ەكولوگيالىق ۇتىمدى قادام

بۇدان بى­لاي وقۋشىلار تۇرمىسقا قاجەت­تى زاتتاردى پلاستيكتەن وزدەرى جاسايتىن بولادى. مۇن­داي مۇمكىندىك كەنشىلەر قالا­سىن­داعى «جاستار» قوعامدىق بىر­لەستىگى مەن سسكوب ەكولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ دەپارتامەنتىنىڭ ارىپتەستىگى ناتيجەسىندە تۋدى. ءبىلىم ۇياسىن­دا وتكەن شەبەرحانانىڭ تۇساۋ­كەسەرىندە ەكو-بەلسەندىلەر سسكوب-ءتىڭ قارجىلاي كومەگىمەن قۇ­رىلعان مامانداندىرىلعان «تانىمدى ەكولوگيا جانە ەنەرگيا ۇنەمدەۋ ورتالىعى» سىنىبىن كورسەتتى. جوبانىڭ نەگىزى رەتىندە گوللانديالىق ەكولوگ-ونەرتاپقىش دەيۆ حاككەنستىڭ تەحنولوگياسى الىنعان.

– 2019 جىلدان باستاپ قا­زاقستاندا پلاستيك قالدىق­تار­دى پوليگوندا كومۋگە تىيىم سالىنادى. بۇگىندە قازاقستاندا قوقىستاردى سۇرىپتايتىن ەكى زاۋىت قانا بار. ونىڭ ءبىرى – استانادا, ەكىنشىسى تاياۋدا الماتى قالاسىندا اشىلدى. سول سەبەپتى قوقىستى قايتا وڭدەۋ ەلىمىزدە وتكىر ماسەلە رەتىندە قالىپ وتىر. قوقىستاردى جينايتىن جانە سۇ­رىپتايتىن كاسىپ­­ورىنداردىڭ كوپشىلىگى پلاستيك ونىمدەرىن قاي­تا وڭدەۋمەن اينا­لىسپايدى. تەك رەسەي مەن قىتايعا قايتا ساتۋ ءۇشىن قاي­تالاما شيكىزاتتى شى­عارادى. ءبىز, تىم بولماعاندا, باس­تاپقى دەڭگەيدە پلاستيك قال­دىقتاردى قايتا وڭدەپ, ودان جاڭا ءونىم ءوندىرۋدى ۇيرەنۋىمىز كەرەك دەپ ويلايمىن, – دەيدى قالاداعى «جاستار» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ماكسيم فرولوۆ.

جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ستانوكتار ساتىپ الىندى. دەيۆ حاككەنس ويلاپ تاپقان تەحنولوگيا بالقىتىلعان پلاستيكتەن جاڭا فورمالاردى قۇراستىرۋعا بولاتىن 3D-پرينتەردىڭ جۇمىس پرينتسيپىنە ۇقسايدى. ونىڭ جوباسى دەيۆ Precious Plastic – «قۇندى پلاستيك» دەپ اتالادى. ساتىپ الىنعان جابدىقتار پلاستيك قالدىقتاردان گۇل وسىرەتىن قۇمىرالار, شەلەكتەر, ىدىستار, پلافوندار, پرينتەرگە ارنالعان ءجىپ, ينتەرەرلىك پليتكالار مەن تاعى دا باسقا قاجەتتى زاتتاردى شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

– رۋدنىي مەكتەبىندەگى پلاس­تيكتى وڭدەۋ شەبەرحاناسىنىڭ ازىرگە قازاقستاندا بالاماسى جوق, «العاشقى قارلىعاش» دەپ اتاۋعا بولادى. قاراشا ايىندا الماتىدا ەكىنشىسى پايدا بولا­دى, – دەدى «Rocket Plastik» شە­بەر­حاناسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى دا­نيار باكيموۆ. جۇيە شرەدەردەن, شيكىزاتتى بالقىماعا اينال­دىراتىن ەكسترۋدەردەن, قى­سىممەن قۇيۋ قۇرىلعىسى مەن فرەزەرلىك ستانوكتان تۇرادى. بارلىق جابدىقتار قوقىستاردى قايتا وڭدەيتىن ونەركاسىپتىك كاسىپ­ورىنداردا جۇمىس ىستەپ تۇرعان ستانوكتاردىڭ تۇرمىستىق كوشىرمەسى دەۋگە بولادى.

پلاستيكتى قايتا وڭدەۋدى ۇي­­رەتەتىن شەبەرحانا №19 ورتا مەكتەپتە كەزدەيسوق ورناتىلعان جوق. مەكتەپتەگى ەكولوگيالىق ۇگىت-ناسيحات بريگاداسى بيىل دۇنيەجۇزىلىك قورشاعان ورتانى قورعاۋ كۇنى قارساڭىندا كەن الىبى – سسكوب وتكىزگەن «ECO FEST» فەستيۆالىنىڭ جەڭىمپازى اتانعان بولاتىن. جەڭىمپاز بريگاداعا سىيلىق رەتىندە مەكتەپتە دەيۆ جۇيەسىن ورناتۋعا سەر­تيفيكات تابىستالدى. ەندى با­لالار قورشاعان ورتانىڭ جاق­سارۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسا الادى.

ەۋرازيالىق توپتا قورشاعان الەمنىڭ تازالىعى ءۇشىن كۇرەس جىل سايىن قارقىن الىپ كە­لەدى. وسىنداي ارنايى سىنىپتار ەكولوگيالىق جاعدايعا نەم­قۇرايدى قارامايتىن ERG كاسىپ­ورىندارىنىڭ بولاشاق ماماندارىن تاربيەلەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنى ءسوزسىز.

ءنازيرا جارىمبەت,

«ەگەمەن قازاقستان»

قوستاناي وبلىسى,

رۋدنىي قالاسى