ينتەرنەتتەگى شابۋىلدار ۇدەپ بارادى

وسىعان وراي, ۇلتتىق قاۋىپ­­­سىزدىك كوميتەتى «مەم­لە­كەت­­تىك تەحنيكالىق قىز­مەت» كاسىپ­ورنىنىڭ ديرەك­تو­­رى ەرجان ءبىرجانوۆ مەم­لە­كەت­تىك ورگاندار مەن اقپارات­تىق-كوممۋنيكاتسيا ينفرا­قۇرىلىمى اسا ماڭىزدى وبەك­تىلەردىڭ (اكيامو) اق­پا­رات­تىق قاۋىپسىزدىگىن قامتا­ماسىز ەتۋ جونىندە بريفينگ وت­كىزىپ, باعدارلامانىڭ ماڭىز­دىلى­عى مەن كۇندەلىكتى قول­دانىلۋى جايىنداعى اقپا­رات­تارمەن ءبولىستى. 

ە.ءبىرجانوۆ بريفينگتە ۆەدومستۆو قىزمەتىنىڭ نەگىزگى با­عىت­تارى تۋرالى ايتىپ بەردى. ونىڭ مالىمدەۋىنشە, قىز­مەت كورسەتۋدىڭ (DoS, DDoS) توق­تاتىلۋى, ينتەرنەت جەلىسىندەگى فيشينگ, ينتەرنەت-رەسۋرستاردى بۇزۋ/شابۋىلداۋ ارەكەتتەرى, زيان­­دى باعدارلامالار, بوتنەتتەر جانە اقپاراتتىق قاۋىپ­سىز­دىككە قاتىستى باسقا دا وقي­عا­لار ەس­كەرىلە كەلە, حالىقارالىق قۇرى­لىمدارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل قار­قىن الىپ كەلەدى. 

– قازىرگى ۋاقىتتا ارمەنيا, ازەربايجان, اۋستراليا, بانگ­لادەش, بەلارۋس, رەسەي, اقش, لاتۆيا, ليتۆا, مالايزيا, مول­دوۆا, گرۋزيا, يندونەزيا, ءۇندى­ستان, قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا, وزبەكستان جانە رۋمى­­نيا سياقتى ەلدەرمەن مەمو­ران­دۋمدار شەڭبەرىندە ىن­تى­ماق­تاستىق ورناتىلدى. كور­سە­تىلگەن باعىتتار بويىن­شا ىن­تىماقتاستىق كيبەر­قاۋىپ­سىز­دىكتى قامتاماسىز ەتۋگە, ونىڭ ىشىندە ينتەرنەت جەلىسى ارقىلى تەرروريستىك جانە ەكسترەميستىك ماقساتتا كومپيۋتەرلىك شابۋىلداردى جۇزەگە اسىرۋعا قارسى ءىس-قيمىل جاساۋعا ىقپال ەتەدى, – دەدى كاسىپورىن ديرەكتورى.

مەملەكەتتىك تەحنيكالىق قىزمەت كاسىپورنىنىڭ ديرەكتورى 2012 جىلى ينتەرنەت جۇيەسىندە 800 جايسىز وقيعا تىركەلگەن بولسا, 2017 جىلى بۇنداي دەرەكتەردىڭ سانى 25 مىڭنان اسقاندىعىن نەمەسە كەلەڭسىز جاعدايلاردىڭ 300 ەسە ارتقاندىعىن جەتكىزدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قىلمىس­كەر­­لەر دە تسيفرلاندىرۋ باع­دار­­لامالارىنىڭ دامۋ كوشى­نەن قالماي, وزدەرىنىڭ قيتۇر­قى, توناۋشىلىق, ءبۇلدىرۋ ارە­كەتتەرىن جانداندىرىپ كەلەدى. وعان قوسا, بۇرىن جەكە-جەكە ارەكەت ەتەتىن قىل­مىس­كەر­لەر ەندى توپتارعا بىرى­گىپ, قىلمىس­تارىنىڭ اياسىن دا كەڭەيتە تۇسكەن. جالپى, اتالعان قىزمەت قۇرىلعالى بەرى وسىنداي 100 مىڭنان اسا وقيعا انىقتالىپ, تالدانىپ, ءتيىستى شارالار قول­دانىلعان. ينتەرنەتتەگى قىل­مىس­كەرلەردىڭ نىساناسىنا الدىمەن ساتۋ-ساتىپ الۋعا لايىق­تالعان سايتتار ۇشىرايدى ەكەن. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ سايتتارىندا ورنالاسقان مالىمەتتەرگە شاب­ۋىل­داۋشىلار دا ءوز قىلمىس­تارىن ۇدەتىپ كەلەدى. 

ە.ءبىرجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەرتەرەكتە عالامتور ارقىلى قارجى جىمقىرۋعا بەيىمدەلگەن قاسكويلەر سوڭعى كەزدەرى جەكە تۇلعالاردىڭ مالىمەتتەرىن قولعا تۇسىرۋگە تالپىنىس جاساۋدا. سونداي-اق مەملەكەتتىك تەح­نيكالىق قىزمەتتىڭ دەرەك­تەرىنە قاراعاندا, الەمدە تاۋلىگىنە 300 مىڭعا جۋىق ۆيرۋستار پايدا بولۋدا. ولارمەن كۇرەس ۇزدىكسىز بولعانىمەن, قىلمىسكەرلەردىڭ قۋلىقتارىنا قۇرىق بويلامايدى ەكەن. 

سوندىقتان دا «قازاقستان كيبەرقالقان» باعدارلاماسى اياسىندا مامانداردىڭ ءبىلىمىن ارتتىرىپ, جەتىلدىرۋگە ماڭىز بەرىلگەن. وسىنىڭ ارقاسىن­دا جۇيەلىك ورتاق جەلىگە قوسىل­عان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كيبەر­قاۋىپسىزدىگى بارىنشا قور­عالعان. 

وسى ارادا ە.ءبىرجانوۆ اتاپ وت­كەندەي, كوپتەگەن جەكە تۇل­عالار ۆيرۋستار, زياندى باع­دارلامالارعا قارسى كۇرەسە­تىن جۇيەنىڭ ماڭىزدىلىعىن قاپەرگە الا بەرمەيدى, ينتەرنەت رەسۋرستارىندا قولدانا­تىن قۇپيا سوزدەردىڭ جەڭىل ءتۇرىن پايدالانادى جانە ول ما­لى­مەتتەردى وزگەلەرگە ۇستاتا سالۋ­دىڭ قاۋپىن ەسكەرمەيدى ەكەن. 

بريفينگتە, سونداي-اق بۇگىن­گى كۇنى «مەملەكەتتىك تەح­ني­كالىق قىزمەت» كاسىپ­ورنى «كيبەرقاۋىپسىزدىك تۇجىرىم­داماسىن بەكىتۋ (قازاقستان كيبەرقالقانى) تۋرالى» ۇكىمەت قاۋلىسىنا سايكەس ۇلتتىق اق­پا­راتتىق قاۋىپسىزدىك جونىن­دەگى ۇيلەستىرۋ ورتالىعىن قۇرۋ بويىنشا قارقىندى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقاندىعى باياندالدى. 

سەرىك ابدىبەك,

«ەگەمەن قازاقستان»