استانادا «قازاقستاننىڭ ۇزدىك الەۋمەتتىك جوبالارى» ءداستۇرلى بايقاۋىنىڭ قورىتىندىسى جاريالاندى. جەڭىمپازدار مەن جۇلدەگەرلەردى ماراپاتتاۋ راسىمىنە «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ پەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆا, سونداي-اق باسقا دا مەملەكەتتىك ورگان, بيزنەس قاۋىمداستىق, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم وكىلدەرى جانە پارلامەنت دەپۋتاتتارى قاتىستى.
بيىلعى بايقاۋ العاش رەت «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ جانە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ بىرلەسىپ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكىزىلدى. بيىل التىنشى رەت وتكىزىلگەن بايقاۋعا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن 318 اۆتور قاتىسىپ, ءوز جوبالارىن ۇسىنعان. بۇل بىلتىرعى بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە كوپ.
وبلىستار مەن استانا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا وتكەن ايماقتىق جانە اۋماقتىق كەزەڭدەردەن كەيىن بايقاۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمىمەن 55 جوبا ىرىكتەلىپ, رەسپۋبليكالىق كەزەڭگە جولداما العان بولاتىن. ولار 20 قىركۇيەككە دەيىن ينتەرنەتتە جۇرگىزىلگەن ونلاين داۋىس بەرۋگە قاتىستى. ۇيىمداستىرۋشىلار ونلاين داۋىس بەرۋگە 56 مىڭ قازاقستاندىق قاتىسىپ, ۇزدىكتەردى انىقتاۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسقنىن ايتادى.
ماراپاتتاۋ راسىمىندە «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋ – ەلباسى انىقتاپ بەرگەن ەلىمىزدەگى ەڭ باستى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى. «وسى باعىتتا سوڭعى جىلداردا مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. بيىل ەلباسى حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا ارنالعان ءوزىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن جاريالاپ, الدىمىزعا جاڭا مىندەتتەر قويدى. وسى رەتتە قوعامداعى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, قوعامدىق بىرلەستىكتەر, كاسىپكەرلەر جانە ساياسي پارتيالار دا بەلسەندى ارەكەت ەتسە, كوزدەگەن مەجەگە قول جەتكىزۋ جەڭىلدەيتىنى ءسوزسىز», دەدى م.اشىمباەۆ.
جەڭىمپازدار مەن قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتاعان ماۋلەن اشىمباەۆ بايقاۋعا قاتىسقان بارلىق جوبا اۆتورلارى جەڭىسكە لايىق ەكەنىن ايتىپ, مۇنداي بايقاۋدىڭ الەۋمەتتىك, رۋحاني جانە تاربيەلىك ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «بۇل بىرىنشىدەن, الەۋمەتتىك سالادا بەلسەندىلىگىمەن تانىلعان قوعامدىق ۇيىمدار مەن مۇقتاج جاندارعا كومەك قولىن سوزعان جەكە ازاماتتارعا قولداۋ كورسەتۋگە, ولاردىڭ ەڭبەكتەرىن ەلەپ-ەسكەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بولسا, ەكىنشىدەن, سونداي بىرلەستىكتەردى كوپشىلىككە ۇلگى-ونەگە رەتىندە دارىپتەۋگە جول اشادى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە ونداي ۇيىمدار مەن ازاماتتار مىڭداپ سانالادى. ءبىز ولاردىڭ جۇمىستارىن جوعارى باعالاي وتىرىپ, اتالعان ۇيىمدارعا ءتيىستى جاعداي جاساۋدى بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, بيزنەس قاۋىمداستىقتىڭ جانە ساياسي پارتيالاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى دەپ قابىلدايمىز. ويتكەنى ولار وسىنداي يگى ىستەرىمەن قوعامىمىزدا قايىرىمدىلىق مادەنيەتى مەن الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلكەن ۇلەستەرىن قوسىپ كەلەدى. سول سەبەپتى «نۇر وتان» پارتياسى وسى ءداستۇرلى بايقاۋعا اتسالىسىپ, ونىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلۋىنە ءوز سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر», دەدى ول.
ءوز كەزەگىندە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆا بۇل ءىس-شارانىڭ قوعامدا تەڭ مۇمكىندىكتەر قالىپتاستىرۋ جولىندا يگى داستۇرگە اينالعانىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, الەۋمەتتىك جوبالار بايقاۋىنا قاتىسىپ وتىرعان جۇزدەگەن اۆتورلار وزدەرىنىڭ بەلسەندى ومىرلىك ۇستانىمدارىن ءبىلدىرىپ قانا قويماي, مۇقتاج جاندارعا قيىندىقتى جەڭۋگە, ولاردىڭ ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعىن ارتتىرۋعا جانە قوعام ومىرىنە بەلسەنە ارالاسۋعا سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. مينيستر بيىل مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جونىندەگى 2012-2018 جىلدارعا ارنالعان جوسپاردىڭ اياقتالعانىنا توقتالىپ, اتالعان ۆەدومستۆونىڭ كەلەسى 2019-2023 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپاردى ازىرلەگەنىن ايتتى. «بيىل بايقاۋ العاش رەت «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قولداۋىمەن وتكىزىلىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە جوبا جالپىۇلتتىق دەڭگەيگە كوتەرىلىپ, قاتىسۋشىلار سانى رەكوردتىڭ مەجەگە جەتتى. جالپى بۇل بايقاۋدىڭ وسىنداي بيىككە جەتۋى قوعامىمىزداعى بىرلىكتىڭ بەلگىسى», دەدى مينيستر.
قاتىسۋشىلاردىڭ وتىنىشتەرى ءساۋىر ايىنان ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن بەس باعىت بويىنشا قابىلدانعان. ونىڭ 42-ءسى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋدەگى اقپاراتتىق ىلگەرىلەۋگە (13,1%), 53 ءوتىنىش الەۋمەتتىك سالادا ەرىكتىلەر قوزعالىسىن دامىتۋعا (16,7%) ارنالعان. 116 ءوتىنىش تەڭ مۇمكىندىكتەردى قامتاماسىز ەتۋ (36,5%), 47 ءوتىنىش مۇگەدەكتىگى بار تۇلعالاردى قوسا العاندا, ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋعا ىقپال ەتۋ (14,8%) بويىنشا بولعان. ال 60 ءوتىنىش قيىن ومىرلىك جاعدايدان شىعۋعا كومەك كورسەتۋ (18,9%) باعىتىمەن قابىلدانعان ەكەن. سوڭعى باعىت بويىنشا قابىلدانعان وتىنىشتەر قاتارىنا ءتۇرلى كەلەڭسىزدىكتەرگە تاپ بولعان جاندارعا, سونىڭ ىشىندە ادام ساۋداسى مەن تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىنا, جازاسىن وتەپ شىققان جانداردىڭ قوعامعا بەيىمدەلۋىنە, ءۇيسىز جاندارعا قولداۋ كورسەتۋگە ارنالعان جوبالار دا قاتىسقان.
ۇيىمداستىرۋشىلار بايقاۋ تانىلمالدىلىعىنىڭ كۇرت ارتۋى جانە لايىقتى جوبالاردىڭ كوپ بولۋىنا بايلانىستى ورتالىق بايقاۋ كوميسسياسى بيىل جۇلدەلى ورىنداردىڭ سانىن كوبەيتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعانىن جەتكىزدى. ءسويتىپ بيىل ءۇش قاتىسۋشى 3-ورىن, ەكى قاتىسۋشى 2-ورىن يەلەنسە, 1 جەڭىمپاز انىقتالدى. بۇدان بولەك, كوميسسيانىڭ شەشىمىمەن 5 ارنايى سىيلىق پەن ونلاين داۋىس بەرۋ كەزىندە ەڭ كوپ «لايك» جيناعان 3 جوبا اۆتورىنا دا جۇلدە تاعايىندالدى. ناتيجەسىندە سالتاناتتى ءىس-شارا كەزىندە ادەتتەگى ءۇش قاتىسۋشىنىڭ ورنىنا 13 بىردەي جوبا اۆتورى ماراپاتتالدى.
اتاپ ايتقاندا, 1-ورىندى «زەينەتكەرلەرگە تەگىن تۇسكى اس» جوباسىمەن قاتىسقان ءراسيما تەمىرباەۆا الدى. «بۇل مەنىڭ عانا ەمەس, بارلىق قايىرىمدى جانداردىڭ جەڭىسى. بۇل كومەككە مۇقتاج ادامدار بار, سول ادامدارعا كومەككە كەلە الاتىن مەيىرىمدى جاندار بار دەگەندى كورسەتەدى. قارتتاردى سىيلاۋ – اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ەڭ ابزالى. بۇگىن مەن ءۇشىن ۇلكەن توسىن سىي بولدى», دەيدى جەڭىمپاز ر.تەمىرباەۆا.
2-ورىندى «ارباداعى كەدەرگىسىز ءومىر» جوباسىمەن قاتىسقان نۇربولات قاراباسوۆ پەن «ەل نازى» ارت-تەراپيامەن دامىتۋ ورتالىعى جوباسىمەن قاتىسقان بەلگىلى ءانشى كەنجەبەك ءجانابىلوۆ يەلەندى. «ەل نازى» ورتالىعى دەپ اشقان سەبەبىم – ماعان اللا ۇلكەن سىناق بەردى. ۇلكەن ۇلىمنىڭ ەستۋ قابىلەتى تومەن بولىپ, قانشاما جەردى شارلاپ ەم ىزدەدىم. بالامنىڭ بولاشاعىنا قاتتى الاڭدادىم. ءبارىبىر مەندە ۇلكەن ءۇمىت بولدى. وپەراتسيا ءساتتى ءوتتى. قازىر بالام سويلەي دە, جازا دا, وقي دا الادى. ەندى وسىنداي بالالارعا ارنالعان ورتالىق اشىپ, ءوزىمنىڭ باسىمنان وتكەندەي قيىندىقتارى بار اتا-انالارعا كومەكتەسكىم كەلدى. بۇل جوباما قولداۋ ءبىلدىرىپ, جۇمىستىڭ ودان ارى جۇرۋىنە سەرپىن بەرىپ وتىرعان ۇيىمداستىرۋشىلارعا ۇلكەن راحمەتىمدى ايتامىن», دەدى ءانشى ك.ءجانابىلوۆ.
ال 3-ورىنعا «مەيكاتون «TOM: Kazakhstan» جوبالارىمەن قاتىسقان مارجان ماديەۆا مەن ءسانيا اراپوۆا لايىق دەپ تانىلدى. ء«ۇمىت ساۋلەسى – تاعدىر تاۋقىمەتىن تارتقان جاندارعا كومەك بەرەدى. ولاردى جۇباتىپ, قۋانتىپ, ۇمىتتەرىن ۇزدىرمەۋگە تىرىستىق. ەڭ العاش 2007 جىلى قوس قاريانىڭ تاعدىرىن كورسەتتىك. جانارى سۋالعان قوساعىن 20 جىل بويى ءوزى باققان اقساقالعا ۇلكەن قولداۋ بەردىك. ءۇيىن جوندەدىك. مىنە, وسىلاي قانشاما ءىستىڭ باسى-قاسىندا بولدىق. ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن قول ۇشىن سوزاتىن قايىرىمدى ازاماتتارىمىزدىڭ ارقاسىندا, مەملەكەتىمىزدىڭ قولداۋىمەن تالاي ۇمىتكە ساۋلە تۇسىردىك», دەيدى 3-ورىن يەگەرى.
ونلاين داۋىس بەرۋ ناتيجەسى بويىنشا اسحات قۇسداۋلەتوۆ, جاننەتا جازىقباەۆا جانە سۆەتلانا كاچۋرا جۇلدەگەر اتانسا, ارنايى سىيلىقتار ءبيبىسارا بەيسەنباەۆا, ەمين اسكەروۆ, ولجاس سىزدىقوۆ, اقبوپە قالەنوۆا جانە لەيلا بايراموۆاعا تابىستالدى.
ماراپاتتاۋ ءراسىمى وتۋدەن بۇرىن رەسپۋبليكالىق بايقاۋعا قاتىسقان 55 جوبا كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلىپ, مەملەكەتتىك ورگان, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, مەتسەناتتار مەن ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن كورمە ۇيىمداستىرىلدى. جوبالاردى كوپشىلىككە وتكەن جىلعى جەڭىمپازدار تانىستىردى. مۇنى بيىلعى بايقاۋدىڭ باستى ەرەكشەلىگى رەتىندە ايتۋعا بولادى. ياعني بىلتىر وسى بايقاۋدا توپ جارىپ, كوپشىلىكتىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەن تارازدىق دانىشپان يسااك مۋستوپۋلو, «اسار» وڭالتۋ فيتنەس-ورتالىعىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ەلدوس بايالىشباەۆ, «امازونكا» ونكولوگيالىق دەرتكە شالدىققانداردى قولداۋ قورىنىڭ ديرەكتورى انجەليكا ساريان جانە تاعى باسقالارى بيىلعى جەڭىمپازداردى ماراپاتتاۋعا ارنايى قاتىستى.
مايگۇل سۇلتان,
«ەگەمەن قازاقستان»