جۇمىس تاۋىپ بەردى. ال, اقجارلىق ورالماندار بولسا, حابارلاسىپ تۇرادى.ءبىز «ەگەمەنگە» جازىلدىق, جىل سايىن جازدىرىپ الاتىن بولدىق, ەل گازەتىنە راحمەت, ەلدىڭ جاعدايىن ويلاعان سىزدەردىڭ گازەتتەرىڭىز امان بولسىن, دەيدى ورالمان اعايىندار.فاريدا بىقاي,پاۆلودار وبلىسى,ماي اۋدانى.