سەنات زاڭناماعا كاسىپكەرلىك جانە جەر قاتىناستارى ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەردى قابىلدادى

پالاتا ەكى وقىلىمدا تالقىلاپ, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كاسىپكەرلىك قىزمەتتى رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى قابىلدادى. بۇل قۇجات بيزنەستى جۇرگىزۋ جاعدايىن جاقسارتۋعا, كاسىپكەرلەرگە اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى قىسقارتۋعا جانە اۋىرتپالىقتى ازايتۋعا ارنالىپ وتىر. وسىلايشا 123 زاڭنامالىق اكتىگە, ونىڭ ىشىندە 14 كودەكس پەن 109 زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى. قابىلدانعان ەرەجەلەر مەملەكەتتىك باقىلاۋ-قاداعالاۋ قىزمەتىن رەفورمالاۋعا, اقپاراتتىق قۇرالداردى رەتتەۋدى جانە رەتتەۋشى اسەردى تالداۋ تەتىگىن جەتىلدىرۋگە, سونداي-اق باسەكەگە كەدەرگى جاسايتىن نورمالاردى الىپ تاستاۋعا باعىتتالعان. ىرىكتەۋ تارتىبىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىن تەكسەرۋلەردىڭ ورنىنا نەگىزگى ايىرماشىلىعى اكىمشىلىك ءىس جۇرگىزۋدى قوزعاماستان قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ پروفيلاكتيكاسى مەن الدىن الۋ بولىپ تابىلاتىن پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋدىڭ جاڭا ينستيتۋتى ەنگىزىلەدى. وسىعان بايلانىستى, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى. زاڭ اياسىندا جيىرما باقىلاۋ سالاسى مەن بىرقاتار باقىلاۋ فۋنكتسيالارى قايتالانۋشى جانە ءتيىمسىز رەتىندە الىپ تاستالادى.

تالقىلاۋ بارىسىندا سەناتورلار بيزنەستى جۇرگىزۋ ماسەلەلەرىن رەتتەيتىن زاڭ جوباسىنىڭ ساپاسىنا قاتىستى سىن ەسكەرتپەلەرىن ايتتى.

دەپۋتات ەدىل مامىتبەكوۆ ايتقان دەرەكتەر بويىنشا ەلىمىزدە 20 كودەكس قولدانىستا, ونىڭ 19-ىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى, سونداي-اق 296 ارناۋلى زاڭنىڭ 266-سىنا وزگەرىس ەنگىزىلدى. ء«بىزدىڭ ويىمىزشا, ەرەجەلەردىڭ كوپتىگى مەن زاڭناماعا ۇدايى وزگەرىستەر ەنگىزۋ ەكونوميكانىڭ ءتيىمدى دامۋىنا كەدەرگى بولادى», - دەپ سانايدى دەپۋتات.

سەناتور اسقار بەيسەنباەۆ زاڭناما ەرەجەلەرىنىڭ تۇراقسىزدىعىنا  توقتالدى. «2015 جىلى قابىلدانعان كاسىپكەرلىك كودەكسىنە, سونداي-اق وتكەن جىلى قابىلدانعان سالىق كودەكسىنە بىرنەشە مارتە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. ونىڭ ۇستىنە, قارالىپ وتىرعان زاڭ جوباسى اياسىندا ءالى كۇشىنە ەنبەگەن جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى كودەكسكە دە تۇزەتۋ ەنگىزىلەدى. زاڭعا ءجيى تۇزەتۋ ەنگىزۋ كاسىپكەرلىك پەن بيزنەستىڭ ءتيىمدى دامۋىنا ىقپال ەتپەيدى».

دەپۋتات دۋلات قۇسداۋلەتوۆ زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ مەن باقىلاۋ-قاداعالاۋ مىندەتىن قىسقارتۋ شارالارىن ەش كەتكەن ەڭبەككە بالادى. سەناتور بۇل شارالار ۋاقىتشا اسەر ەتەتىنى تۋرالى پىكىرىن ايتىپ, ۇكىمەتتى بيزنەسپەن جۇمىس ستراتەگياسىن قايتا قاراۋعا جانە ودان دا ءتيىمدى جۇمىس ادىستەرىن ىزدەستىرۋگە شاقىردى.

زاڭناماعا جەر قاتىناستارى ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر ەكى وقىلىمدا قارالىپ, قابىلداندى. پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ومىرزاق شوكەەۆ اتاپ وتكەندەي, قاراۋعا ۇسىنىلعان ەرەجەلەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «جەر زاڭناماسىنىڭ كەيبىر نورمالارىن قولدانۋعا موراتوري ەنگىزۋ تۋرالى» 2016 جىلعى 6 مامىرداعى № 248 جارلىعىنا سايكەس قۇرىلعان جەر رەفورماسى جونىندەگى كوميسسيا جۇمىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ازىرلەندى. جەر كودەكسى مەن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە جانە بىرقاتار زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى.

زاڭداعى نەگىزگى ەرەجەلەرى ازاماتتاردى جەكە اۋلانى ۇستاۋ ءۇشىن جايىلىمدىق القاپتارمەن, جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ءۇشىن جەر ۋچاسكەلەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا الىپ قويۋدى مەملەكەت مۇقتاجىنا جاتقىزۋعا; جەر ۋچاسكەسىن بەرۋ كەزىندە جاريالىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە; قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنا جانە زاڭدى تۇلعالارىنا جالداۋ شارتىمەن بەرىلەتىن اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەردىڭ اۋدانىنا شەكتەۋلەر ەنگىزۋگە باعىتتالعان.

ونىڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى اۋقىمى ۇلكەن جەردى ءبىر قولعا بەرۋدى جويۋ ماقساتىندا زاڭ جوباسىمەن ەلىمىزدىڭ ءار وبلىسىنداعى اكىمشىلىك اۋدانى شەگىندە ەل ازاماتتارىنا جالعا بەرىلەتىن جەر تەلىمدەرىنىڭ ەڭ ۇلكەن كولەمىن بەلگىلەۋ كوزدەلىپ وتىر. ولاردىڭ كولەمىن جەرگىلىكتى وكىلدى جانە اتقارۋشى ورگانداردىڭ ۇسىنىسى بويىنشا ۇكىمەت بەلگىلەيتىن بولادى. شەكتى كولەمدى انىقتاۋ ءۇشىن ەسەپتەۋ ادىستەمەسى ازىرلەندى.

قۇجاتقا سايكەس, شەكارا ماڭىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارى جەكە مەنشىككە جانە جەردى پايدالانۋعا بەرىلمەيدى. «ولار تەك جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا – مال جايۋعا جانە ءشوپ شابۋعا عانا پايدالانىلۋى مۇمكىن». سونداي-اق شەتەلدىكتەرگە, ازاماتتىعى جوق ادامدارعا, شەتەلدىكتەرمەن نەكەدە تۇرعان قازاقستان ازاماتتارىنا, شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالار مەن شەتەلدىكتەر قاتىساتىن زاڭدى تۇلعالارعا شەكارا ماڭى اۋماقتارىنان جەر بەرۋگە تىيىم سالۋ تۋرالى ەرەجەلەر دە كوزدەلىپ وتىر.

دەپۋتات مۇحتار جۇماعازيەۆ ءوز سوزىندە جەر كودەكسىنىڭ نەگىزگى قاعيدالارى ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسياسىنداعى جەردىڭ تۇتاستىعى مەن قول سۇعىلماۋى جانە بولىنبەۋى تۋرالى ەرەجە ايتىلعان 2-ءشى باپقا سايكەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ودان باسقا, قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسى دەليميتاتسيا جانە دەماركاتسيا راسىمدەرىنەن ءوتىپ, كورشى رەسەي, قىتاي, وزبەكستان, قىرعىزستان جانە تۇركىمەنستان مەملەكەتتەرىمەن حالىقارالىق شارتتار نەگىزىندە انىقتالىپ, بەكىتىلدى. م.جۇماعازيەۆ وڭىرلەرگە بارعان ساپارىندا جەر تۋرالى زاڭدار, ونىڭ ىشىندە جۇرتشىلىقتى الاڭداتىپ وتىرعان شەكارالىق ايماقتاعى جەردى پايدالانۋ ماسەلەلەرى بويىنشا اۋقىمدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنىن ەسكە سالدى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, قابىلدانعان وزگەرىستەردى جەرگىلىكتى تۇرعىندار مەن ءونىم وندىرۋشىلەر قولداۋ تاۋىپ وتىر. سونداي-اق جەر قاتىناستارىن رەتتەيتىن زاڭداردى جەتىلدىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ قاجەتتىگى دە اتاپ ءوتىلدى.

دەپۋتاتتار «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى» زاڭعا تۇزەتۋلەردى قابىلدادى. قۇجاتقا اسسامبلەيانىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن, ماقساتتارىن, مىندەتتەرىن جانە قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ناقتىلايتىن ەرەجەلەر ەنگىزىلگەن. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتىنە قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىك سالاسىنداعى قايىرىمدىلىق پەن مەدياتسيانى دامىتۋعا ىقپال ەتۋ تۇرىندە جاڭا باعىت ەنگىزىلەدى. سونداي-اق ونىڭ ۇيىمداستىرۋ, قارجى, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جانە وزگە دە قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا زاڭدا اسسامبلەيانىڭ اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ قىزمەت ءتارتىبى رەتتەلەدى.

پالاتا ءۇش حالىقارالىق قۇجاتتى راتيفيكاتسيالادى. ولار تاجىكستانمەن ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەردىڭ عيماراتتارىن سالۋ ءۇشىن جەر ۋچاسكەلەرىن ءوزارا بەرۋ تۋرالى كەلىسىم; قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى اۋعانستاننىڭ تۇراقتىلىعى جانە قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە اقش-تىڭ قاتىسۋىنا بايلانىستى قازاقستان اۋماعى ارقىلى ارنايى جۇكتىڭ كوممەرتسيالىق تەمىرجول ءترانزيتىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى حاتتاما; تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى كەلىسىم.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇسىنۋى بويىنشا سەناتورلار اناتولي ءسموليندى جوعارعى سوتتىڭ سۋدياسى ەتىپ سايلادى.

وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. سەناتور ءالىمجان قۇرتاەۆ الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى قىزمەتىن جەتىلدىرۋ تۋرالى; ميحايل بورتنيك ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى «قوشقار اتا» قالدىق قويماسىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن قارجى ءبولۋ تۋرالى; مارات تاعىموۆ جەدەلساتى الاتىپ جۇرگەن ليفتىلەردىقاۋىپسىزدىگى مەن ولاردى كۇتىپ ۇستاۋدى ۇيىمداستىرۋ تۋرالى, دۇيسەنعازى مۋسين قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى وڭدەۋ جانە جويۋ تۋرالى; عۇمار دۇيسەمباەۆ جايىق وزەنى ارقىلى وتەتىن كوپىر قۇرىلىسىنا قارجىلاندىرۋ تۋرالى; ۆلاديمير ۆولكوۆ ءىىم جەدەل باسقارۋورتالىقتارىنىڭ قىزمەتىن جاقسارتۋ, تەمىرتاۋ قالاسىنىڭ ەكولوگيالىق جاعدايى جانە الماتى-تاشكەنت جولىنداعى زاڭسىز باقىلاۋ-وتكىزۋ بەكەتىنىڭ پايدا بولۋىنا بايلانىستى ورىن العان جاعداي تۋرالى; ەدىل مامىتبەكوۆ «كاسىبي اسكەريلەندىرىلگەن اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىن جەكەشەلەندىرۋگە جاتاتىن مەكەمەلەر تىزىمىنەن الىپ تاستاۋ جانە ونى قاۋىپتى ءوندىرىس نىساندارىندا اۆاريالاردى ەسكەرتۋ جانە جويۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك بىرىڭعاي قىزمەت تۇرىندە ساقتاۋ تۋرالى ايتتى.