قازاق حالقىنىڭ ۇلى اقىنى شورتانباي قاناي ۇلىنىڭ 200 جىلدىق تويى ءوتىپ, جىراۋعا ارنالعان دەرەكتى فيلم ءتۇسىرىلدى. ارنايى ەكسپەديتسيا الماتى – تالدىقورعان – استانا – قاراعاندى جانە اقىننىڭ ماڭگىلىك مەكەنى شەت اۋدانىنىڭ اقسۋ – ايۋلى اۋىلىندا زارزامان جىرشىسىنىڭ ءىزى قالعان جەرلەرىندە بولىپ, تاعزىم ەتتى.
استانادا بىرەگەي تۇلعانىڭ اعارتۋشى قايراتكەرلىگىنە ارنالعان دەرەكتى ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. جازۋشى-شورتانبايتانۋشى كامەل جۇنىستەگى, كينورەجيسسەر قاليلا وماروۆ باستاماسىمەن تۇسىرىلگەن كارتينادا ار-ۇجداندى جوعارى ۇستاۋعا, اتا-سالتتى ارداقتاپ, ۇلتتىق ءداستۇردى ۇمىتپاۋعا ۇندەگەن شورتانباي جونىندەگى ومىرباياندىق دەرەكتەر جان-جاقتى سارالاي بەرىلگەن. بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, فيلم رەجيسسەرى ق.وماروۆ اقىن مۇراسىن تانىتۋدا وسكەن ورتاسى مەن وتكەرگەن زامانىن تارازىلاۋ باستى ماقسات بولعانىن ايتادى.
– شورتانباي – زارزاماننىڭ بەل ورتاسىنداعى ۇلكەن اقىنىمىز. XIX عاسىرداعى ورىس وتارشىلدىعىنىڭ باسىبايلى ساياساتىنا اشىق قارسى شىعىپ, ءوز پوزيتسياسىن شىعارماشىلىعىنا التىن دىڭگەك ەتكەن تۇلعا. كينو ەكسپەديتسيامىزدىڭ باستى ماقساتى – شورتانبايدىڭ سوڭىنان ماتەريالدىق تۇرعىدان, رۋحاني تۇرعىدان نە قالدى دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەدىك, – دەگەن ول شورتانبايدىڭ اساتاياعى مەن ءوز قولىمەن جازىپ بەرگەن دۇعاسى سىندى بىرنەشە قۇندى جادىگەرلەر تابىلعانىن ايتادى.
ال شورتانباي جىراۋ مۇراسىن زەرتتەۋگە سانالى عۇمىرىن ارناعان جازۋشى كامەل جۇنىستەگى جىراۋلار پوەزياسىنىڭ ۇلتتىق بولمىسىمىزدىڭ قالىپتاسۋىنداعى ىقپالىنىڭ زور بولعاندىعىنا, سونىڭ اراسىندا ەل مەن جەردىڭ مۇڭىن جىرلاعان شورتانباي قاناي ۇلىنىڭ ادەبيەت تاريحىنداعى ورنى ەرەكشە ەكەنىنە توقتالدى.
– اقىن كەنەسارى حاننىڭ ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسىنا تىلەۋلەس جاقتاسى بولدى. شورتانباي ەل مۇڭىن جىرلاپ قانا قويماي, ەل ءومىرىن تۇزەۋ ءۇشىن ءوز جولىن ۇسىنىپ, كۇرەسە بىلگەن قايراتكەر. ونىڭ تۇلعاسىن ۇلىقتاي ءبىلۋ ەستى ەلدىڭ لايىقتى ارەكەتى بولسا كەرەك, – دەيدى ول.
«اۋەلگى قورلار زور بولدى,
سونداي زورلار قور بولدى,
ءجون بىلمەگەن جاماندار
ەل بيلەگەن بەك بولدى!», – دەپ تايسالماي جىرلاعان شورتانباي ۇلگىسىن جازۋشى مۇحتار ماعاۋيننىڭ «وتارشىلدىق بۇعاۋعا مويىماعان, ەركىندىك اڭساعان حالىقتىڭ اسقاق رۋحىنىڭ كورىنىسى» دەپ وزگەشە قۇبىلىسقا بالاۋى تەگىن بولماسا كەرەك. دەرەكتى كارتينانىڭ پرەمەراسىنا كەلگەن قالىڭ قاۋىم جىراۋ ءومىر كەشكەن زامانا شىندىعىن تەرەڭ ءتۇيسىنىپ, بابا رۋحىنا تاعى ءبىر مارتە تاعزىم ەتتى.
ايا ءومىرتاي,
«ەگەمەن قازاقستان»