ء«تور» ادەبي كلۋبىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا اقىندار تالعات ەشەن ۇلى مەن قالقامان ءساريننىڭ ولەڭدەرى تالقىلانىپ, وقىرمانداردىڭ قالامگەر شىعارماشىلىقتارىنا كوزقاراستارى ايتىلدى. جاستاردىڭ باستامالارىنا تىلەكشى بولىپ جۇرەتىن جازۋشى روزا مۇقانوۆا جانە ەلوردامىزداعى جاس قالامگەرلەر مەن ستۋدەنتتەر قاتىسقان جيىندا ەكى اقىننىڭ ولەڭدەرى تۋرالى ءارتۇرلى پىكىر ايتىلدى.
روزا مۇقانوۆا: «مەن ءوزىم ءۇشىن تالعات ەشەن ۇلى دەگەن اقىندى اشتىم. ءوز اقىنىمدى تاپتىم. ونىڭ ولەڭدەرى توگىلىپ تۇسەدى. «ىڭىردەگى كولەڭكەڭ دە ادەمى», «مەن تەرەزەدەن جۇماقتى كوردىم» دەگەن ولەڭدەرىندە ىرىققا كونبەيتىن ەركىندىگىنە ءتانتى بولدىم. ال قالقامان ءساريندى بۇرىننان تۇراقتى وقىپ, ولەڭدەرى تۋرالى پىكىرىمدى وزىنە دە ايتىپ ءجۇرمىن. قالىپتاسقان ءوزىنىڭ ورنەگىن تاپقان اقىن. ىرعاقتى بۇزبايدى. دەسە دە, مەن تانيتىن قالقاماننىڭ قالام دەڭگەيىنەن تومەن دە ولەڭدەرى بار. مىسالى, «دومبىرا» دەگەن ولەڭى» دەگەن سەكىلدى ويلارىن اشىق ورتاعا سالىپ, ەكى اقىننىڭ ادەبيەت پورتالىنا جاريالانعان توپتامالارىنان مىسال كەلتىرىپ سويلەدى.
تالعات ەشەن ۇلى قازاق ليريكاسىنا جاڭا پوەتيكا اكەلگەن اقىن. ونىڭ ولەڭدەرىندە ينتەللەكت بار, جان بار. پوەزياسىنىڭ ليريكالىق كەيىپكەرى تەك ءوزى ەمەس, كەرىسىنشە, ءوزىن ولەڭىنەن وقشاۋ ۇستاۋعا تىرىساتىنداي, وزىنەن گورى قوعام كوڭىل كۇيىن كوبىرەك جىرلاعىسى كەلەتىندەي كورىنەدى بىزگە. ماسەلەن «باۋىرعا حات», «الماتى. تەمىرجول ۆوكزالى» ولەڭدەرىندە ۋاقىتتىڭ كۇيى, زاماننىڭ زارى جاتقانداي. اقىننىڭ وزىنەن گورى قوعامنىڭ ءحالى, كوڭىلى بار. ءبىر-ەكى جىل بۇرىن «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنە شىققان توپتاماسىندا قالالىق بولعان قازاقتىڭ پسيحولوگياسىن جازىپ ەدى. ەندىگى قازاق اۋىلدان گورى قالانى اڭساپ, ساعىنىپ تۇراتىن جان.
بالكىم, ءوزىن جازۋدان قاشاتىندىقتان دا قولىنا سيرەك قالام الاتىن شىعار.
قالقامان ءساريننىڭ ولەڭدەرى بىركەلكى. جيناقى, جاقسى. بىراق وسى بىركەلكى جازۋ اقىننىڭ ءوزىن جالىقتىرماي ما؟ تۇرسىنجان شاپاي ايتقان ءبىر ءسوز بار ەدى. ىلعي جاقسى ولەڭنەن ادەبيەتكە قانشالىقتى ۇلەس قوسىلادى, جاڭا ويى بولماسا دەگەن پىكىرگە ساياتىن. قالقامان ءساريننىڭ ولەڭدەرىن وقىپ وتىرىپ, ءبىز دە وسى ويعا توقتاعانداي بولدىق. جانە اقىننىڭ ءان ماتىندەرىن جازاتىندىعى دا جيىندا ءسوز بولىپ, بالكىم, سول دا اقىننىڭ پوەزياسىنا ءوز ىقپالىن تيگىزىپ وتىرعان شىعار دەگەن دە ويلار ايتىلدى.
تالعامدا تالاس جوق, يا تالعامعا تالاس كەرەك دەپ ايتىپ جاتادى. اركىم شاماسى جەتكەن جەرىنە دەيىن پىكىرىن ايتادى. بىردە ءبىلىپ, بىردە بىلمەي. كىمنىڭ پىكىرى بولسا دا, ءومىر سۇرۋگە حاقىلى. جەكە باستىڭ ەمەس, ادەبيەتتىڭ ءسوزى ايتىلسا – قۇرمەتكە لايىق. جيىننىڭ تولىق ءماتىنىن جانە ۆيدەوتاسپاسىن ادەبيەت پورتالىنان وقي الاسىزدار.
كەز كەلگەن ادەبي تالقىنىڭ ءتۇپ نەگىزىندە قالامگەر شىعارماشىلىعىنىڭ جالپى پاليتراسىنا وي جۇگىرتىپ, جاقسىلىعىن ەكشەپ, كەمشىلىگىن ەسكەرىپ ايتاتىن جاناشىر ءسوز جاتادى. بۇنداي باسقوسۋلاردا اقىن-جازۋشىنىڭ كەلبەتى تولىق كورىنبەسە دە, نەگىزگى ەرەكشەلىكتەرى بايقالىپ, وقىرمان قاۋىمنىڭ جەكە پىكىرلەرى ايتىلادى. ارينە ءارتۇرلى دەڭگەيلى وقىرمان جينالاتىن وتىرىستاردا تالداۋ دا كاسىبي دەڭگەيدە بولمايدى. جانە پىكىر ايتۋشىلار دا ارنايى دايىندىقپەن كەلمەسە, جالپىلاما سوزدەن اسپاعان قاراپايىم تۇيىندەر كورىنىس تابادى. بۇل ءبىر جاعى وزدەرىن ادەبي ورتانىڭ وكىلى سانايتىن قاۋىمنىڭ ادەبي دايىندىعى جوقتىعىنان بولاتىن قۇبىلىس. اقىندىققا, جازۋشىلىققا ءبىر كىسىدەي تالاسى بار ادامداردىڭ تالقىلاۋ جيىندارعا كەلمەۋى, يا دايىندىقسىز كەلۋلەرى قازىرگى كەزدەگى «داۋىل الدىنداعى تىنىشتىق» دەپ باعالانعان وسى ساتتەگى كۇيىمىزگە مۇلدە قاراما-قايشى دۇنيە. ويتكەنى داۋىل الدىنداعى تىنىشتىقتىڭ دايىندىعى زور بولادى. پىكىرى, ويى, تالعامى بولادى. ال ويسىز, پىكىرسىز, قۇر ماقتاۋ مەن دابىراعا بوي الدىرعان «تىنىشتىق» داۋىلدان تۇك حابار بەرمەيدى. وزدەرى تۋرالى ايتىلسا, جازىلسا, تالقىلانسا دەيتىن توپتىڭ وزگەلەر تۋرالى ايتۋعا, تالقىلاۋعا ق ۇلىقسىزدىقتارى توقمەيىلسۋدەن, «ونىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى پىكىر ايتاتىنداي, ولەڭ-اڭگىمەلەرى تالقىلاناتىنداي ول كىم ەدى دەگەن» دەگەن وزىمشىلدىكتەن باسقا نە بولۋى مۇمكىن دەپ ويلايسىڭ. شىعارما تالداۋ دا, تالانتتى تانۋ دا قيىن. ادەبي كلۋبتاردىڭ ماقساتى تالانتتى اشۋ ەمەس, ادەبيەتتى ناسيحاتتاۋ بولسا دا, ۇيىمداستىرىپ وتىرعان شاعىن تالقىلاۋلاردا از دا بولسا جاناشىر ءسوز ايتىلسا دەپ ويلايسىڭ. ول جوق جەردە, ءوسۋ جوق.
باعاشار تۇرسىنباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»