سايلاۋ: جاڭا فورمات

قابىلدانعان زاڭنامالىق اكت زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ترانسپارەنتتى, ەسەپ بەرەتىن مەملەكەتتى قالىپتاستىرۋعا با­عىت­­­­­تالعان «100 ناقتى قادام» ۇلت­ جوسپارىنىڭ باعدارلامالىق نۇس­­­­­­­­قاۋىنىڭ بىرقاتار ەرەجەسىن ىس­كە اسىراتىنىن اتاپ وتپەكپىز. ساي­لاۋ زاڭناماسىنىڭ جاڭا نور­­­­­مالارى 2017 جىلعى كونس­تي­تۋتسيا­لىق رەفورمانىڭ قيسى­نىمەن ۇشتاسىپ جاتىر, وعان قوسا ولار كون­ستيتۋتسيالىق ر­ە­فور­­ما­لاردى ىسكە اسىرۋدى جال­­عاس­تى­راتىن قا­زاق­ستاندىق قو­عامدى سايا­سي جاڭ­عىر­تۋدىڭ ماڭىز­دى قا­دامى.

نوۆەللالار, سونداي-اق ححI عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي ءبىزدىڭ ەلى­مىزدىڭ الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 ەلى­نىڭ قاتارىنا كىرۋى بويىنشا­ الدىمىزدا تۇرعان مىندەتتىڭ شەڭ­بەرىنە دە كىرەدى. ول ءۇشىن بۇۇ-نىڭ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا ساي­كەس كەلۋ, سونداي-اق ەىدۇ وزىق پراكتيكالارى مەن ستاندارت­تارىن مەملەكەتتىڭ بار­لىق تىر­شى­­لىك سالالارىنا ەن­گىزۋ قاجەت. سوندىقتان دا ەلىمىز­دىڭ 2025 جى­ل­­عا دەيىنگى دامۋ ستراتەگيا­سىندا «قازاقستان الەۋ­مەتتىك-ەكو­نوميكالىق جانە ينس­تيتۋ­تسيو­نال­دىق دامۋعا ەىدۇ-عا مۇ­شە ەل­دەردەن قالىس قالمايتىن دەڭ­گەيدە قول جەتكىزۋگە جانە كە­يىن­نەن ەىدۇ-عا كىرۋگە بەل باي­لاپ­ وتىر­عانى» كوزدەلگەن.

تۇتاستاي العاندا, وسى زاڭنىڭ جاڭا ەرەجەلەرى سايلاۋ پروتسەسىنىڭ وزىق حالىقارالىق-قۇقىقتىق پراك­تيكاسىنا سايكەس كەلەتىن, نە­عۇرلىم ۇدەمەلى سايلاۋ جۇيەسىن قۇ­رۋعا باعىتتالعان. قۇقىقتىق جا­ڭالىقتار حالىقتىڭ مەملەكەت ىستەرىن باسقارۋعا قاتىسۋىن كۇ­شەيتۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى وكىل­دى ورگانداردى قالىپتاستىرۋ تە­تىگىن وزگەرتەدى. بۇل جەردە پروپور­تسيونالدى سايلاۋ جۇيەسىنىڭ ماس­ليحاتتارعا دا قولدانىلاتىنى تۋ­رالى ايتىلىپ وتىر. بۇل ەرەجە تۇ­جىرىمدامالىق سيپاتقا يە جانە 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باس­تاپ قول­دانىسقا ەنگىزىلەدى. ءبىزدىڭ ويى­­مىزشا, سايلاۋ زاڭناماسىنىڭ بۇل نوۆەللاسىنىڭ بىرقاتار ار­تىق­شىلىقتارى بار: ەلىمىزدىڭ ساي­­­لاۋ جۇيەسىن دامىتۋعا جاڭا سەر­­پىن بەرەدى, وكىلدى بيلىك ورگاندارىن تومەننەن جوعارىعا دەيىن – ءماس­ليحاتتاردان ماجىلىسكە دەيىن قا­­لىپ­تاستىرۋعا بىرىڭعاي ءتاسىل جا­سا­لادى.  

نوۆەللالار سونداي-اق نەگىز قا­لاۋشى سايلاۋ قاعيداتتارىن, ازاماتتاردىڭ سايلاۋعا جانە ساي­لانۋعا كونستيتۋتسيالىق قۇقىق­تارىن, ولاردىڭ ەرىك ءبىلدىرۋ بوس­­تاندىعىن قامتاماسىز ەتۋ ار­­قى­­لى بارىنشا اشىق جانە دە­مو­­­­كراتيالىق سايلاۋ پروتسەسىن ۇيىم­­­­داستىرۋعا ىقپال ەتەتىن بو­­­­­­­­­­لا­­­دى.­ كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ جا­­­­­ڭا نورمالارىن جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قا­­زاقستان رەسپۋبليكاسى ور­تالىق ساي­لاۋ كوميسسياسى 14 زاڭ­عا تاۋەلدى اكت­ جوباسىن ازىرلەدى.

سولاردىڭ ءبىرى – «قر ورتا­لىق سايلاۋ كوميسسياسى تۋرا­لى ەرەجەنى بەكىتۋ تۋرالى» قا­­زاق­ستان رەسپۋبليكاسى پرە­زي­دەنتىنىڭ 1996 جىلعى 11 قارا­شا­داعى №3205 جارلىعىنا وز­گە­رىس­تەر مەن تو­لىقتىرۋلار ەن­گىزۋ تۋرالى» جارلىق جوباسى. ءتيىستى جارلىققا كەيىننەن ەل پرە­زيدەنتى قول قويدى. وعان ساي ورتسايلاۋكومنىڭ بارلىق فۋنك­تسيالارى كونستيتۋتسيالىق زاڭ­نىڭ جاڭا نورمالارىنا سايكەس كەل­تىرىلدى جانە ول جۇزەگە اسىراتىن قىز­مەت تۇرلەرى بويىنشا توپتاس­تىرىلدى.   

قالعان 13 اكت – بۇل وتكىزىل­گەن وسك وتىرىستارىنىڭ قورىتىن­دىلارى بويىنشا اعىمداعى جىل­عى تامىز-قىركۇيەك ايلا­رىن­دا قابىلدانعان, ادىلەت مي­­نيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىر­كەۋ­دەن وتكەن  جانە قازاقستان رەس­­پۋبليكاسى نورماتيۆتىك قۇ­قىق­تىق اكتىلەرىنىڭ ەتالوندىق با­قىلاۋ بانكى جۇيەسىندە رەسمي تىركەلگەن ورتسايلاۋكوم قاۋ­لى­لارى.  بۇگىنگى كۇنى ولاردىڭ بار­لىعى قولدانىسقا ەنگىزىلدى. 

اتالعان زاڭعا تاۋەلدى اكتىلەر­دىڭ ماتىنىمەن ورتسايلاۋ­كومنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە «ادى­لەت» نورماتيۆتىك-قۇ­قىقتىق اكتى­لەردىڭ  اقپاراتتىق-قۇ­قىقتىق جۇ­يەسىندە تانىسۋعا بولادى. مەنىڭ پايىمداۋىمشا, ءبىزدىڭ ەلەكتورات ءۇشىن نەعۇرلىم قىزىق­تى بولۋى مۇمكىن كەيبىرەۋى­نىڭ ماز­مۇنىنا توقتالا كەتەيىن.

ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل سايلاۋ قۇ­قىقتارىن ىسكە اسىرۋ, ناق­تى­ ايت­قاندا مۇمكىندىگى شەك­تەۋ­­لى ازا­ماتتاردىڭ سايلاۋ قۇ­قىق­­تارىن قام­تاماسىز ەتۋمەن بايلانىس­تى جاڭا ەنگىزىلىمدەر. ماسەلە مۇم­­كىندىكتەرى شەكتەۋلى ازامات­تاردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن بۇ­دان ءارى قامتاماسىز ەتۋگە با­عىت­تالعان نورمالاردىڭ زاڭنا­ما­لىق دەڭگەيگە العاش رەت شى­عا­رىلۋىندا. ناتيجەسىندە, كونس­تيتۋتسيالىق زاڭدا ەندى ۋچاس­كەلىك سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇم­­­كىن­دىكتەرى شەكتەۋلى ازامات­تاردىڭ ساي­لاۋ قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋىنا قاجەتتى شارالاردى قابىلداۋى ءتيىس ەكەنى, ال جە­ر­گىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار وسى با­­عىتتاعى جۇمىستا سايلاۋ كو­ميس­سيالارىنا جاردەمدەسۋگە مىن­­دەتتى ەكەنىن كوزدەلگەن. جاڭا ەن­گىزىلىم سونداي-اق داۋىس بەرۋگە ارنالعان ءۇي-جايدى جابدىقتاۋ كەزىندە ولارعا مۇمكىندىكتەرى شەك­تەۋلى سايلاۋشىلاردىڭ كە­دەر­­گىسىز كىرۋى مەن داۋىس بەرۋىنە قا­­جەتتى جاع­دايلار قامتاماسىز ەتى­لۋى ءتيىس ەكەنىن قامتيدى.

وسى نورمالاردى ىسكە اسى­رۋ ءۇشىن ورتسايلاۋكوم «ساي­لاۋ ۋچاسكەسىندە, داۋىس بەرۋگە ار­نالعان پۋنكتتە داۋىس بەرۋگە ارنالعان ءۇي-جايدى جاراق­تان­دىرۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىقتى بە­كىتۋ تۋرالى» وسك-نىڭ 2012 جىل­عى 23 قازانداعى № 21/183 قاۋ­لىسىنا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى» قاۋلى قابىلدادى. بىراق الدا ساي­لاۋ ۋچاسكەلەرىن ماتەريالدىق-تەح­نيكالىق قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ءالى تالاي جۇمىس تۇر.

اتاپ ايتقاندا, سايلاۋ­ ۋچاس­كەسىندە, داۋىس بەرۋگە­ ارنال­عان­ پۋنكتتە تاكتيلدى كورسەت­كىش­­تەر, مو­نيتورلى كومپيۋتەر, سون­داي-اق زا­عيپتارعا, ناشار كو­رەتىندەرگە جانە ناشار ەستي­تىندەرگە ارنالعان جابدىقتار بولۋى ءتيىس. وسى جەردە كورۋى بو­يىنشا مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى ادام­دار ءۇشىن برايل قارپىمەن باسىلعان سايلاۋ تۋرالى اقپارات­تى قامتىعان ارنايى پاپكا, قو­سىم­شا جارىقتاندىرىلعان ۇس­تەل, ورىندىقتار, قالامدار, وپ­­­­­­تي­كالىق تۇزەتۋ قۇرالدارى بار جا­­­سىرىن داۋىس بەرۋگە ارنالعان كا­بينا ورنالاسۋى ءتيىس. 

جالپى مۇگەدەكتەر ارباسىن پايدالاناتىن سايلاۋشىلاردىڭ سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە تيىسىنشە قول جەتكىزۋىن بارىنشا قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانىپ وتىر.  

باسقا, ماڭىزى جوعارىداعىدان كەم ەمەس جاڭا ەنگىزىلىم ساي­لاۋ­شىلاردىڭ تىزىمدەرىن قالىپ­تاس­تىرۋ ماسەلەلەرىن شەشۋگە با­­­عىت­­­تالعان. ەندى ول «جەكە تۇل­عا­لار» مەملەكەتتىك  دەرەكتەر قو­رى­­مەن ينتەگراتسيالانۋ ارقىلى ەلەك­تروندىق تۇردە دە جۇزەگە اسى­­رى­لاتىن بولادى.   

جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار سايلاۋشىلار مەن سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ شەكارالارى تۋرالى مالىمەتتەردى ەلەكتروندىق تۇردە ۇسىناتىنى بەلگىلەنگەن. بۇل «تسيفرلى قازاقستان» مەم­لە­كەت­تىك باعدارلاماسىن ىسكە اسى­­رۋ جونىندەگى ءىس-شارالارمەن ۇش­­تاسىپ جاتىر, سايلاۋشىلار تىزىمدەرىنىڭ دۇرىس جاسالۋىن قام­تاماسىز ەتۋگە جانە ولاردى ساي­لاۋدا دا­ۋىس بەرۋ كۇنى تۇزەتۋ قاجەتتىگىن ازاي­تۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سون­­­داي-اق وسىنىڭ ار­قا­سىندا ساي­لاۋشىلاردىڭ قۇ­قىق­تارىن تولىق ىسكە اسىرۋ قامتاماسىز ەتىلەدى, سايلاۋ­ كو­ميسسيالارىنىڭ ءتيىمدى جۇ­مىس جاساۋى جولعا قويىلادى دەپ كۇتىلۋدە. وسى جۇ­مىستى جۇر­­گىزۋدىڭ تولىق ءتارتىبى ورت­­ساي­لاۋ­كومنىڭ اعىمداعى جىل­عى 23 تامىزداعى ەكى قاۋلى­سىمەن رەت­تەلدى.

ايتا كەتسەك, وسك ادىلەت, ىش­كى ىستەر, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­­مەتتىك قورعاۋ, قورعانىس مي­نيس­ترلىكتەرىمەن بىرلەسىپ, «جەكە تۇلعالار» مەملەكەتتىك دەرەك­تەر قورىن كەيىننەن سايلاۋ­شىلاردىڭ ەلەكتروندىق تىزىمىمەن ينتەگراتسيالاۋ ءۇشىن ينسپەكتسيالاۋ جانە وزەكتەندىرۋ بويىنشا جۇمىستى جۇرگىزەدى. بۇل جۇمىس قازىر اياق­تالۋعا جاقىن.  

باق-تاعى سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت ماسەلەلەرىنە جەكە توقتالا كەت­سەك. زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر بلو­­گى, سونداي-اق باق-تاعى, ونىڭ ىشىن­دە ينتەرنەت-رەسۋرستار مەن اق­پاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق جە­­­لى­­لەردەگى ۇگىت ماسەلەلەرىن دە­­­­­ رەت­تەيدى. الايدا, سايلاۋ ال­دىن­­­­­داعى ۇگىتتى جۇرگىزۋ قۇ­قى­عىن كەز كەلگەنى ەمەس, تەك قازاق­ستان­­نىڭ زاڭناماسىنا سايكەس تىر­كەلگەن جەلىلىك ينتەرنەت-با­سى­­لىمدار مەن اقپاراتتىق-كوم­مۋ­ني­كاتسيالىق جەلىلەر عانا قول­دانا الادى. 

وتاندىق زاڭنامادا بۇدان بۇرىن جەلىلىك باق-تارداعى سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت ماسەلەلەرىن ەگجەي-تەگجەيلى رەتتەۋ قامتىل­ماعان جانە وسىنداي ۇگىت جۇر­گىزۋ­دىڭ ناقتى شەڭبەرلەرى بەلگى­لەنبەگەن.

دەگەنمەن, كونستيتۋتسيالىق زاڭ­عا بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارى ارقىلى سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت جۇرگىزۋ ماسەلەلەرى بويىن­شا ۇلكەن وزگەرىستەر مەن تولىق­تىرۋلار ەنگىزىلدى. ولاردىڭ ىشىن­دە نەعۇرلىم  ماڭىزدىلارى – بۇ­قارالىق اقپارات قۇرالدارى بەر­­گەن تولەماقى مولشەرى, ەفير مەن ءباسپاسوز بەتىنەن ورىن بە­رۋ شارتتارى مەن ءتارتى­بى­ تۋرا­لى مالىمەتتەر ورتا­لىق جا­نە اۋماقتىق سايلاۋ كوميس­سيا­لا­رىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرس­تا­رىن­دا ورنالاستىرىلادى. وسى ما­لىمەتتەر جاريالانعانعا دەيىن باق-تار كانديداتتاردىڭ, پار­تيالىق تىزىمدەرىن ۇسىنعان ساياسي پارتيالاردىڭ ۇگىت ماتەريال­دارىن ورنالاستىرۋ, تاراتۋ ءۇشىن ەفير جانە ءباسپاسوز بەتىنەن ورىن بەرە المايدى. سو­نىمەن بىر­گە سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت كە­زە­­ڭىندە كانديداتتاردىڭ, پارت­يا­­­­­لىق تىزىمدەرىن ۇسىنعان سايا­سي پارتيالاردىڭ سايلاۋ ال­دىن­داعى ۇگىتىمەن بايلانىستى مەرزىمدى ءباس­­­­­پاسوز باسىلىمىنىڭ تارالىمى­ بارلىعى ءۇشىن بىردەي بولۋى ءتيىس.   

سونداي-اق ينتەرنەت جەلى­سى ارقىلى جۇرگىزىلەتىن سايلاۋ ال­دىنداعى ۇگىتتى توقتاتۋ­عا قا­تىس­­تى نورمالار تولىقتىرىل­دى. ەندى ينتەرنەت جەلىسىندە بۇ­­دان بۇرىن ورنالاستىرىلعان ۇگىت ما­تەريالدارى بۇرىنعى ورىن­­­دارىندا ساقتالا الاتىنى بەل­گىلەندى. الايدا بۇرىن ور­نا­لاستىرىلعان ماتەريالداردى ين­تەرنەت-رەسۋرستاردىڭ باس­تى بەت­تەرىنە شىعارۋعا رۇقسات ەتىل­مەي­دى.

سونىمەن قاتار بىرقاتار جاڭا ەرەجەلەر سايلاۋ الدىنداعى پىكىرسايىس ماسەلەلەرىن رەتتەيدى. وسىلايشا, وسك-نىڭ سايلاۋ الدىنداعى پىكىرسايىستى جۇر­گىزۋ ءتارتىبى مەن شارتتارىن اي­قىنداۋعا وسك قۇزىرەتى بەل­گىلەندى. وسى نورمالارعا ساي ورت­­سايلاۋكوم سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت­تى جۇرگىزۋ قاعيدالارى مەن شارت­تارىن بەكىتتى. بۇل قاعيدالار پىكىرسايىس وتكىزىلەتىن تەلەارنالاردى ايقىنداۋ مەرزىمدەرىن, وعان قاتىسۋشىلاردىڭ جانە پىكىرسايىس ۋاقىتىندا سول جەر­دە بولاتىن ادامداردىڭ ءتىزىمىن بەكىتۋدى, وندا ءسوز سويلەۋ كەزەك­تىلىگىن, جۇرگىزۋشى مەن قاتى­سۋ­شىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىن­دەتتەرىن, ونى جۇرگىزۋ ءتىلىن جانە جازبالاردى ساقتاۋ مەرزىمدەرىن رەتتەيدى.    

سونىمەن بىرگە قاعيدالاردا سايلاۋ الدىنداعى پىكىرسايىستى جۇرگىزۋ ءتارتىبى مەن شارتتارى بىر­­دەي بولۋعا ءتيىس ەكەنى جانە سول نەمەسە وزگە كانديداتقا نە سايا­­سي پارتياعا ارتىقشىلىقتار تۋعىز­باۋعا ءتيىس ەكەنى بەلگىلەنگەن.   

جاڭا ەنگىزىلىمدەر, سونداي-اق­ سايلاۋ الدىنداعى ۇگىتتى جۇر­­­­­­­­گىزۋگە (باق-تا ءسوز سويلەۋ ءۇشىن)­ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت­تەن­­ بولىنگەن قاراجاتتى ءبولۋ­دىڭ يكەم­­­­دى جۇيەسىن ەنگىزدى. كونس­تي­تۋتسيالىق زاڭ باق-تا ءسوز سوي­لەۋ ءۇشىن قاراجات ءبولۋ ءتارتىبى مەن كولەمدەرىن ورتسايلاۋكوم ايقىندايتىنىن بەلگىلەيدى.   

وسى نورمانى جۇزەگە اسى­رۋ ءۇشىن ورتسايلاۋكوم كانديدات­تارعا باق-تا ءسوز سويلەۋ ءۇشىن قاراجات ءبولۋ قاعيدالارى مەن كولەم­دەرىن بەكىتتى. وندا سايلاۋ الدىنداعى باعدارلامالارمەن شىعۋ ءۇشىن پرەزيدەنتتىككە, سە­نات دەپۋتاتتىعىنا, سون­داي-اق قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سى سايلايتىن ءماجىلىس دەپۋ­تات­تى­عىنا كانديداتتارعا رەسپۋب­لي­كالىق بيۋدجەتتەن قاراجات بو­لىنەدى. قاراجات ءبولۋ ءتارتىبى مەن ونىڭ كولەمىن بەلگىلەي وتىرىپ, قاعيدالار سونىمەن ءبىر مەزگىلدە كانديداتتار ءباسپاسوز جانە/نەمەسە جەلىلىك باسىلىمدارداعى, تەلە-, راديوارنالارداعى جا­ريالانىمداردىڭ كولەمىن وزدە­رىنە مەملەكەت بولگەن قارا­جات شەڭبەرىندە ءوز سايلاۋ باعدار­لامالارىمەن ءسوز سويلەۋ ءۇشىن دەربەس قايتا بولەتىنىن كوزدەيدى.  

قوعامدىق پىكىرگە سۇراۋ سا­لۋدى رەتتەۋ ماسەلەلەرى دە جا­ڭالىقتان تىس قالمادى. سايلاۋ ما­سەلەلەرىن ءادىل جانە كاسىبي جا­ريا ەتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قوعامدىق پىكىرگە سۇراۋ سا­لۋدى قازاقستان زاڭناماسىنا ساي­كەس تىركەلگەن, قوعامدىق پى­كىرگە سۇراۋ سالۋدى جۇرگىزۋ بو­يىنشا كەمىندە 5 جىل جۇمىس تاجىريبەسى بار زاڭدى تۇلعالار ءتيىستى قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەلەرىن تىركەي وتىرىپ, ول تۋرالى الدىن الا ورتسايلاۋكومدى جازباشا تۇردە حاباردار ەتۋ ارقىلى جۇرگىزۋگە قۇقىلى. بۇل حابارلامادا سۇراۋ سالۋدى جۇرگىزۋگە قاتىسقان جانە وسى سالادا جۇمىس تاجىريبەسى بار ماماندار تۋرالى, قوعامدىق پىكىرگە سۇراۋ سالۋ جۇرگىزىلەتىن وڭىرلەر تۋرالى, قول­دانىلاتىن تالداۋ ادىستەرى تۋرالى مالىمەتتەر كورسەتىلۋى ءتيىس.

سۇراۋ سالۋدى جۇزەگە اسى­راتىن زاڭدى تۇلعالاردا تاجى­ري­بەنىڭ بولۋى ولاردىڭ كاسىبي دەڭگەيدە وتكىزىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار سايلاۋ ال­­دىنداعى ناۋقاننان بىرەر كۇن بۇرىن «بىرجولعى قىزمەت» كور­­­سەتۋ ماقساتىندا قۇرىلعان ۇيىم­دار سۇراۋ سالۋدى جۇرگىزۋگە قاتىسۋعا جىبەرىلمەيتىن بولادى.  

وسى نورمالاردىڭ بار­لى­عىن ەنگىزۋ ينتەرنەت-تەحنولو­گيا­لاردىڭ سايلاۋشىلاردىڭ ساناسىمەن ايلا-شارعى جاساۋدىڭ كوپوپتسيالى قۇرالىنا اينالۋىنا بايلانىستى تۋىنداپ وتىر. وعان قوسا, قازىر باسەكەلەستىڭ بە­دەلىن ءتۇسىرۋدىڭ جەكەلەگەن ءتۇرى – حالىققا الەۋمەتتىك سۇراۋ سالۋ جۇر­گىزۋ ناتيجەلەرىن بۇرمالاۋ تۋ­رالى ايتىلۋدا. قازىرگى بولمىس كورسەتكەندەي, بۇل تەحنولوگيا اسا تانىمال جانە سۇرانىسقا يە بولىپ وتىر. ماماندارى وسى سالادا بىلىكتى, الەۋمەتتىك سۇ­راۋ سالۋدىڭ ءادىسناماسى مەن ادىس­تەمەسىن مەڭ­گەرگەن كاسىبي زاڭ­دى تۇل­عا­لاردىڭ قوعامدىق پىكىرگە سۇراۋ سا­لۋ جۇرگىزۋ مۇمكىندىگى سايلاۋ ال­دىنداعى ناۋقان كەزەڭىندە وسىنداي قۇبىلىستاردى ازايتۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى.     

زاۋرەش بايمولدينا,

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى