يسكرا – 90 ءۇيلى شاعىن ەلدى مەكەن سانالعانىمەن اۋىزبىرلىگى, ەڭبەكسۇيگىشتىگى كىسى قىزىعارلىقتاي. اۋىلدىڭ كىرسە شىققىسىز تازالىعى, ادامداردىڭ اقجارقىندىعى, باۋىرمالدىلىعى يماني قاسيەتتەرمەن ۇيلەسىم تاۋىپ تۇرعانداي ەرەكشە اسەر قالدىرادى.
– قازاق ءىلياسوۆتار, ورىس ماروچكيندەر, نەمىس لەنكەرلەر, بەلارۋس لىيسكوۆسكيلەر, ۋكراين ساەنكولار... قاي جاعىنان بولسىن ماقتان ەتەتىن وتباسىلار. اۋىلدا وسىنداي شاڭىراقتار از ەمەس. ءبىر-ءبىرىنىڭ قۋانىشتارىنا ورتاقتاسىپ, قيىن ساتتەردە قولداۋ كورسەتىپ وتىراتىن داستۇرىنە اركىم قىزىعا قارايدى. ناۋرىز, ماسلەنيتسا, پاسحا, سابانتوي سياقتى مەيرامدار كەزدەرىندە ورتاق داستارقان جايىلىپ, جاقسى سالت-داستۇرلەر ۇلگى ەتىلەدى. تىلدىك, دىلدىك ايىرماشىلىقتارعا قاراماستان, تۇرعىنداردىڭ بىرىكتىرۋشىلىك, توپتاستىرۋشىلىق باستامالارعا ۇمتىلىسى قۇپتارلىق. اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان 17 بالانى باۋىرلارىنا باسىپ, جان شۋاعىن, جۇرەك جىلۋىن دارىتۋىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى؟ جەتىم جىلاتپاعان ەل ەكەنىمىزدى وسىدان-اق باعامداي بەرۋگە بولادى, – دەدى جول باستاۋشىمىز ۆوسكرەسەنوۆكا اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى نۇرلان قۇسايىنوۆ الدەبىر سىردىڭ ۇشىن شىعارىپ.
اكىمنىڭ مىنا ءسوزى ءبىزدى ەلەڭ ەتكىزگەنىمەن باستاپقىدا سەنىڭكىرەمەي ەكىۇداي ويدا قالعانىمىز راس. بىراق جاعدايعا قانىعا كەلە وسىدان ءتورت جىل بۇرىن توعىز بالانى پاتروناتتىق تاربيەگە العاندارىن بىلدىك. قازىر ولاردىڭ الدى ەرجەتىپ, جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىپ ءجۇر. مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى الەسيا بوندارەۆيچ پولۋدينو, سوكولوۆكا بالالار ۇيلەرىنە شەفتىك كومەك جاساپ جۇرگەندە تاربيەلەنۋشىلەردىڭ جابىرقاۋ قاباعىن, كوزدەرىندەگى مۇڭدى كورىپ, وتباسىلىق قامقورلىققا مۇقتاجدىق ەكەنىن تۇسىنەدى. سودان كۇيەۋى دميتريمەن اقىلداسىپ, كاميلا مەن سونيانى پاتروناتتىق تاربيەگە الادى. كاميلا قازىر ستۋدەنت. سونيا 8-سىنىپتا وقيدى. الەسيانىڭ باستاماسىن مۇعالىمدەر تاتيانا لۋكيانچەنكو, سۆەتلانا موروزوۆا, يرينا شۋرۋپوۆا, ناتاليا ۆاۆيلچەنكو قولداپ, ارقايسىسى 1-2 بالادان باۋىرلارىنا باسقان. بۇل وتباسىلار قوسالقى شارۋاشىلىقپەن شۇعىلدانادى. باۋ-باقشا, مال وسىرەدى. جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
بۇگىندە پاتروناتتىق تاربيەگە الىنعان ۇل-قىزداردىڭ بارلىعى دا ءبىلىم وشاعىنىڭ بەلسەندىلەرى. قوعامدىق ءىس-شارالارعا بەلسەنە اتسالىسادى. بىلتىردان باستاپ قامقورلىققا الۋ, پاتروناتتان وزگە وتباسىلىق ۇلگىدە تاربيەلەۋ تاجىريبەسى ەنگىزىلدى. مەملەكەتتىك ماڭىزى زور بۇل يگىلىكتى شارا يسكرالىقتار تاراپىنان تاعى دا ءبىرىنشى بولىپ قولداۋ تاپتى.
مەكتەپ ديرەكتورى تالعات ءىلياسوۆتىڭ ايتۋىنشا, كەز كەلگەن ينتەرنات پەن بالالار ءۇيى وتباسىندا بەرىلەتىن تاربيەنى الماستىرا المايدى. وسى سەبەپتى ەلباسى جەتىم جانە اكە-شەشە قامقورلىعىنسىز قالعان, مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە تاربيەلەنەتىن بالالاردى الەۋمەتتەندىرۋ ماقساتىندا بالالار ۇيلەرى تاربيەلەنۋشىلەرىنىڭ سانىن ازايتۋ جونىندە تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. وسىعان وراي «نەكە جانە وتباسى» تۋرالى كودەكسكە وزگەرتۋلەر ەنگىزىلىپ, بالاما رەتىندە «بالا قابىلدايتىن وتباسى» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ۇسىنىلدى. باعدارلاما بويىنشا ءار وتباسى 4-تەن 10-عا دەيىن بالا اسىراپ الۋعا قۇقىلى. كەلىسىمگە وراي جەتكىنشەكتەردىڭ ارقايسىسىنا 10 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە جاردەماقى, ال جاڭا اتا-انالارىنا تۇراقتى تۇردە جالاقى تولەنەدى. بۇرىنعىداي پەداگوگيكالىق ءبىلىم تالاپ ەتىلمەيدى. وسىنداي بىرقاتار جەڭىلدىكتەر مەن ارتىقشىلىقتار بار. وبلىستا وسى باعدارلامانىڭ تۇساۋى يسكرا اۋىلىندا كەسىلدى.
وزگەلەر سەكىلدى شالعايداعى ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنىڭ دا تىلەۋى – باقۋاتتى تۇرمىس, تىنىش ءومىر, ۇرپاقتىڭ اماندىعى. وسى ءبىر قاراپايىم تۇجىرىمدى ىنتىماعى جاراسقان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ وشاقتىڭ ءۇش تاعانىنداي ۇيلەستىرە بىلگەنى قۋانتادى.
ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, مامليۋت اۋدانى