بۋراباي باۋرايىنداعى ءيسى مۇسىلمان قاۋىم ءۇشىن اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلعان ايتۋلى وقيعا – ەڭسەلى, اجارلى مەشىتتىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى وتكىزىلدى.
بۇرىنعى اعاشتان قيىپ سالعان مەشىتتىڭ عيماراتىن ءورت شالعالى ەلدى مەكەننىڭ تۇرعىندارى ءبىراز قيىندىقتى باسىنان كەشىرگەن بولاتىن. ەندى مىنە, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ءىس باسقارماسىنىڭ «كاسىپكەرلىك باستامالاردى دامىتۋ قورىنىڭ» ۇيىتقى بولۋىمەن جاڭا مەشىت سالىنىپ, ەل يگىلىگىنە جاراتىلاتىن بولدى. مەشىت قۇرىلىسىن قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى قاداعالاعان. جالپى الاڭى 1659 شارشى مەتردى قۇرايدى. مەشىت ماڭىنداعى جەر تەلىمىنىڭ ءوزى قازاقتىڭ جالپاق تىلىمەن ايتقاندا, ات شاپتىرىم. توڭىرەگى تەگىس اباتتاندىرىلعان, ءدال جانىندا اۆتوموبيل تۇراعى, گۇلزارلار جانە جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان جول سالىنعان. نىساننىڭ ىشىندە بۇل وڭىردە كەزدەسە بەرمەيتىن پرومەناد, كونگرەسس-حولل بولعاندىقتان, ايرىقشا ساۋلەتتى كەشەن دەپ تە ايتۋعا بولادى.
مەشىت تەز سالىندى. قۇرىلىس جۇمىستارى وتكەن جىلدىڭ قاڭتار ايىندا باستالعان بولاتىن. تەز بولسا دا, ساپالى ەكەندىگى بايقالىپ تۇر. مۇنارالارى الىستان مەنمۇندالاعان اللانىڭ جەردەگى ءۇيى كەلىمدى-كەتىمدى كىسىسى كوپ بۋراباي اۋىلىنىڭ بۇرىنعى ساۋلەتىنە جاڭا رەڭدەگى ادەمى كەيىپتى ەسەلەي تۇسەدى ەكەن.
اشىلۋ سالتاناتىندا اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى مالىك مىرزالين ەل بىرلىگىن نىعايتۋ تاراپىندا اتقارىلىپ جاتقان سانالۋان جاقسى ىستەر جايىن جينالعان جاماعاتقا جەتكىزە كەلە, ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىنان تۋىندايتىن اسقارالى مىندەتتەردىڭ وڭ شەشىمىن تاۋىپ جاتقاندىعىنا توقتالا كەلە, بۇگىنگى مەشىت ءۇيى جاس ۇرپاقتىڭ تاربيەسىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتەتىن ورىن ەكەندىگىنە توقتالدى.
مۇنان سوڭ ءسوز العان قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي سەرىكباي قاجى وراز ءوز سوزىندە:
– بۇگىنگى تاڭدا بىرلىگىمىزدىڭ مىزعىماس بەرىك ەكەندىگىنىڭ بۇلتارتپاس ايعاعى ءتارىزدى يماندىلىق ۇيلەرى كوپتەپ سالىنىپ جاتىر,–دەدى ول,–بۇل مەشىتتەر سان ۇرپاققا قىزمەت ەتەتىن بولادى. وسى مەشىتتى سالۋعا قارجىلاي كومەك كورسەتكەن ادامداردىڭ دا وزدەرىنىڭ يماندى شارۋاسىن جارنامالاپ ايتپاۋىنىڭ ءوزى كوپ جايدى ۇقتىرسا كەرەك. بۇل جايلى قۇراندا دا ايتىلعان. ماسەلەن, كىمدە-كىم مەشىت سالسا, اللانىڭ قۇرمەتىنە يە بولىپ, جۇماقتان ورىن تيەدى. ءدال وسىنداي مەشىتكە يە بولۋىمىزدىڭ ءوزى قاسيەتتى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ارقاسىندا. مەشىت – ۇلى مادەنيەتتەرگە, ادامگەرشىلىك پەن ىزگىلىككە, رۋحاني قۇندىلىقتاردى قاسيەتتەي بىلۋگە تاربيەلەيتىن ورىن.
ءسوز سوڭىندا باس ءمۇفتي مەشىتتىڭ كىلتىن تابىس ەتتى. بۋراباي باۋرايىن جايلاعان ءدۇيىم ەل اتىنان اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى نۇرسەيىت اقساقال قاسەنوۆ جاماعاتتىڭ شەكسىز ريزاشىلىعىن جەتكىزدى.
– بۇرىنعى ەسكى مەشىتكە وتىز-اق ادام سياتىن ەدى. جۇما نامازىنا جينالعان جۇرت دالادا تۇراتىن. ەندى مىنە, 150 ورىندىق, ءۇش قاباتتى مەشىت پايدالانۋعا بەرىلىپ وتىر. ىشىندە ەرلەر مەن ايەلدەرگە ارنالعان ەكى عيبادات بولمەسى, كىتاپحاناسى, 140 ورىندىق اس بەرەتىن زالى بار. وسىنداي ەل يگىلىگى ءۇشىن يماندى شارۋا ىستەگەن بارشا ازاماتتارعا اق العىسىمىزدى بىلدىرەمىز,–دەدى ول.
مۇنان سوڭ جينالعان جاماعات ساۋلەلى مەشىتتىڭ ءىشىن ارالاپ كوردى. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ اقمولا وبلىسىنداعى وكىل يمامى قۋانىش ءسابيت قۇران باعىشتاپ, سەرىكباي قاجى وراز اق باتاسىن بەردى. جاڭا مەشىتتەگى جۇما نامازىنا جينالعان جاماعات ءبىرىن-ءبىرى وسى ءبىر قۋانىشتارىمەن قۇتتىقتاپ, جاقسىلىق تىلەستى.
بايقال ءبايادىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى,
بۋراباي اۋدانى.