رەسەي حالقى ءوز تاڭداۋىن جاسادى

ۆ.پۋتين سايلاۋشىلاردىڭ 77 پايىزعا جۋىق داۋسىن الدى. ياعني 56 ميلليوننان ارتىق ادام ءوز داۋ­سىن ۆ.پۋتينگە بەرگەن. نەگىزگى قارسىلاستارى پاۆەل گرۋدينين 12, ۆلاديمير جيرينوۆسكي 6, كسەنيا سوبچاك 2 پايىزعا جۋىق داۋىس جينادى. بۇل سايلاۋ داۋىس بەرۋشىلەردىڭ كوپ بولۋىمەن دە ەرەكشەلەندى, وعان بارلىق سايلاۋشىلاردىڭ 67 پايىزعا جۋىعى قاتىستى. ال بۇل 73 ميل­ليوننان ارتىق ادام دەگەن ءسوز.

داۋىس بەرۋ ۋاقىتى اياقتالعان سوڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ەللا پامفيلوۆا جۋرناليستەرگە ءباسپاسوز كونفەرەنتسيا­سىن وتكىزىپ, سايلاۋدىڭ رەسمي قورىتىندىسى 10 كۇننەن كەيىن شىعاتىنىن ايتتى. «قورىتىندى حاتتامانى سوندا شىعارامىز, بىراق ول قازىرگى داۋىس بولىنىسىنە اسەر ەتە قويمايدى», دەدى توراعا.

باسىم داۋىسقا يە بولعان ۆ.ءپۋتيندى كوپتەگەن ەل­دەردىڭ مەملەكەت باسشىلارى قۇت­تىقتاۋدا, سونىڭ ىشىندە قا­زاق­ستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋىن جىبەردى.

بۇل سايلاۋدىڭ ەرەكشەلىگى سول, وعان دەگەن حالىقتىڭ قىزى­عۋ­شىلىعى ايرىقشا بولدى. نا­تيجەنىڭ قانداي بولاتىنىن جۇرت­تىڭ ءبارى جوبالاسا دا پۋتين­نەن باسقا جەتى ۇمىتكەردىڭ قاتى­سۋىمەن ءوتىپ, بارلىق تەلەارنالاردا كورسەتىلگەن پىكىرسايىستار سايلاۋدىڭ كورىگىن قىزدىرىپ, حالىقتىڭ بار نازارىن وزىنە اۋداردى. اسىرەسە, بۇرىن ساياساتقا بەلسەنە ارالاسپاعان گرۋدينين, سوبچاك سياقتى ۇمىتكەرلەر سايلاۋدىڭ قازانىن بۇرقىلداتا قايناتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوستى. بۇرىن ساياساتتىڭ الدىڭعى شەبىندە جۇرسە دە كەيىن ودان الشاقتاپ كەتكەن ياۆلينسكي, بابۋرين سياقتى ۇمىتكەرلەر دە سايلاۋ دوداسىندا جاڭا قىرىنان جارقىراي كورىندى.

رەسەي فەدەراتسياسىندا بار­لىعى 100 ميلليونداي سايلاۋشى بار ەكەن, ولاردىڭ 60 پايىز­دان ارتىعى 96 مىڭنان ارتىق سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلىپ داۋىس بەردى. بۇل 2012 جىلمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا ارتىق. رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ الەمنىڭ 145 ەلىندە جۇرگەن ازاماتتارى ءۇشىن 393 سايلاۋ ۋچاسكەسى اشىلدى. سونىڭ ىشىندە قازاقستاندا رە­سەي فەدەراتسياسىنىڭ ەلشىلىگى مەن كونسۋلدىقتارى, وكىلدىگى بار قالا­لاردا دا سايلاۋ ۋچاسكەلەرى جۇمىس ىستەدى.

وسى سايلاۋعا ۆلاديمير پۋتين بيلىك باسىنداعى «ەدينايا روسسيا» پارتياسىنىڭ اتىنان ەمەس, ءوزىن-ءوزى ۇسىنعان ۇمىتكەر رەتىندە قا­تىستى. ۆلاديمير جيرينوۆسكي ءوزى­نىڭ «لدپر», كسەنيا سوبچاك «ازا­مات­تىق باستاما», بوريس تيتوۆ ء«وسۋ پار­تياسى», پاۆەل گرۋدينين «كپرف», گريگوري ياۆلينسكي «يابلوكو»,سەرگەي بابۋرين «رەسەي­دىڭ بۇكىلحالىقتىق وداعى» جانە ماكسيم سۋرايكين «رەسەي كوم­مۋ­نيستەرى» پارتيالارىنىڭ اتىنان ءتۇستى.

حالىقارالىق ۇيىمدار مەن شە­تەلدەردەن كەلگەن بايقاۋشىلار سانى دا بۇل جولى رەكوردتىق كور­سەتكىشكە جەتكەن. 115 ەلدەن كەلگەن 1513 بايقاۋشى فەدەراتسيانىڭ 59 سۋبەكتىسىندە ءوز جۇمىستارىن جۇرگىزدى. سونىڭ ىشىندە ەڭ كوپ بايقاۋشى جىبەرگەن ەل قازاقستان بولدى. بىزدەن بارعان بايقاۋشىلار سانى – 223. قازاقستان باي­قاۋ­شىلارى تمد, ەقىۇ, شىۇ, تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەيا­سى سياقتى حالىقارالىق ۇيىمدار دەلەگاتسيالارىنىڭ قۇرامىندا قىزمەتتەرىن اتقاردى. ال رەسەيدىڭ وزىنەن سايلاۋدى باقىلاۋعا 474,5 مىڭ بايقاۋشى قاتىسقان. سونىمەن قاتار 10,5 مىڭ باق وكىلى سايلاۋ بارىسىن جاريالاپ وتىردى.

قوعامدىق پىكىرلەردى زەرتتەۋ ورتالىقتارىنىڭ, سونىڭ ىشىندە بۇكىلرەسەيلىك قوعامدىق پىكىرلەردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ (ۆتسيوم) الدىن الا زەردەلەۋلەرىنە قاراعاندا ۆ.پۋتينگە – 69, گرۋدينينگە – 7, جيرينوۆسكيگە – 5, سوبچاكقا – 0,7-دەن 2 پايىزعا دەيىن, ياۆلينسكي مەن بابۋرينگە – 1, تيتوۆ پەن سۋرايكينگە ءبىر پايىزدان تومەن داۋىس بەرىلەدى دەپ بولجانعان. پىكىر زەرتتەۋشىلەردىڭ بولجامى ناقتى ناتيجەدەن الىسقا كەتپەگەنىمەن, ءبىر­شاما كەيىندەپ قالدى. سونىڭ ىشىندە 69 پايىز الادى دەگەن ۆ.پۋ­تين 77 پايىزعا جۋىق داۋىس جينادى.

سايلاۋ بارىسىندا ورتالىق ساي­لاۋ كوميسسياسىنىڭ ەلەكتروندى دەرەكتەرىنە 15 ەلدەن حاكەرلىك شا­بۋىل جاسالعانى تۋرالى دا اي­تىلدى. بىراق ولار سايلاۋدىڭ دەرەكتەرىن بۇزا الماعان.

جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»