الماتى قالالىق سوتىنىڭ توراعاسى نۇرعازى ابدىقانوۆ باستاعان الىپ شاھارداعى اۋداندىق سوتتاردىڭ لاۋازىمدى وكىلدەرى مەن جاس ماماندارى ناۋرىز مەرەكەسى كۇنىنە وراي ەلباسى تۋعان ۇشقوڭىر اۋىلىنداعى قاراساي باتىر اتىنداعى ورتا مەكتەپكە ساياحات جاساپ قايتتى.
مەكتەپتىڭ ۇزدىك وقۋشىلارىنان قۇرالعان قارسى الۋشى توپ قالادان كەلگەن مارتەبەلى قوناقتاردى شەجىرەگە تولى مەكتەپ ومىرىمەن كەڭىنەن تانىستىردى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى قولىنا العاش قالام العان ءبىلىم ورداسى تاۋسىلماس تاريحي شەجىرەگە تولى. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ءبىلىم سالاسىندا, سپورتتا, ونەردە – قوعامدىق ومىردە قول جەتكىزگەن تابىستارى كورنەكى قۇرال رەتىندە قابىرعاعا ىلىنگەن. سۋىرتپاقتاپ سىر تارتقان سان سىرلى فوتودەرەكتەر مەن قىزىقتى قۇجاتتار بۇل مەكتەپتە شىن مانىندە كىل دارىندى بالالاردىڭ ءبىلىمى الاتىنىن اڭعارتىپ-اق تۇر. كەلۋشىلەرگە كورنەكى تۇردە مالىمەت بەرگەن تاريحي قۇجاتتار سول جاسوسپىرىمدەردىڭ تياناقتى ەڭبەگىمەن جيناقتالعان. سوت وكىلدەرىنىڭ بۇل ساپارداعى وقۋشىلارمەن پىكىر الماسۋى مەكتەپ ومىرىندە ەرەكشە جاڭالىق بولىپ قالدى.
ەلباسىنىڭ «ەگەمەن قازاقستاندا» جاريالانعان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىنا وراي الماتى قالالىق سوتىنىڭ سۋدياسى ءماريام قاراباەۆا بىلاي دەدى:
– مەنى ەرەكشە تاڭقالدىرعانى – قاتارداعى اۋىل مەكتەبى 200-300 جىلدىق ءوڭىر تاريحى تۋرالى دەرەكتەردى جيناپ, بىرنەشە ۇرپاقتىڭ ومىرىنەن قىزىقتى مالىمەتتەردى تاپقاندىعى. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ءاربىر مەكتەبىندە ەل تاريحىن تەرەڭنەن قوزعايتىن وسىنداي مۋزەيلەر بولسا ەكەن دەگەن ءۇمىتتى ويدا قالدىم. مۇنىڭ جاس ۇرپاقتىڭ بولمىسى مەن تاربيەسىنە تيگىزەر شاپاعاتى مول ەكەنى اقيقات. ەلباسىنىڭ الىس بولاشاقتى مەڭزەگەن «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىنا ىسپەن جاۋاپ بەرۋدىڭ ناعىز ۇلگىسى دەگەنىمىزدىڭ ءوزى وسى ەمەس پە؟!
مەملەكەتتىك رامىزدەر مەن «ماڭگىلىك ەل», قازاقستاندا تۇراتىن سان ۇلت وكىلەرىنىڭ شىنى استىندا تۇرعان اسەرلى بەينەلەرى, استانادا وتكەن حالىقارالىق ەكسپو-2017 تۋرالى فوتودەرەكتەر, قاراساي باتىر تۋرالى تاريحي قۇجاتتار كەلۋشىلەردى كورنەكىلىگىمەن تاڭداندىرماي قويمادى. تانىستىرىلىمدى ۇزدىك جۇرگىزگەن وقۋشىلار دەرەكتەر سىرىن كەيدە ولەڭ جولدارىمەن جەتكىزدى. كەزدەسۋدى ەرەكشە اسەرلەندىرگەن دە وسىناۋ پوەزيالىق قاس-قاعىم ساتتەر دەسەك ارتىق ايتپايمىز.
«شاپاعات» اتالاتىن مەكتەپ مۋزەيىن قۇندى جادىگەرلەرمەن تولتىرۋدا ۇلاعاتتى ۇستاز رىمكەش اپا بايقونىسوۆانىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى ولشەۋسىز. 1998 جىلدىڭ 28 مامىرىندا ەسىگىن اشقان مۋزەيدىڭ 24 تاقىرىپتىق بولىمىندە 2500-دەن استام جادىگەر ساقتالعان. مەكتەپ مۋزەيىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, عىلىمي قىزمەتكەرى ءارى قور جيناۋشىسى سانالاتىن رىمكەش اپاي:
– مۇنداي وراسان كوپ قۇجاتتار مەن قۇندى دۇنيەلەردى ءبىر ادامنىڭ عانا جيناپ الۋى ەش مۇمكىن ەمەس تە ءارى وعان ءتىرى ادامنىڭ ۋاقىتى دا جەتپەيدى. ماعان ءوزىمىزدىڭ مەكتەپتىڭ مۇعالىمدەرى مەن وقۋشىلارى ايانباي قولعابىس ەتتى. بۇگىنگى تاڭدا بەس مۇعالىم مەن 8 وقۋشى تىكەلەي وسى مۋزەيدەگى بارشا جينالعان جادىگەرلەر مەن قۇجاتتارعا جاۋاپ بەرەدى, – دەدى.
مۋزەيگە كەلۋشىلەر ەلباسىنىڭ قولىنا قالام ۇستاتقان العاشقى ۇستازى تاكۋرا العادايقىزىنىڭ ومىردەرەگىمەن, جاپ-جاس جىگىت – نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۋكراينانىڭ دنەپرودزەرجينسك قالاسىنداعى وقۋى, جاس مامان رەتىندە قالىپتاسۋى, ودان سوڭ مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلىگىنە دەيىن ءوسۋ جولدارىمەن قىزىعۋشىلىقپەن تانىستى.
ۇشقوڭىر اۋىلىنداعى ساياحاتتىڭ ەكى جاققا دا اسەرى بولعانىن انىق. مەكتەپ وقۋشىلارى سوت-بيلىك وكىلدەرىمەن بىرگە سۋرەتكە ءتۇستى. قوناقتار اتىنان الماتى قالالىق سوتىنىڭ توراعاسى نۇرعازى ابدىقانوۆ مۋزەيدەگى قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىنا شىنايى تىلەگىن جازدى. الماتىلىقتار ۇشقوڭىر اۋىلىنان قاناتتانىپ قايتتى.
قورى كوپ مەكتەپ مۋزەيى تاعى ءبىر جادىگەرمەن تولىقتى.
تالعات ءسۇيىنباي, «ەگەمەن قازاقستان»
الماتى