جانساي سماعۇلوۆ:ەڭبەكقورلىق التىن تۇعىرعا شىعارادى

– شىمكەنتتەگى وقۋ-جات­تى­عۋ جيىندارىندا قى­تايدا وتە­­تىن گران-پريگە دايىن­دال­­دى­­­ڭىزدار. دايارلىق جۇمىس­تارى قاي دەڭگەيدە ءوتتى؟

– جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداس­تىرىلدى دەۋگە بولادى. ۇلتتىق قۇرا­مانىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ءنومىرلى دزيۋدوشىلارى قاتىستى. ماڭىزدى الامان الدىندا ءبىراز شىنىقتىق.

– جىل باسىندا 73 كيلو سال­­­­ماق دارەجەسىنە اۋىسىپ, بىر­­­­­قاتار ءىرى جارىستا تابىستى ونەر كورسەتتىڭىز. بۇل ءسىزدىڭ جا­ڭا سال­­ماققا بەيىمدەلىپ ۇلگەر­گە­نى­­­ڭىزدى بىلدىرە مە؟

– جىل ءساتتى باستالعان. بىراق ءالى دە تۇراقسىزدىق بار. بىردە جەڭىس, بىردە جەڭىلىس دەگەن سياقتى. ريو وليمپياداسى الدىندا كوپ سال­ماق قۋعا تۋرا كەلدى. سون­دىق­تان تورتجىلدىقتىڭ باستى دوداسىنان سوڭ باپكەرلەرمەن اقىلداسا وتىرىپ 73 كيلوعا اۋىس­ۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىم. وزىمە وسى ىڭعايلى. بىراق ءالى دە دايىندىقتى ۇدەتە ءتۇسۋ كەرەك.

– ريوداعى ساتسىزدىك تىم كوپ سالماق قۋمەن بايلانىستى دەي­سىز عوي؟

– جەڭىلىستىڭ 60 پايىزى سوعان تىكەلەي بايلانىستى. سوڭعى كۇ­شىم قارسىلاسىما ەمەس, سالماق قۋعا كەتتى. شامامەن ءبىر اپتا بۇ­رىن سال­ماعىمدى جەتى كەلىگە تۇ­سىرۋگە كى­رىستىم. باستاپقىدا ديە­­تاعا بەت بۇر­سام, جارىسقا ەكى-ءۇش كۇن قال­عان­دا قالعان سال­ماق­تان ارىلۋ ءۇشىن كوپ كۇش جۇم­ساۋعا تۋرا كەلدى.

– كۇنىنە ورتا ەسەپپەن ءبىر كي­­لوداي ارىلۋ دەگەن وڭاي ەمەس. مۇن­­دايدا باپكەرلەر قاي­دا قا­­­رادى دەگەن سۇراق تۋىن­داي­دى؟

– باپكەرلەر شتابى مۇنىڭ ءبارىن قاداعالاپ وتىرادى. بۇرىن­دارى ءارى كەتكەندە 4-5 كيلو سال­ماق قۋسام, تاۋداعى وقۋ-جات­تىعۋ جيىندارى كەزىندە تاعى بىرنەشە كيلو قوسىپ الدىم. سون­­­دىقتان قيىنداۋ سوقتى. ال سال­ماق قۋماۋدىڭ ءتيىمدى تۇسى جارىستا 100 پايىز كۇشىڭدى قولدانا الاسىڭ. شارشامايسىڭ, ارتىق سۋ نە تاماق قاجەت ەمەس.

– جارىستارداعى ناتيجە­لەر­دىڭ تۇراقسىزدىعى ءبىزدىڭ سپورتشىلاردىڭ كوپشىلىگىنە ءتان. وسىندايدا تالاي رەكورد ور­ناتقان, الەمنىڭ ون دۇر­كىن چەم­پيونى, وليمپيا ويىن­دارى­نىڭ ەكى مارتە جەڭىمپازى فران­تسۋز تەددي رينەر سەكىلدى ساڭ­لاقتار ەسكە تۇسەدى. ولارعا جا­سالعان جاعداي ءبىزدىڭ بالۋان­دارعا دا جاسالماي ما؟

– ماسەلە تالانتتا. تالانت پەن ەڭبەكقورلىق ۇشتاسقان كەزدە عانا ءدال ءسىز ايتىپ وتىرعان رينەر سەكىلدى ادام سەنگىسىز كور­سەت­كىشتەرگە جەتۋگە بولادى. ەڭ­­­بەكسىز تالانت دالادا قالۋى مۇم­­كىن. ءوزىمدى تالانت­تى­­مىن دەپ ەسەپتەمەيمىن, بىراق ەڭبەك­قور­مىن. ءدال وسى قاسيەت­­تىڭ ارقا­سىندا وليمپيا ويىندارىندا باق سىنادىم.

سپورتتاعى جاقسى ناتيجەنىڭ تاعى ءبىر كەپىلى – ءتارتىپ. تاماق­تانۋ, ۇيىقتاۋ, جاتتىعۋ جاساۋ – وسىنىڭ بارلىعى ءوز ۋاقىتىنان اۋىتقىماۋى كەرەك. جىل نەمەسە ءتورت جىل بويى بابىڭدى ساقتاپ قالۋ دا وتە قيىن. پەندە بولعان سوڭ كوڭىل كۇي تومەندەپ, كەيدە دەنساۋلىعىڭ سىر بەرىپ جاتادى. كەيدە ناعىز بابىڭدا بارساڭ, باعىڭ جانباي قالادى نەمەسە كەرىسىنشە, ورتا دايىندىقپەن بارساڭ, جولىڭ بولىپ چەمپيون اتانۋىڭ مۇمكىن.

– جىل باسىندا قۇراما تىز­گى­نىن ايدىن سماعۇلوۆ ۇستا­دى. جاڭا باپكەر كەلگەلى قان­داي وزگەرىستەر بايقالدى؟

– ايدىن اعامىز – وليمپيا ويىندارىندا قولا جۇلدەگەر اتانعان ادام. دزيۋدونى, سپورتتى, سپورتشىلاردىڭ جاي-كۇيىن جاقسى بىلەدى. باپكەر رەتىندە دە تاجىريبەسى مول. سوندىقتان ول كىسىنىڭ باعدارلاماسى, اقىل-كەڭەسى ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى. الداعى ازيا ويىندارى, الەم چەمپيوناتى مەن وليمپيادادا ايدىن اعانىڭ ەڭبەگى ءوز جەمىسىن بەرىپ قالار دەپ ويلايمىن.

– باس باپكەر الەم چەمپيو­ناتىندا ءبىر التىن, ءبىر قولا جۇل­دەدەن ءۇمىتتى ەكەنىن ايتىپتى. ءسىزدىڭ ول كىسىنىڭ كىم­دى جۇل­­دەگەر رەتىندە مەڭزەپ وتىر­عا­نى­نان حابارىڭىز جوق پا؟

– ول جاعى ايدىن اعانىڭ وزىنە عانا ايان. الەم چەمپيوناتى الدىندا ازيا ويىندارى بار. مەنىڭشە, باسىمدىق وسى الامانعا بەرىلەدى. قۇراماداعى ءبىرىنشى ءنومىرلى سپورتشىلار دجاكارتادا باق سىنايدى. سارى قۇرلىقتىڭ وليمپياداسى عوي. ال الەم بىرىنشىلىگى جىلدا وتەدى. باكۋگە ەكىنشى قۇرام دا بارۋى مۇمكىن. قۇرام ءالى ناقتىلانادى. بىلتىرعى قازاقستان چەمپيو­ناتى, بيىلعى حالىقارالىق جارىستاردىڭ ناتيجەلەرى ەسكە­رىلەدى. ازيا ويىندارىنا ەلدوس سمەتوۆ, يسلام بوزباەۆ جانە بۇيىرتسا, مەن بارۋىم مۇمكىن. باسقا سالماقتار ازىرگە ماعان بەلگىسىز. قۇراما مۇشەلەرى ويىنداردان سوڭ دا بابىندا بولسا, وندا اراعا ەكى اپتا سالىپ باكۋدەگى الەم چەمپيوناتىنا اتتانادى.

– دزيۋدودا, اسىرەسە, ءسىزدىڭ سال­­ماقتا ازيالىق بالۋاندار مىقتى. توكيوعا دەيىن جاڭا سالماقتا دا ءبىراز تاجىريبە جيناپ, پسي­حولوگيالىق تۇرعىدا دايىن بولۋعا دا ۋاقىتىڭىز بار ەكەن عوي...

– راس, 2010 جىلدان بەرى 73 كيلودا سارى قۇرلىق دزيۋدوشىلارى دەس بەرمەي كەلەدى. ەندى توكيوعا جان-جاقتى دايىن بولىپ بارۋعا ءتيىسپىن. مۇنداي الامانداردىڭ الدىندا قارسىلاس تۋرالى ويلاي بەرۋدىڭ قاجەتى جوق. جارىس الدىندا كوڭىلىمدى سپورتتان بولەك دۇنيەلەرمەن اۋلاۋعا تىرىسامىن. وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىنان تىس ۋاقىتتا اۋىلعا كەتەمىن. سەبەبى شاھار ءومىرى ادامنىڭ بويىنداعى ەنەرگيا­نى سورىپ الادى. قاراعاندى وبلىسىنىڭ شەت اۋدانىنىڭ تۋماسىمىن. تۋعان جەرگە بارىپ اتپەن سەرۋەندەپ, دوستارىممەن كەزدەسەمىن. اۋىلداعى دزيۋدو زالىنا بارىپ, بالالاردىڭ جاتتىعۋىنا قاتىسامىن.

– بيىلعى سۇحباتىڭىزدا دزيۋدوعا 18 جىلداي بۇرىن, شامامەن 2000 جىلى كەلگەنىڭىزدى ايتىپسىز. ءدال وسى جىلى ايدىن سماعۇلوۆ وليمپيادادا قولا جۇلدەگەر اتانعان ەدى. تەكتەرىڭىز دە بىردەي. بۇل جاي عانا سايكەستىك ەمەس ءتارىزدى...

– كوپشىلىگى ءالى كۇنگە دەيىن «ايدىن سماعۇلوۆتىڭ باۋى­رىسىڭ با؟» دەپ سۇرايدى. «ول كىسى جەتىسۋدا, مەن سارىارقادا تۋعانمىن. تەگىمىز عانا بىردەي» دەپ جاۋاپ بەرەمىن. دزيۋدوعا دا دوستارىمنىڭ ىقپالىمەن كەلگەنمىن. اۋىلعا جاڭادان باپكەر كەلىپ, قاسىمداعى بالالاردىڭ اي­تۋىمەن سول كىسىگە شاكىرت بو­لىپ بارعانبىز. العاشقى جات­تىعۋدا ەپتىلىگىممەن كوزىنە تۇس­سەم كەرەك, الگى اعايىمىز مەنى دزيۋدوشى ەتىپ شىعارعىسى كەلدى. ءتىپتى, كيمونوسىن سىيعا تارتتى. بىرتە-بىرتە قاراعاندى قالاسىنا جارىستارعا باراتىن بولدىق. اۋىل بالاسىنا قالا كورۋ دەگەن ۇلكەن ارمان ەمەس پە. سول قىزىعۋشىلىقتىڭ ءبارى سپورتقا دەگەن ماحابباتقا ۇلاستى.

– كوپكە دەيىن قاراعاندى دزيۋدو مەكتەبىنىڭ تۇلەكتەرى قۇ­را­مادا مىقتىلىقتارىن باي­­قا­تىپ كەلدى. بۇگىندە جاع­داي وز­گەرگەن. نە سەبەپ دەپ ويلايسىز؟

– بۇعان دەيىن قۇرامادا ەرجان شىنكەەۆ, ماكسيم راكوۆ, يسلام بوزباەۆ تورتەۋمىز قاراعاندى وبلى­سىنىڭ اتىنان ونەر كورسە­تەتىنبىز. بۇگىندە شىنكەەۆ سپورت­تان كەتتى. ماكسيمنىڭ جارا­قاتى بار, سوندىقتان تاعدىرى بەل­گىسىز. يسلام دا ازداعان ۇزى­لىس­­­تەن سوڭ قۇراماعا ورالدى. سو­­عان قاراماستان وبلىسى­مىزدا دزيۋدونىڭ دامۋ قار­قىنى تومەندەگەن جوق. ازيا بىرىن­شىلىگى سەكىلدى كوپتەگەن حا­لىق­ارالىق, ەلىشىلىك دودالاردا توپ جارىپ جۇرگەن جاستار بار. كونفەدەراتسيا كۋبوگىن قا­راعاندىلىق دزيۋدوشىلاردىڭ ۇتۋى بەكەر ەمەس. سەبەبى تۇڭ­عىش الەم چەمپيونى ماكسيم راكوۆتىڭ, تە­مىرتاۋدا بوزباەۆ جاتتىققان زال بار. سولاردى ۇلگى تۇتىپ, سولارعا ەلىكتەگەندىكتەن بە, كوزدەرىنەن وت شاشىپ, جەڭىسكە جەتەمىز دەپ قۇلشىنىپ تۇرعان ءىزباسارلارىمىز از ەمەس.

 

اڭگىمەلەسكەن ءمادينا اسىلبەك,

جۋرناليست