ەكى مىڭ جىلدان استام ۋاقىت بويى سالتانات قۇرىپ كەلە جاتقان تاريحي تاراز بۇگىندە جاڭاشا باعىتتا دامىپ, سونى سيپاتتا تۇرلەنىپ كەلەدى. ۋاقىت وتكەن سايىن كونە شاھاردا قۇرىلىس قارقىندى دامىپ, وبلىس ورتالىعىنىڭ الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق الەۋەتى ارتۋدا. وتكەن اپتادا عانا تاراز قالاسىندا «قالا كۇنى» مەرەكەسىنە وراي جيىرما بىردەي نىسان اشىلىپ, ەل يگىلىگىنە پايدالانۋعا بەرىلدى.
اۋەلى جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ الدىندا جامبىل جاباەۆ ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى. ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان شاراعا وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ باستاعان وبلىس جانە قالا باسشىلىعى, سونىمەن قاتار قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى مەن قالا تۇرعىندارى قاتىستى. داڭقتى جىراۋ ەسكەرتكىشىنىڭ وبلىستىق اكىمدىك الدىنان بوي كوتەرۋى ءوڭىر تاريحىندا ايتارلىقتاي وقيعا بولدى. سونىمەن قاتار بۇل نىسان قازاق حالقىنىڭ كەنەن ونەرىن, قۇدىرەتتى قارا ءسوزىن ايعاقتاپ تۇرعانداي اسەر ەتەدى. جامبىل جاباەۆ ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى دا كوپتەپ جينالىپ, قالا كۇنى اياسىندا وتكەن شارانى تاماشالادى. بۇدان بىلاي اباي داڭعىلىنىڭ بويىندا ۇلى اقىن جامبىلدىڭ رۋحى اسقاقتاپ, بولمىسى بيىكتەپ تۇرا بەرمەك. ال اتالعان ەسكەرتكىشتىڭ بيىكتىگى 4 مەتر بولسا, سالماعى 1,5 توننا.
ءوز كەزەگىندە تاراز قالاسىندا «تەمىرجول ۆوكزالى اللەياسىنىڭ» اشىلۋى دا ايتارلىقتاي وقيعا دەۋگە بولادى. اللەيادا ەكى مىڭ جىلدان استام تاريحى بار كونە تاراز شاھارىنىڭ تاريحىن باياندايتىن ستەللا ورناتىلىپ, وعان ء«تاڭىر» دەگەن ءسوز جازىلىپتى. سونىمەن قاتار مۇندا جىر الىبى جامبىل جاباەۆتىڭ دومبىراسى, كۇي شەبەرى ىقىلاس دۇكەن ۇلىنىڭ قوبىزى بەينەلەنگەن. ال بۇل جەرگە نەشە مىڭجىلدىقتاردان سىر شەرتەتىن تاراز توپىراعىنان دا تالاي تۇلعالاردىڭ شىققانىن بىلدىرەتىن قاۋىرسىننىڭ ورناتىلۋى كەلەر ۇرپاق ءۇشىن ۇلكەن ونەگە بولاتىنى انىق. اتالعان سكۆەردە «كونە تاراز» ستەللاسى قويىلىپ, اينالاسى اباتتاندىرىلدى. ستەللاعا تاراز, اۋليەاتا, جامبىل, تالاس سياقتى تاراز قالاسىنىڭ بۇرىنعى ءتورت اتاۋى جازىلىپ, قوبىز, دومبىرا, ءداۋىت, بالبال تاس سىندى تاريحي كەزەڭدەردى بەينەلەيتىن ۇلتتىق قۇندىلىقتار ورناتىلدى. نىساندى «ايا سەرۆيس» جشس-ءنىڭ 30,0 ميلليون تەڭگە جەكە قاراجاتى ەسەبىنەن تاراز قالاسى تۇرعىندارىنا «تۋعان جەرگە تاعزىم» جوباسى اياسىندا تارتۋ ەتىلدى.
تاراز قالاسى كۇنىنە وراي جامبىل جاباەۆ ەسكەرتكىشى ماڭىنداعى الاڭشا مەن ورتالىق «دوستىق» الاڭىندا اسەم, سازدى سۋبۇرقاقتار اشىلدى. جامبىل جاباەۆ ەسكەرتكىشى ماڭىنداعى سۋبۇرقاق جوباسىن تولىقتاي «Atameken-Energy» جشس قىتايلىق ارىپتەستەرىنىڭ سىزباسى نەگىزىندە ىسكە اسىرعان. ءتورت قاتاردان تۇراتىن ەكى سۋبۇرقاقتىڭ ارقايسىسىندا ءۇش تۇتىك بار. ەگەر سۋبۇرقاق قارقىنىن جوعارىلاتسا, بيىككە كوتەرىلگەن سۋ اۋەدە ءتۇيىسىپ, حالقىمىزدىڭ اۋىزبىرشىلىگىن ايعاقتايدى. وسى ارقىلى جوبالاۋشىلار ۇلتتىق قۇندىلىعىمىزدى كورسەتە بىلگەن. جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, جوبا «جاسىل ەل-تاراز» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا جاسالعان. سۋبۇرقاقتاردىڭ ەرەكشەلىگى اۋەنمەن سۋ شاشاتىندىعىندا بولىپ تۇر.
بۇل كۇنى قالا كولەمىندە ەل يگىلىگىنە بەرىلگەن نىساندار قاتارىندا جەلتوقسان كوشەسىنىڭ بويىندا اشىلعان «جەلتوقسان تولقىنى» سۋبۇرقاعىن جانە رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ ۇزىن 3 كاسكادتان تۇراتىن 220 مەترلىك «تاۋەلسىزدىك تولقىنى» اتتى ءتۇرلى-ءتۇستى سۋبۇرقاعىن ايتۋعا بولادى. گەيزەردەن باستالعان العاشقى تولقىن 86 دەگەن مونۋمەنتالدى مافتان باستالادى. بۇرقاقتىڭ بويىنا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ سيمۆولى بولىپ سانالاتىن بارلىعى 14 دانا بارىس, قىران قۇس, پىراق مۇسىندەرى ورناتىلعان.
سونىمەن قاتار 120 پاۆلوۆنيا اعاشى وتىرعىزىلىپ, 22 جارىق شامدارى, كۇن ساۋلەسىنەن قۋات الاتىن 4 دانا باتارەيا, 10 دانا سمارت ورىندىقتارىنا ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلاتىن قۇرىلعىلار (wi-fi), 48 ورىندىق پەن قوقىس تاستايتىن جاشىكتەر ورناتىلعان. جالپى جوبانىڭ ەسكيزى «Spektr Energi Group» جشس تاراپىنان ازىرلەنگەن. ەنى 20 مەتر, ۇزىندىعى 240 مەتر بولاتىن اللەيانىڭ اۋماعى 0,5 گەكتار. ال قۇنى 284 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. ساۋلەت ونەرىنە ءتان ەرەكشەلىكتى ساقتاي وتىرىپ سالىنعان سۋبۇرقاقتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا دا تارازدىقتار كوپتەپ جينالدى. كوپشىلىك تولقىندار سۋبۇرقاقتىڭ سوڭىنا جەتىپ, كەرى قايتقاندا تاۋەلسىزدىكتىڭ ايشىعى كۇن مەن بۇركىتتى بەينەلەيتىن بەينەسىنە اينالىپ, ودان ءارى ەگەمەندىككە ۇلاساتىن ەرەكشەلىگىن تاماشالادى.
جۋىردا عانا جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ باستاماسىمەن تاراز قالاسىنىڭ ورتالىعىنداعى قايرات رىسقۇلبەكوۆ ساياباعى مەن ونىڭ ىشىندەگى باتىردىڭ ەسكەرتكىشىن قايتا جاڭعىرتۋدان وتكىزۋ جۇمىسى باستالعان بولاتىن. از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە بۇل ساياباق ادام تانىماستاي وزگەرىپ, جاڭاشا سيپات الدى. قالا كۇنى مەرەكەسى قارساڭىندا حالىق قاھارمانى قايرات رىسقۇلبەكوۆ اتىنداعى ساياباق ەل يگىلىگىنە بەرىلدى. بۇل كۇنى ءبىرتۋار پەرزەنتىنىڭ رۋحىمەن قايتا قاۋىشقان كوپشىلىك ساياباققا كوپتەپ جينالدى. كەزىندە شاھيت كەتكەن باتىردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتىپ, قاھارماننىڭ قايتا جاڭعىرتىلعان ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويدى.
ساياباقتىڭ جالپى اۋماعى التى جارىم گەكتاردى قۇرايدى. جالپى سمەتالىق قۇنى 403,9 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن ساياباقتىڭ ەسكيزدىك جوباسىن «تابىس جوبا» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى ازىرلەگەن.
اتالعان ساياباق ىشىنەن «جەلتوقسان-86» ورتالىعى, «تاۋەلسىزدىك ۇشقىنى» اللەياسى, قايتا جاڭعىرتۋدان وتكەن «ارداگەرلەر ءۇيى», «عيبرات» ورتالىعى جانە «شاحمات» الاڭى اشىلىپ, ەل يگىلىگىنە بەرىلدى.
ەرلىك ەشقاشان ۇمىتىلمايدى. ۇرپاقتار ساناسىندا ەستەلىك بولىپ جاڭعىرىپ تۇرا بەرەدى. بۇگىن قالا كۇنى مەرەكەسى اياسىندا «جەڭىس» ساياباعىندا تاريحي ەرلىك دارىپتەلدى. اتاپ ايتساق, اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرىنە ارنالعان ەسكەرتكىش اشىلىپ, كوپشىلىك وسى ءبىر يگى باستاماعا كۋا بولدى. ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا حالىق قاھارمانى, اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى باقىتجان ەرتاەۆ پەن اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, «قازاقستان ارداگەرلەرى» قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى باقىتبەك سماعۇل ارنايى قاتىسىپ, نىساننىڭ لەنتاسىن قيدى. بۇدان كەيىن ءسوز الىپ, وتكەن كۇننىڭ ورنى تولماس وكىنىشىن شەجىرەلەدى. كەزىندە اۋعانستان جەرىندەگى اسكەري ءىس-قيمىلدارعا جامبىل وبلىسىنان 2236 جاۋىنگەر قاتىسىپ, اسكەري قاقتىعىستار كەزىندە 71 جاس ازاماتتىڭ قازا تاپقانىن, بۇل ارقاشان ورنى تولماس وكىنىش ەكەنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار بۇگىن «جەڭىس» ساياباعىندا چەرنوبىل اتوم ەلەكتر ستانساسىنداعى اپاتتى زالالسىزداندىرۋعا قاتىسۋشىلارعا ارنالعان ەسكەرتكىش اشىلدى. سالتاناتتى شاراعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى چەرنوبىل ارداگەرلەرى جانە مۇگەدەكتەرى قوعامدىق بىرلەستىكتەرىنىڭ ۇيلەستىرۋ كەڭەسى فيليالىنىڭ توراعاسى باقىتجان اشىرباەۆ پەن جامبىل وبلىستىق چەرنوبىل وداعى قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ مۇشەسى ۆلاديمير حوروشين قاتىستى. ايتا كەتەيىك, عالامدىق ءىرى جارىلىستىڭ زاردابىن جويۋعا قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭ 1200-ءى جامبىل وبلىسىنان ەدى.
وسى «جەڭىس» ساياباعىنىڭ ىشىندە تىل ەڭبەككەرلەرىنە ارنالعان ەسكەرتكىشتىڭ دە اشىلۋ سالتاناتى بولدى.
كوپ جىلدان بەرى «ۇشبۇلاق» كانالىنىڭ جاعالاۋى قاراۋسىز قالىپ, قوعام تاراپىنان سىنعا دا ۇشىراعان بولاتىن. بۇگىن سول ولقىلىقتىڭ ورنى تولىپ, «جەڭىس» ساياباعى بويىنشا قولعا الىنعان جوبا اياسىندا تارازداعى «ۇشبۇلاق» جاعالاۋىنداعى دەمالىس اۋماعى پايدالانۋعا بەرىلدى. جالپى 6,5 گەكتار جەر اباتتاندىرىلىپ, 10 مىڭ توننادان استام قوقىس شىعارىلعان. ال مۇنداعى كوپىردىڭ ۇزىندىعى 72 مەتر بولسا, ەنى 3 مەتردى قۇرايدى. سونىمەن قاتار بوگەت قايتا جاڭارتىلىپ, سۋ ايدىنى 60 مەترگە دەيىن كەڭەيدى. ال مۇندا كەلىپ دەمالۋشىلار ءۇشىن 5 اققۋ, 4 ۇيرەك پەن اق امۋر جانە كارپ سياقتى بارلىعى 3000-عا جۋىق بالىق جىبەرىلگەن. اتالعان جاعالاۋدا كانالعا شىعاتىن 3 پيرس, دەمالىس ورىندارى, بالالار ويىن الاڭدارى, سپورتتىق سناريادتار مەن سۋدا جۇزۋگە ارنالعان كاتاماراندار قويىلعان.
«ەكى مىڭ جىلدىق تاريحى بار كونە تاراز شاھارى كۇن وتكەن سايىن جاڭارىپ, جاسارىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتاردا تارازدى تۇرلەندىرۋ ءۇشىن تالاي جوبالار مەن جوسپارلار بار. ال قالا كۇنى مەرەكەسىنە وراي اشىلىپ وتىرعان نىسانداردىڭ ءبارى دە حالىقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن سالىندى. بۇل نىسانداردىڭ ءبارىنىڭ دە ءالى حالىق جاقسىلىعىن كورەتىن بولادى», دەيدى تاراز قالاسىنىڭ اكىمى عالىمجان ءابدىرايىموۆ.
تاراز قالاسىنىڭ بۇگىنگى تىنىسى وسىنداي. كەلەشەكتە دە كونە شاھاردىڭ كەلبەتى كەلىسىپ, ساۋلەتى ارتا بەرەتىنىنە سەنىم مول.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى