• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
21 ناۋرىز, 2012

ۇلى ۇعىم

477 رەت
كورسەتىلدى

ۇلى ۇعىم

بەلگىلى عالىم, ۇلتتىق عىلىم اكا­دەمياسىنىڭ اكادەميگى عاب­دوللا قۇلقىباەۆ ءوز سالا­سى­نىڭ بەلگىلى مامانى بولۋىمەن قا­تار, ۇلتتىڭ رۋحاني دۇنيەسىنە دە جەتە ءمان بەرىپ جۇرەتىن ەدى. قازىرگى تاۋەل­سىزدىگىمىز تۋرالى ول كىسىنىڭ ارتىنا قال­دىرعان شاعىن دۇنيەسىنەن الار تاعىلىم از بولماسا كەرەك. ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى اتالىپ ءوتىپ جاتقان تۇستا ارامىزدا جوق اكا­دەميكتىڭ ارحيۆىندەگى سول دۇنيەسىن گازەت وقىرمان­دارىنا ۇسىنۋدى ءجون كوردىك.

 

بەلگىلى عالىم, ۇلتتىق عىلىم اكا­دەمياسىنىڭ اكادەميگى عاب­دوللا قۇلقىباەۆ ءوز سالا­سى­نىڭ بەلگىلى مامانى بولۋىمەن قا­تار, ۇلتتىڭ رۋحاني دۇنيەسىنە دە جەتە ءمان بەرىپ جۇرەتىن ەدى. قازىرگى تاۋەل­سىزدىگىمىز تۋرالى ول كىسىنىڭ ارتىنا قال­دىرعان شاعىن دۇنيەسىنەن الار تاعىلىم از بولماسا كەرەك. ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى اتالىپ ءوتىپ جاتقان تۇستا ارامىزدا جوق اكا­دەميكتىڭ ارحيۆىندەگى سول دۇنيەسىن گازەت وقىرمان­دارىنا ۇسىنۋدى ءجون كوردىك.

عاسىرلار بويى اڭساعان تاۋەلسىز ەل بولۋ ارمانى حح عاسىردىڭ سوڭىندا عانا جۇزەگە استى. ەندىگى جەردە حالقىمىزدىڭ ساناسىنا تاۋەلسىزدىكتىڭ نەگىزگى جە­تىس­تىكتەرىن بارىنشا ءسىڭىرىپ, ولاردىڭ بويىندا پاتريوت­تىق, ەلدىك سەزىمدەرىن ورنىقتىرۋ ۋاقىت العا تارتىپ وتىرعان مىندەت بولىپ تابىلادى.

قازىرگى كەزدە اتقارىلاتىن بارلىق شارالار تاۋەلسىزدىكتىڭ ساياسي قۇندى­لىقتارىن ءار قازاقتىڭ, ءاربىر قازاق­ستاندىقتىڭ وي-سانا تاۋەلسىزدىگىنە ۇلاستىرۋ مىندەتىنە قىز­­مەت ەتۋى ءتيىس. وسىلاي بول­عان كۇن­دە عا­نا ەلىمىزدىڭ ساياسي تاۋەل­سىز­دىگى ءوزىنىڭ تو­لىققاندى بەي­­نەسىنە يە بو­لىپ, تاريحي بە­رىكتىككە جەتە الماق. بۇلاي دەي­تىنىمىز, ءبىز بار­لىق تمد ەل­دەرى ءتارىزدى توتا­لي­تارلىق جۇيە مەن كەڭەستىك يدەولوگيا جورگەگىنەن شىققان ەلمىز. ونىڭ تابىن سانادان, ويلاۋ جۇيەمىزدەن ىعىستىرىپ شىعارۋ وڭاي شارۋا ەمەس.

ارينە, وي-سانا تاۋەلسىزدىگى جولىندا قىرۋار ءىس اتقارىلىپ جاتقانى بەلگىلى. حالقىمىز ا.بايتۇر­سىنوۆ, م.دۋلاتوۆ, ءا.بوكەيحانوۆ, م.شوقاي, ج.ايماۋىتوۆ, م.جۇماباەۆ, ح.دوسمۇحامەدوۆ سياقتى ارىس­­­­­تا­رى­مىز­دىڭ شىعارماشىلىعىمەن قايتا قا­ۋىشىپ, جاڭا تۇرعىدان قابىل الدى. قازىرگى كەزدە كەڭەستىك زاماندا حالقىمىزعا جاسالعان ساياسي جانە يدەولوگيالىق گەنو­تسيدتىڭ نەشە ءتۇرلى سۇمدىقتارىنا كوز جەتتى. مەملە­كەتتىگىمىزدىڭ ىرگە­تاسىن قالاپ, قابىرعاسىن بەكىتۋگە ۇمتىلعان ءاز تاۋكە, ەسىم, قاسىم, ءاز جانىبەك, ۇلى ابىلاي ءتارىزدى حاندارى­­­مىزدىڭ بولعانىن, قانجىعالى بوگەنباي, قاراكەرەي قابانباي, شاپىراشتى ناۋرىزباي سىندى ەلىن, جەرىن قاسىق قانى قالعانشا قورعاعان قولباسشى­­لارى­­مىزدىڭ بولعانىن, تولە بي, قاز داۋىستى قازىبەك بي, ايتەكە بي سەكىلدى الەمدىك ورەدەگى اقىلمان دانىش­پاندارىمىزدىڭ بولعانىن, قازتۋعان, بۇقار, دوسپامبەت, شالكيىزدەي عا­جايىپ جىراۋلارىمىزدىڭ بول­عا­نىن ءبىلىپ قانا قوي­ماي, ولاردىڭ ۇستانىمدارىن كۇندە­­­­لىكتى ومىرىمىزدە باسشى­لىققا الاتىن بولدىق.

رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ قازاقستان حالىقتارى اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتى ءبىر سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە يتاليان ساياساتشىسى كاۆۋردىڭ ءحىح عاسىردا ايتقان سوزدەرىن وزىمىزگە بەيىم­دەي كەلىپ, مىناداي وي ءتۇيىپ ەدى: «ءبىز قازاقستاندى سومدادىق, ەندى قازاقستاندىقتاردى سومدايىقشى».

مۇنىڭ ءوزى جاي ايتىلعان ءسوز بولماسا كەرەك, ونىڭ ءمانى وتە تەرەڭ. ءبىز تاۋەلسىز قازاقستاندى ورناتتىق, ءور­كەن­دەتە بەرەمىز, الايدا وي-سانا تاۋەلسىزدىگىمىزدى ورنىق­تىرا الدىق پا؟

كوزقاراستىڭ, تاريحي زەردەنىڭ قازىرگى زاماندىق بەتبۇرىس جاساۋىنا م.اۋەزوۆتىڭ, ءى.ەسەنبەرليننىڭ, م.ماعاۋيننىڭ, ق.ءجۇمادىلوۆتىڭ, س.سماتاەۆتىڭ جانە باسقا جازۋشىلار شىعارمالارىنىڭ كوپ اسەرى بولدى دەسەم, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. كورنەكتى عالىم­دارىمىز ءا.مارعۇلان, م.قوزىباەۆ, و.ىسماعۇلوۆ, ك.بايپا­قوۆ­تىڭ تاريحي زەرتتەۋلەرى سانا توڭكەرىسىنە ۇم­تىلىسقا سەپتىگىن تيگىزگەنىن اتاپ ايتقان ءجون. حال­قىمىزدىڭ تاريحي ساناسىن وياتىپ, تاۋەلسىز ويلارى­نىڭ ورنىعا ءتۇ­سۋىنە ايرىقشا اسەر ەتكەن ەڭبەك – نۇرسۇلتان نازار­باەۆتىڭ «تاريح تولقىنىندا» بول­عان­دىعى بارشامىزعا بەلگىلى.

بۇگىندە ءبىز ۇلكەن ساياساتتان باستاپ, شارۋاشىلىق­تىڭ, رۋحانياتتىڭ قاي سالاسىندا بولسىن دەربەس ءىس-قيمىل جاساي الامىز. سونىمەن بىرگە ەلباسى ۇستانعان مەملە­كەتتىك ساياساتىمىزعا سايكەس قازاقستاننىڭ باتىس­پەن دە, شىعىسپەن دە, الىس جانە جاقىن شەت ەلدەرمەن دە ارا-قاتىناسىن نىقتاپ, تەڭ دارەجەدە بايلانىس ورناتىپ وتىرمىز. وسىنىڭ ءبارى بىزگە تاۋەلسىزدىك بەرگەن ءمۇم­كىندىكتەر. سوندىقتان دا ونىڭ ءمان-ماڭىزىن ءوزىمىز عانا ءبىلىپ قويماي, سىرتتاعىلاردىڭ بارىنە دە بىلگىزۋگە ءتيىسپىز.

تاۋەلسىزدىك – ۇلى ۇعىم. ونى قاستەرلەۋگە ۇيرەتۋ, داعدىلاندىرۋ, ادام بويىنداعى باستى قاسيەتكە اينالدىرۋ – ارقايسىمىزدىڭ پارىزىمىز. تاۋەل­سىزدىكتى ۇلىق­تاۋ – ونى نىعايتۋ. ەندەشە ءىس­پەن, مىقتى ەكونوميكامىزبەن نىعايتۋ – بارشامىزدىڭ مىندەتىمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار