تەرمين جاساۋدىڭ تارلانبوزى ۇلىقتالدى

ءىسلام جارىلعاپوۆ ۇلتتىق تەرميندەردىڭ بىلگىرى, عالىم, اۋدارماشى, جازۋشى بولدى. ول قازاق ءتىلى سوزدىگىنىڭ قورىن 5000-نان استام جاڭا سوزدەرمەن تولىقتىردى. مى­سالى, ايالداما, كورەرمەن, بالمۇزداق, وقىرمان, تەلەديدار سەكىلدى سوزدەر بۇگىنگى كۇنى تىلىمىزگە ابدەن ءسىڭىستى بولىپ كەتتى.

ءىسلام جارىلعاپوۆ قال­دىر­عان اۋقىمدى جانە ما­ڭىز­دى مۇرا تۋرالى كون­فە­رەن­تسياعا قاتىسۋشىلار ايتىپ ءوتتى. ولاردىڭ قاتارىندا حالىقارالىق تۇركسوي تۇر­كى مادەنيەتى مەن ونەرىن دامىتۋ ۇيىمىنىڭ باس xاتشىسى دۇيسەن قاسەيىنوۆ, حالىقارالىق تۇركى اكادە­مياسىنىڭ پرەزيدەنتى دار­حان قىدىرالى, ءبىلىم جانە عى­لىم مينيسترلىگىنىڭ اxمەت باي­تۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەردەن قاجىبەك, اكادەميك ومىرزاق ايتباەۆ, سونداي-اق انكارا قالاسىنداعى گازي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, تۇركىتانۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى حۋليا كاساپوعلۋ چەنگەل, ازەربايجان مەملە­كەتتىك پەداگوگيكالىق ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ پروفەسسورى بۋلۋد­حان ازيزوعلۋ حاليلوۆ جانە باسقالارى بولدى.

كونفەرەنتسيا جۇمىسىن وبلىس اكىمى ەرلان قوشانوۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى.

– ءىسلام جارىلعاپوۆ ءسوز ساپتاۋدىڭ تەڭدەسى جوق شەبەرى بولعان. ءبىز بارلىعىمىز ول ويلاپ تاپقان سوزدەردى قول­دانامىز, جانەدە ول سوزدەر وتە كوپ. ولار 30-40-جىلدارى ويلاپ تابىلعان, الايدا قازىرگى تاڭدا ولارسىز قازاق ءتىلىن ەلەستەتۋ قيىن. ءىسلام جا­­رىلعاپوۆ قازاق ءتىلىنىڭ ءسوز قورىن ەسەلەدى, – دەدى وبلىس اكىمى ەرلان قوشانوۆ كون­فە­رەنتسيانىڭ اشىلۋى بارىسىندا.

حالىقارالىق تۇركى اكادە­مياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى جازۋشىنىڭ ويلاپ تاپقان جانە اۋدارعان سوزدەرى قازىر بارلىق تۇركى تىلدەس الەم­­­دە قولدانىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.

كونفەرەنتسيادا سونداي-اق تەرمينولوگيا جانە اۋدارما ماسەلەلەرى, قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋىنىڭ عىلىمي-ادىستەمەلىك نەگىزدەرى تالقىلاندى.

– لاتىن قارپىنە اۋىسۋ تەك الىپپەگە عانا قاتىستى ەمەس, ونىڭ جالپى تىلگە دە قاتىسى بار. بۇل – ۇلكەن پروتسەسس. تۇركى تىلدەس ەلدەر اراسىندا بايلانىستى نىعايتۋ ءۇشىن ءىسلام جا­رىلعاپوۆتىڭ ەڭبەكتەرى وتە ماڭىزدى, سە­بەبى 25 جىلدا تۇركى تىلدەس حالىقتار ءبىر-بىرلەرىنەن الىستاپ كەتتى, – دەدى دارحان قىدىرالى. 

القالى جيىندا تا­نى­مال لينگۆيستەر, ادەبيەت­تا­نۋشىلار, تاريحشىلار بايانداما جاسادى. تۇركيا­دان كەلگەن قوناق حۋليا كاساپوعلۋ چەنگەلدىڭ ايتۋىن­شا, لاتىن گرافيكاسى ەلدەردىڭ جا­قىنداسۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى.

– ءىسلام جارىلعاپوۆ قازاق ءتىلى ءۇشىن كوپ ەڭبەك جاسا­عان, كوپتەگەن سوزدەر ويلاپ تاپتى, ولار تۇركيادا دا قول­دا­نىلادى. مەن سىزدەردىڭ پرە­زيدەنتتەرىڭىزدىڭ لاتىن گرا­فيكاسىنا كوشۋگە بايلانىس­تى باستاماسىن قولدايمىن. بىرىڭعاي الىپپە تۇركى تىلدەس ەلدەردىڭ جاقىنداسۋىنا سەپ­­تىگىن تيگىزەدى. قازاقستان تو­لىقتاي لاتىن گرافيكاسىنا كوشكەن سوڭ ءبىز ءوزىمىزدىڭ ورتاق سوزدەرىمىزدى دامىتا الامىز, سىزدەردىڭ ادەبيەتتەرىڭىزدى وقيتىن بولامىز, – دەپ سانايدى پروفەسسور حۋليا كاساپوعلۋ چەنگەل.

كونفەرەنتسياعا قاتىسۋ­شى­لار ءۇشىن كورمە ۇيىم­داستىرىلدى. وندا ءىسلام جا­رىل­عاپوۆتىڭ ولەڭدەر جي­­نا­عىن, وتباسىلىق فوتو سۋرەت­تەرىن, ەڭبەك كىتاپشاسىن تاما­شالاۋعا بولادى.

– ءوزىنىڭ «ساكەن ەلى» ولەڭ­دەر جيناعىنىڭ قولجازباسىن ءبىزدىڭ مۇراجايعا كەزىندە ءىسلام جارىلعاپوۆ ءوزى بەرگەن, – دەيدى جاڭاارقا اۋدانىنىڭ ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپ­حانا جۇيەسىنىڭ قىزمەت­كەرى گۇلزات جۇماسەيىتوۆا.

ءبىلىم جانە عىلىم مينيس­ترلىگىنىڭ اxمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستي­تۋتىنىڭ ديرەكتورى, فيلولو­گيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ەردەن قاجىبەك جينال­عاندارعا ءبىلىم جانە عىلىم, مادەنيەت جانە سپورت مي­نيسترلەرىنىڭ اتتارىنان قۇت­تىق­تاۋلارىن جەتكىزىپ, وب­لىس اكى­مىنە العىس حاتتار تا­بىس ەتتى.

كونفەرەنتسيانىڭ سوڭى­نا تامان حالىقارالىق تۇركسوي تۇركى مادەنيەتى مەن ونەرىن دامىتۋ ۇيىمىنىڭ باس xاتشىسى دۇيسەن قا­سەيى­نوۆ تۇركى دۇنيەسى مەن ۇلت رۋحانياتىنا سىڭىرگەن ەڭ­بەگى ءۇشىن ءبىر توپ عالىمدى ارنايى مەدالمەن مارا­پاتتادى. 

جيىن سوڭىندا ءىسلام جارىلعاپوۆتىڭ اعايىنى, قارا­عاندى وبلىستىق ءماسليحا­تىنىڭ دەپۋتاتى عازىم جا­رىلعاپوۆ كونفەرەنتسياعا قاتى­سۋشىلارعا اۋلەت اتىنان العىس ايتتى.

قايرات ءابىلدا,

«ەگەمەن قازاقستان»

قاراعاندى