ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاڭا جولداۋى قازاقستان حالقىنىڭ ءال-اۋقاتى ماسەلەسىنىڭ باسىم باعىتتارىنا ارنالدى. ەلباسى كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندەگى ماڭىزدى ماسەلەلەردى ءاردايىم ءدوپ باسىپ ءبىلىپ, كورىپ قانا قويماي, ونى شەشۋدىڭ ايقىن دا اقىلعا قونىمدى امالدارىن العا تارتىپ وتىراتىن كوشباسشى ەكەنى حاق. جولداۋدىڭ باستى ەكپىنى ءار قازاقستاندىق ازاماتقا قولداۋ جاساۋعا باعىتتالعان.
قوعامنىڭ بارلىق سالاسىن قامتىعان جولداۋدىڭ نەگىزگى ءمانى – ادامنىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋ. سەبەبى مەملەكەتتىڭ باستى بايلىعى – ادام كاپيتالى. مەملەكەتتى دامىتۋ جونىندەگى پرەزيدەنت ويلارىنىڭ ناقتىلىعى وسىناۋ كۇردەلى كەزەڭدە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان حالىقتىڭ كوڭىلىنە سەنىمدىلىك ۇيالاتادى.
بۇل جولداۋدا ەلدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە قاتىستى بىردە-ءبىر ماسەلە نازاردان تىس قالعان جوق. سونىڭ ەرەكشە دالەلى – ەلباسىنىڭ «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ قابىلداۋدى تاپسىرىپ, پەداگوگيكالىق قىزمەتتى جوعارى قويۋى بۇكىل ۇستازدار قاۋىمىن زور قۋانىشقا كەنەلتتى. سونىمەن قاتار ۇستازدارعا دا شاكىرتتەرگە ءبىلىم بەرۋ ىسىندە 4ك مودەلىنە: كرەاتيۆتىلىكتى, سىني ويلاۋدى, كوممۋنيكاتيۆتىلىكتى دامىتۋعا جانە كوماندادا جۇمىس ىستەي بىلۋگە باستى نازار اۋدارۋلارى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.
تومەنگى جالاقىنىڭ مولشەرىن كوبەيتۋ ەلىمىزدەگى 1 ملن 300 ەڭبەكشىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن كوش-كەرۋەن كوتەرەدى.
بۇل ماسەلەنى ءىرى ورتا جانە كىشى بيزنەس وكىلدەرى قىزۋ قولداپ قانا قويماي, جۇمىسشىلارىنىڭ تومەنگى جالاقىسىن وسى مولشەرگە كوتەرەتىندىگىن مالىمدەپ جاتىر. ياعني, بۇل شارا ەلىمىزدىڭ بارشا ەڭبەككەرلەرىنىڭ الەۋمەتتىك يندەكسىن كەشەندى جوعارىلاتۋعا قابىلەتتى.
جولداۋدىڭ باستى مايەگى تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىنىڭ ارتۋىنا جەتە ءمان بەرۋ. ەلباسى وسىعان وراي قىسقا جانە ۇزاق مەرزىمدەرگە ارنالعان مىندەتتەمەلەردى ۇسىندى. وسى ورايدا ەلباسى جولداۋى كاسىپوداقتاردىڭ دا كوزقاراسى, قاينار كوزى بولىپ وتىرعانى انىق.
كاسىپوداقتاردىڭ ۇستانىمى: «تۇراقتى كاسىپورىن – تۇراقتى قوعام – تۇراقتى ەل!». تۇراقتىلىق – كەز كەلگەن قوعامنىڭ باستى قۇندىلىعى. ەگەر جۇمىسشى كاسىپورىننىڭ تۇراقتى دامۋىنا كوز جەتكىزسە, سونداي-اق ءوزىنىڭ زاڭدى تۇردە قورعاۋعا يە ەكەنىن جانە الەۋمەتتىك قامقورلىقتى سەزىنسە, مۇنداي جۇمىسشىنىڭ وتباسىنداعى جاعدايى دا جاقسى بولادى. بۇل – ءوزارا بايلانىستى ءۇردىس.
ەلباسى بۇگىنگى جاساندى ينتەللەكت, تسيفرلى تەحنولوگيا, روبوتتاندىرۋ سياقتى الەۋمەتتىك لاندشافتتى وزگەرتە وتىرىپ, ەڭبەك قاتىناستارىنا تۇبەگەيلى اسەر ەتەتىن ترەندتەر جايلى ۇنەمى ءسوز قوزعاپ كەلەدى.
جولداۋدا جاhاندىق تالاپتاردى ەسكەرە وتىرىپ, ەل ەكونوميكاسىن تسيفرلى تەحنولوگيا نەگىزىندە دامىتىپ, جاڭا يندۋستريانى قالىپتاستىرۋ كەرەكتىگىن اتاپ وتكەن بولاتىن. الدىمىزداعى مىندەت – تەرەڭ, باعىت-باعدار – سان الۋان! كاسىپوداقتى جاڭعىرتۋ ماسەلەسى وسىناۋ مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن قاجەت. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى – ەڭبەك ادامىنىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋ سالاسىنداعى ەڭ ءىرى قوعامدىق ۇيىم سانالادى. ساپىندا 2 ميلليونعا جۋىق مۇشەلەردى بىرىكتىرەتىن 22 سالالىق كاسىپوداق, كاسىپوداقتاردىڭ 16 اۋماقتىق بىرلەستىگى فەدەراتسيانىڭ مۇشەلىك ۇيىمدارى بولىپ وتىر. باستاۋىش كاسىپوداق ۇيىمداردىڭ جالپى سانى 20 مىڭعا جاقىن.
كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى الەۋمەتتىك جاۋاپتى ۇيىم رەتىندە ءوز قىزمەتىن جاڭعىرتۋعا كىرىستى. جاڭعىرۋ كەزەڭىندە ەلىمىزدىڭ كاسىپوداقتارى زامان تالابىنا ساي دامۋدىڭ جاڭا ۆەكتورىن انىقتاۋى كەرەك. الەۋمەتتىك جانە ەڭبەك قاتىناستارى مەن الەۋمەتتىك ارىپتەستىك ماسەلەلەرىن كوتەرۋگە جانە شەشۋگە قابىلەتتى قۋاتتى جانە جاسامپاز الەۋمەتتىك ينستيتۋت بولۋى ءتيىس. وسى ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن, تۇجىرىمدى ديالوگكە, ىمىراعا كەلۋگە, كونسەنسۋسقا قول جەتكىزۋدىڭ ۇجىمدىق قابىلەتى قاجەت. البەرت ەينشتەين: «ۋاقىت پەن كەڭىستىك جوق, بىراق ولاردىڭ بىرلىگى بار» دەگەن. ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرىن قورعايتىن كاسىپوداقتار «سانانى جاڭعىرتۋ» مەن ادام يندەكسىنىڭ جانە مەملەكەتتىڭ تابىستى رۋحاني دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسقانى ابزال. «سانانى جاڭعىرتۋ» – ۇزدىكسىز پروتسەسس, ياعني ءبىز ۇنەمى وزگەرىستەرگە قابىلەتتى بولۋىمىز كەرەك دەگەندى بىلدىرەدى. ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا قازاقستانداعى جۇمىسپەن قامتۋ قۇرىلىمى تۇبەگەيلى وزگەرەدى.
بيىل «قازپوشتا» استانادا جاڭا روبوتتاندىرىلعان ءوفيسىن اشتى. وندا كونسۋلتانتتاردان باستاپ, دوڭعالاقتى پوشتاشىعا دەيىن جاساندى ينتەللەكت ارقىلى باسقارىلادى. ERG كومپانياسىنىڭ ءوزى عانا تاياۋداعى 10 جىلدا تسيفرلاندىرۋ جوبالارىنا 800 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيالاۋدى جوسپارلاپ وتىر. ءبىر جاعىنان بۇل – كاسىپورىندارىمىز بەن ەكونوميكامىز ءۇشىن جاعىمدى بەتالىس, ەكىنشى جاعىنان بىزگە ارتىلاتىن جۇك, سوندىقتان ءبىز جۇمىستان بوساعان ادامداردىڭ قاي جەرگە جۇمىسقا ورنالاساتىنىن ناقتى ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. ءبىز جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرگە, وسى اسپەكتىدە جۇمىسشىلاردىڭ الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن لوكوماتيۆ پەن الەۋمەتتىك كۇش رەتىندە ارەكەت ەتۋىمىز كەرەك. وسى ورايدا كاسىپوداقتاردى قاۋىپسىزدىك پەن ەڭبەكتى قورعاۋ ماسەلەلەرى الاڭداتپاي قويمايدى.
ءبىز ۇنەمى عىلىمي-تەحنيكالىق ورلەۋ ءونىمنىڭ ءوڭىن وزگەرتىپ, ادام قاۋىپسىزدىگىن كەمەل تۇردە قامتاماسىز ەتەتىن, جاڭا ارنايى قۇرال-جابدىقتار مەن قورعانىس قۇرالدارىنىڭ ەنگىزىلەتىنىن ۇنەمى جاريالايمىز. الايدا, قازىرگى تاڭدا جاراقاتتار مەن وندىرىستەگى جۇمىس كەزىندەگى ءولىم ازايماي وتىر. اعىمداعى جىلدىڭ تامىز ايىنداعى مالىمەتكە سايكەس, زارداپ شەككەندەردىڭ سانى 842 ادامدى قۇرادى, ونىڭ 114-ءى ولىمگە اكەلگەن جاعداي. بۇل جاعداي وسىناۋ اۋىر حالگە ۇشىراعان ءار وتباسىنىڭ تراگەدياسى. وسى ماسەلەنى كەشەندى شەشەتىن ۋاقىت جەتكەن ءتارىزدى.
ءبىز ءىرى كاسىپورىنداردىڭ اكتسيونەرلەرى مەن مەنەدجمەنتىنە كاسىپوداقتارمەن بىرلەسىپ, حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي وندىرىستىك كەڭەس جۇمىسىنىڭ الگوريتمىن ازىرلەۋدى ۇسىنامىز. مۇمكىن الەۋمەتتىك ارىپتەستەرمەن, ءىرى ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارمەن بىرلەسىپ ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا بۇكىل قازاقستاندىقتىڭ باسقوسۋ وتكىزۋىنە باستاما كوتەرۋ قاجەت شىعار؟ اكتسيونەرلەر مەن كومپانيالاردىڭ باسشىلىعى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەككەرلەردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ تۇراقتىلىعى كاسىپورىن تابىسىنىڭ تۇراقتىلىعىنىڭ كەپىلى ەكەنىن ءتۇسىنۋى كەرەك. سوندىقتان كəسىپورىنداردا زاماناۋي əلەۋمەتتىك دامۋ ستاندارتتارىن ەنگىزۋ مəسەلەسى كۇن تارتىبىنە قويىلۋى ءتيىس. كاسىپوداقتار فەدەراتسياسى الەۋمەتتىك سەرىكتەستەرمەن بىرلەسىپ, جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جۇمىسكەرلەر اراسىنداعى مەدياتسيا ماسەلەلەرىن جاڭا ساپالى دەڭگەيگە شىعارۋعا اتسالىسۋدا. بۇل ماسەلە بويىنشا ءبىز جوعارعى سوتپەن بىرلەسە قادام جاساپ جاتىرمىز.
ەلباسى ءوزىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى» جونىندە تاعى دا اتاپ ءوتتى. بۇل – مەملەكەت باسشىسىنىڭ بارشا ەڭبەككەر قاۋىمىنا قۇرمەتى.
سوندىقتان جولداۋدا اتالعان ماسەلەلەردى كەشەندى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كاسىپوداقتار قارىشتى ەڭبەك ەتەتىن بولادى.
حالقىمىز «ونەر الدى – بىرلىك, ىرىس الدى – تىرلىك» دەيدى. ىرىس ارقىلى جاسامپازدىققا ىلگەرىلەي بەرەيىك!
باقىتجان ابدىرايىم,
قازاقستان كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى