...سەبەبى دج.ءروسسينيدىڭ ايگىلى شىتىرمان وقيعالى كومەديالىق وپەراسى كەيىپكەرلەرىنىڭ كورەرمەنىنە ۇسىنار جاڭالىعى مەن جارقىن ونەرى ودان دا قىزىق. جاقىندا «استانا وپەرا» ساحناسىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ەلوردانىڭ 20 جىلدىعىنا وراي الەمدىك مۋزىكا ونەرىنىڭ جاۋھارى – دج.ءروسسينيدىڭ «سەۆيلدىك شاشتاراز» وپەراسىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى.
ادامزات جۇرەگىنەن ورىن العان تەڭدەسسىز بەدەل مەن ابىرويعا يە وسىناۋ ۇزدىك وپەرا باس شاھار كورەرمەندەرىنە ايرىقشا كوتەرىڭكى كوڭىل كۇي سىيلادى. جاھان مويىنداعان جاۋھاردىڭ استانا تورىندە لايىقتى دەڭگەيدە قويىلۋىنا تەر توككەن شىعارماشىلىق يەلەرىنىڭ قاتارىن: وپەرانىڭ قويۋشى ديريجەرى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ باس ديريجەرى, الەمگە ايگىلى ماەسترو الان بورىباەۆ, رەجيسسەر – اتاقتى يتاليالىق قويۋشى سۋرەتكەر الفونسو انتونيوتستسي, ستسەنوگراف – ەتسيو فريدجەريو (يتاليا), كوستيۋم بويىنشا سۋرەتشى – «وسكار» سىيلىعىنىڭ يەگەرى فرانكا سكۋارچاپينو (يتاليا) جانە پروەكتسيالار بويىنشا ديزاينەر سەردجيو مەتاللي (يتاليا) باستاعان وپەرا ونەرىنىڭ كىل مىقتىلارى تولىقتىردى.
– «سەۆيلدىك شاشتاراز» ءاربىر تەاتردىڭ رەپەرتۋارىندا بولۋى ءتيىس ۇزدىك وپەرالاردىڭ ساناتىندا. «استانا وپەرا» ۇجىمى دج.روسسيني شىعارماشىلىعىمەن تۇڭعىش رەت جۇمىس ىستەپ وتىر. مەنىڭ ويىمشا, وسىناۋ عالامات مۋزىكا تۋىندىسى ءبىزدىڭ بىلىكتى دە تالانتتى ۆوكالدىق انسامبلىمىزگە ءدال كەلەدى. ارينە قاي جاعىنان دا كۇردەلى شىعارما بولعاننان كەيىن, ارتىستەرگە, اسىرەسە باستى رولدەگى اكتەرلەرگە ءجىتى ىزدەنۋ مەن شەبەر ورىنداۋشىلىق مىندەتى قاتار جۇكتەلىپ وتىر, – دەيدى قويۋشى ديريجەر الان بورىباەۆ.
ماەسترو الان اسقار ۇلىنىڭ اتالعان تۋىندىمەن بۇعان دەيىن گەرمانيا تەاترىندا جۇمىس ىستەگەن تاجىريبەسى مول. ەندى مىنە اراعا جىلدار سالىپ سول تاجىريبەسىن «استانا وپەراعا» الىپ كەلگەن مۋزىكا مامانى قويىلىم پرەمەراسىنىڭ العاشقى كۇنى-اق ساحنا ءتورىن شىن مانىندەگى ونەردىڭ مەرەكەسىنە اينالدىردى.
ال قويۋشى رەجيسسەر الفونسو انتونيوتستسي بولسا كەزەكتى جۇمىسىنىڭ ەرەكشەلىگىن دە, كىلتىن دە نەگىزىنەن كلاسسيكالىق ءداستۇرلى ستيلدەن ىزدەپتى. شىعارماشىلىق يەسى قويىلىمدا ءبىرىنشى كەزەكتە مۋزىكا مەن ليبرەتتوعا باسىمدىق بەرەدى. سول ارقىلى كوڭىلدى كومەديانىڭ بوياۋىنا بوياۋ ۇستەپ, وپەرانى بارىنشا كلاسسيكالىق ساراپتاۋعا ەكپىن تۇسىرەدى. دەگەنمەن, اتالعان قولتاڭبا جارقىندىق پەن زاماناۋيلىقتان ادا دەپ قورىتىندى تۇيۋگە ءتىپتى دە نەگىز جوق.
– مەن بۇل مۋزىكانى ەستىپ ءوستىم, سوندىقتان ونى ەش وزگەرتكىم كەلمەدى. كوبىنەسە رەجيسسەرلەر تەاتر بيۋدجەتىنىڭ XVIII عاسىرداعى بارلىق ءسان-سالتاناتتى كورسەتۋگە مۇمكىندىگى بولماعاندىقتان, وپەرانىڭ كورىنىسىن باسقا زامانعا اۋىستىرادى. «استانا وپەرادا» ءبىز وزگەشە كوستيۋمدەر مەن دەكوراتسيالاردى پايدالانا وتىرىپ, روسسيني ءستيلىن بارلىق كوركەمدىگىمەن ۇسىندىق. ليبرەتتودا كومەديالىق ساتتەر وتە كوپ, مەن ءازىلدىڭ شىنايى بولعانىن قالايمىن. قويىلىمدا جاپسىرما ءىش, مۇرىن مەن مۇرت پايدالانىلمايدى, وسىناۋ كۇلكىلى اسەردى جاساۋ ءۇشىن ارتىستەر شىن مانىندە تاماشا ويناپ شىعۋى ءتيىس, – دەيدى قويۋشى-رەجيسسەر.
كۋا بولعانىمىزداي, رەجيسسەر قويعان بۇل تالاپتى «استانا وپەرا» ارتىستەرى كاسىبي جوعارى دەڭگەيدە ەڭسەرىپ شىقتى. باستى پاريالاردى ورىنداعان فيگارو – سۇندەت بايعوجين, گراف الماۆيۆا – فرەدەريكو بۋتاتستسي (يتاليا), بارتولو – باۋىرجان اندەرجانوۆ, روزينا – سالتانات احمەتوۆا ءوز رولدەرىندە جارقىراي كورىندى.
«استانا وپەرا» قويىلىمدارىنىڭ نازار اۋدارتىپ, جانارعا قۋانىش سىيلايتىن تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – دەكوراتسيا. كوركەمسۋرەتتەگى تەحنولوگيانىڭ وزىق جەتىستىكتەرى مەن ۇزدىك ۇلگىلەرىن ءوز جۇمىسىندا شەبەر پايدالانعان يتاليالىق ستسەنوگراف ەتسيو فريدجەريو ساحنادا نەگىزىنەن كوك, اق, التىن تۇستەس سارى جانە سولعىن سۇر تۇستەرگە باسىمدىق بەرىپتى. اۋقىمدى دەكوراتسيالار سالتاناتىن قالا كورىنىستەرى, قاقپالار بەينەلەنگەن 4D جانە 3D پروەكتسيالار, سونىمەن قاتار اسەرلى انيماتسيالار تولىقتىرادى. قويىلىمدا سونداي-اق ءساندى كۇيمەگە جەگىلگەن اتتاردىڭ ورتاعا شىعۋى دا كورەمەندەر ءۇشىن كۇتپەگەن توسىن سىي بولدى. مۇنى ساحنا سۋرەتشىسى: «كورەرمەندەردى وپەرانىڭ باسىنان-اق تاڭعالدىرىپ, «تەاتر ىشىندەگى تەاتر» اسەرىنە بولەگىمىز كەلدى», دەپ تۇسىندىرەدى.
ال ساحنانىڭ وسىناۋ سالتاناتتى دەكوراتسياسى مەن باي رەكۆيزيتىنە ساي ۇيلەسىمدى كيىم تىگۋ جۇمىستارى «وسكار» سىيلىعىنىڭ يەگەرى فرانكا سكۋارچاپينونىڭ (يتاليا) جەتەكشىلىگىمەن جۇزەگە استى. تىگىنشىنىڭ ايتۋىنشا, قويىلىمعا بارلىعى 100-دەن اسا كوستيۋم دايىندالعان. XVIII عاسىردىڭ ستيلىنە ساي تىگىلگەن كيىمدەر سانىمەن, نازىكتىگىمەن, تالعامپازدىعىمەن كورۋشىسىنە ەرەكشە ەستەتيكالىق ءلاززات سىيلادى.
«استانا وپەرا» تەاترىنىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمى ۇزاق ۋاقىتتان بەرى ءجىتى دايىندالىپ, بابىنا كەلتىرىپ بارىپ ۇسىنعان «سەۆيلدىك شاشتاراز» وپەراسى وسىلايشا كومەديا ەلەمەنتتەرىنە قۇرىلعان جەڭىل, ويناقى سيۋجەتىمەن عانا ەمەس, اكتەرلىك شەبەر ويىن, باي دەكوراتسيا ءھام كوركەم-ەستەتيكالىق تالعامىمەن دە كورەرمەنىن ناعىز ونەردىڭ قۋانىشىنا كەنەلتتى.
نازەركە جۇماباي,
«ەگەمەن قازاقستان»