ەل ايماقتارىنداعى ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ودان ءارى جاقسارتۋعا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى ء(مجا) اياسىنداعى جوبالار وڭ سەپتىگىن تيگىزۋدە. مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان جەتەكشىلەرىنە جۇكتەلگەن باستى مىندەتتىڭ ءبىرى دە وسى تۇستان تامىر تارتادى.
بۇل ىستە رەسپۋبليكا وڭىرلەرى اراسىندا اقتوبە وبلىسى كوش باستاپ كەلەدى. ايتالىق قازىرگى كەزدە ايماقتا ءمجا شەڭبەرىندە 127 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ جالپى قۇنى 31 ميلليارد تەڭگەدەن اسىپ تۇسەدى.
بۇگىنگى كۇنى اتالعان جوبالار ءارتۇرلى اتقارىلۋ كەزەڭىندە تۇر. ونىڭ كەيبىرى تىركەلۋ دەڭگەيىندە بولسا, بىرقاتارىنا كونكۋرس جاريالانعان. سونداي-اق جوبالاۋ ساتىسىندا تۇرعاندارى دا بار. باسىم كوپشىلىگىنە تۇبەگەيلى كەلىسىم جاسالىپ, قول قويىلعان. اتاپ ايتقاندا, ءمجا اياسىنداعى نىسانداردىڭ قاتارىن مۇز سپورت سارايى, وفتولمولوگيا ورتالىعى, بالالارعا ارنالعان ستوماتولوگيالىق ەمحانا, سپورتزالدار, جۇيكە اۋرۋلارىنا ۇشىراعان مۇگەدەك بالالارعا الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى تولىقتىرا تۇسەدى.
بۇعان دەيىنگى جۇرگىزىلگەن جۋرناليستىك تالداۋلار وبلىستا قولعا الىنعان ءارى تولىقتاي ىسكە اسقان ءمجا جوبالارى نەگىزىنەن الەۋمەتتىك سيپاتقا يە بولعانىن كورسەتەدى.
وڭىردە الەۋمەت جۇگىن ارقالاعان ءمجا جوبالارىن ءبىر-بىرىمەن ءوزارا ساباقتاس ءۇش باعىتقا ءبولىپ قاراستىرۋعا بولادى. وسى ىڭعايمەن تىزبەلەسەك, ونىڭ العاشقى كەزەگىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ارنالعان نىساندار قۇرايتىنىن كورەمىز. ونىڭ العاشقىسى ەلىمىزدە ەشقانداي بالاماسى جوق جەدەل جاردەم بەكەتى قاناتقاقتى جوباسى بولىپ تابىلادى. ونى تۇرىك ينۆەستورلارى تۇرعىزعان. 2016 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن تۇرىك كومپانياسى ەكىجاقتى كەلىسىمگە قول قويىپ, سوعان سايكەس ينۆەستور جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 5 ميلليارد 400 ميلليون تەڭگە قاراجات قۇيدى. ونىڭ قايتارىلۋ مەرزىمى جەتى جىلعا ەسەپتەلگەن. اتالعان ايرىقشا نىسان بيىلعى 2018 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا پايدالانۋعا بەرىلدى.
وسى جوبادا قاراستىرىلعان قوسىمشا قۇرىلىستار ەكىنشى كەزەڭگە سايكەس ودان ءارى جالعاسا بەرمەك. بۇگىنگى كۇنى باستالعان قوسالقى ستانسا – سونىڭ ءبىرى. وسى ورايدا ءبىرىنشى كەزەڭ تالاپتارىنا ساي جەدەل جاردەم بەكەتى اۆتوپاركىنە ينۆەستورلار ەسەبىنەن «مەرسەدەس» ماركالى جاڭا رەانوموبيل, 16 سانيتارلىق شەتەلدىك كولىك جانە 2 دياگنوستيكالىق اۆتوموبيل ساتىپ الىنعانىن ايتقان ءجون.
قازىرگى كۇنى بالالارعا ارنالعان ءتىس ەمحاناسىنىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. ال قۇرىلىسى 3 ميلليارد 800 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن ء«دارۋ جارىعى» وفتولمولوگيالىق ورتالىعى وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ىسكە قوسىلدى. مۇندا ينۆەستوردىڭ ەسەبىنەن شىعاتىن شىعىن مەملەكەتتىك تاپسىرىس قاراجاتىنىڭ ەسەبىنەن قايتارىلماق. ءمجا اۋقىمىنداعى الەۋمەتتىك نىساننىڭ ءبىرى – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ارنالعان قالپىنا كەلتىرۋ ورتالىعى. ونى وتكەن جىلى جەرگىلىكتى كاسىپكەر نۇريلا جاربولوۆا اشتى. ونىڭ جالگەرلىك اقىسىن مەملەكەت تولەيدى.
سونىمەن بىرگە ءمجا اياسىندا مەملەكەت ءار بالاعا تاۋلىگىنە 5000 تەڭگە تولەيدى. ال ورتالىقتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى مەن مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارىنا قاتىستى ماسەلەلەر تۇگەلدەي كاسىپكەردىڭ ەنشىسىندە. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك ماسەلە نۇريلا جاربولوۆاعا جىل اياعىندا ورتالىق جۇمىسىن جۇيەلى تۇردە جۇرگىزگەنى ءۇشىن ماتەريالدىق كوتەرمەلەۋ رەتىندە 195 ميلليون تەڭگە بەرىلمەك. مۇنداعى ەسەپ كەم دەگەندە 100 بالاعا نەگىزدەلگەن. سايكەسىنشە بالالاردىڭ سانى بۇدان ازايا تۇسكەن جاعدايدا تيىسىنشە بەرىلەتىن سوما كولەمى دە ازايا تۇسپەك.
كەڭەستىك كەزەڭدە اقتوبە قالاسىندا اۋماعى اتشاپتىرىمداي جەردە ورنالاسقان ء جۇندى العاشقى وڭدەۋ فابريكاسى بولعان. «اق رۋنو» جشس وسى اۋماقتى عيماراتتىڭ بازاسىندا تۇتاستاي سپورت كەشەنىن جاساقتادى. مۇندا ەكى سپورت زالى جانە بەس فۋتبول الاڭى بار. ونىڭ بارىنە زاما- ناۋي جابىندىق ماتەريالدار قولدانىلعان. ينۆەستور بۇل جوبالارعا 380 ميلليون تەڭگە قاراجات جۇمساعان. قازىرگى كۇنى كەشەندى جالعا الۋشى مەملەكەتتىك مەكەمە اقتوبە وبلىستىق سپورت جانە دەنەشىنىقتىرۋ باسقارماسى بولىپ وتىر.
وبلىستا ءمجا اياسىندا ەل يگىلىگىنە بەرىلگەن نىساندار جونىندە اڭگىمە قوزعاعان كەزدە «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى وڭىرلىك بولىمشەسى باستاماشى بولعان پەرسپەكتيۆالىق جوبالار جونىندە ايتپاي كەتۋ ەش مۇمكىن ەمەس. ياعني بۇل باعىتتا ولار ۇسىنعان ساراپتامالىق بايلامدار ءمجا جوبالارىن مازمۇن جاعىنان دا, ءتۇر جاعىنان دا بايىتا ءتۇستى. ايتالىق كاسىپكەرلەردىڭ وبلىستىق پالاتاسى ۇسىنعان جوبالاردىڭ اراسىندا قازىرگى كەزدە جەتەۋى كەڭ اۋقىمدى تارالىمدى پەرسپەكتيۆالىق جوبا رەتىندە بەلگىلەنگەن. ءارى ونىڭ ءبارى اقتوبە وبلىستىق اكىمدىگى تاراپىنان قولداۋ تاپقان. بۇل جونىندە گازەت تىلشىسىنە «اتامەكەن» وڭىرلىك پالاتاسى ديرەكتورىنىڭ ەكونوميكالىق ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى جانايىم كەلباتىروۆا ايتىپ بەردى.
مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى جوبالارىنىڭ باستى ءمانى ءۇش جاققا دا ءتيىمدى تۇتقالاردىڭ ىسكە قوسىلۋىندا ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مۇنداي جاعدايدا مەملەكەت پەن جەكەمەنشىك يەلەرى پايدا تاپپاسا, ەشقانداي زيان شەكپەيدى. ورتاق مۇددە دەگەن وسى دا. ەڭ باستىسى ءمجا نەگىزىندە تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىداعى قاجەتتىلىكتەرىن وتەۋدىڭ مول مۇمكىندىكتەرى بار. بۇل ءمجا جوبالارىنىڭ ءۇشىنشى ءتيىمدى جاعى بولماق. وسى ورايدا اقتوبە وبلىسى مىسالىنداعى ايتىلعان ماسەلەلەر مەن دەرەكتەر وزگە وڭىرلەرگە دە وڭ ىقپالىن تيگىزەر بولسا, ويعا العان ماقساتىمىزدىڭ ورىندالعانى.
تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە