پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا شەتەل ينۆەستيتسيالارىن تارتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. جيىندا سونىمەن قاتار ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن جاڭارتىلعان مازمۇنعا كوشىرۋ جايى قارالدى, اقتوبە اگلومەراتسياسىن اۋماقتىق دامىتۋدىڭ وڭىرارالىق سحەماسى ماقۇلداندى.
ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, وتكەن جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزگە قۇيىلعان تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى اعىنى 15,8 ملرد دوللاردى قۇرادى, بۇل 2016 جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 5,3 پايىزعا جوعارى كورسەتكىش.
«ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى «Kazakh Invest» اق-پەن بىرلەسىپ, جالپى قۇنى 47,8 ملرد دوللار بولاتىن, ىسكە اسىرىلىپ جاتقان 145 ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ نەگىزگى ءتىزىمىن قالىپتاستىردى, وعان بارلىق ىنتىماقتاستىق باعدارلامالارى اياسىنداعى جوبالار, سونىڭ ىشىندە قازاقستان-قىتاي, قازاقستان-تۇركيا جانە باسقا دا ينۆەستيتسيالىق جوبالار كىردى», دەدى ۇكىمەت وتىرىسىندا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك. ودان ءارى قازاقستان-قىتاي ىنتىماقتاستىعى اياسىندا جالپى سوماسى 27,7 ملرد دوللار بولاتىن 51 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق بيىل قۇنى 623 ملن دوللاردى قۇرايتىن ينۆەستيتسيالارعا قىتاي كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن 5 جوبانىڭ قۇرىلىسى باستالاتىنىن ايتتى.
«قازاقستان–تۇركيا ىنتىماقتاستىعى باعدارلاماسى («جاڭا سينەرگيا») 26 جوبادان تۇرادى. وسى جىلى جالپى سوماسى 15,5 ملن دوللار بولاتىن 2 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەتەلدەرگە ساپارى بارىسىندا قول قويىلعان كەلىسىمدەر اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن باسقا دا ينۆەستيتسيالىق جوبالار نەگىزگى تىزىمگە ەنگىزىلگەن», دەدى مينيستر. وعان قوسا بيىل جالپى 145 جوبانىڭ 1,6 ملرد دوللار سوماسىنا 15 جوبانىڭ قۇرىلىسىن باستاۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن كەلەشەكتە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ قاراجاتتارى تارتىلاتىن جوبالار, ونىڭ ىشىندە ءمجا جوبالارى تىزىمگە قوسىلاتىنىن جەتكىزدى. «ينۆەستيتسيالار تارتۋ ماسەلەسى – مينيسترلىك جۇمىسىنىڭ باستى باعىتىنىڭ ءبىرى ءارى ءاردايىم تۇراقتى باقىلاۋداعى ءىس», دەدى ج.قاسىمبەك.
ال سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار تىلەۋبەردى ءوز كەزەگىندە مەملەكەت باسشىسى ەكونوميكالىق ديپلوماتيانى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولەتىنىن, شەتەلدەرگە رەسمي ساپارلاردىڭ بارلىعى دەرلىك ونىڭ شەتەلدىك بيزنەس قاۋىمداستىقتارمەن جەكە كەزدەسۋلەرىن كوزدەيتىنىن, كوممەرتسيالىق كەلىسىمدەر جاسالاتىنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, ەلباسىنىڭ 2016-2017 جىلدارداعى ساپارلارى اياسىندا 6 ملرد دوللاردان استام سوماعا ينۆەستيتسيالىق جانە ساۋدا كەلىسىمدەرىنە قول قويىلعان. ال مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى قاڭتارداعى اقش-قا رەسمي ساپارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شامامەن 7 ملرد دوللار سوماسىن قۇرايتىن 27 قۇجاتقا قول قويىلعان.
ينۆەستيتسيالاردى سىرتقى دەڭگەيدە تارتۋ جونىندەگى جۇمىستى كۇشەيتۋ ماقساتىندا ينۆەستورلارمەن ماقساتتى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن نەگىزگى 10 ەلدە ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ينۆەستيتسيالىق كەڭەسشىلەرى جەلىسىن ورىستەتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. قازاقستاننىڭ شەتەلدەردەگى مەكەمەلەرى «Kazakh Invest» ۇك» اق-تىڭ شەتەلدەردەگى وكىلدەرىمەن بىرلەسىپ شەتەلدىك ىسكەرلىك قاۋىمداستىقپەن ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ بويىنشا تۇراقتى ءىس-شارالار وتكىزۋدە.
«جالپى العاندا, ەل باسشىلىعى بەلگىلەگەن سىرتقى ەكونوميكالىق باعىتتار ءسىم قىزمەتىنىڭ بارلىق سپەكترى بويىنشا ايقىنداۋشى فاكتور رەتىندە قويىلعان. سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسى, اسىرەسە ەكونوميكالىق ديپلوماتيانى ىنتالاندىرۋ, شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردى تارتۋدا ىشكى تەتىكتەر مەن سىرتقى ارىپتەستەر اراسىنداعى ماڭىزدى بايلانىستىرۋشى بۋىن رەتىندە تانىلادى. اتالعان كوپ جوسپارلى جۇمىس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابادى», دەدى م.تىلەۋبەردى.
وتىرىستا ينۆەستيتسيا تارتۋ تاقىرىبىندا ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ارمان ەۆنيەۆ, «Kazakh Invest» ۇك» اق باسقارما توراعاسى ساپاربەك تۇياقباەۆ قوسىمشا بايانداما جاساپ, ءوز سالالارى بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار جايىندا ەسەپ بەردى.
تالقىلاۋ قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ 2017 جىلى ينۆەستيتسيالار تارتۋدىڭ بارلىق نەگىزگى كورسەتكىشتەرى بويىنشا وسىمگە قول جەتكىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى. «جاڭا كاسىپورىندار اشىلۋدا, جۇمىس ورىندارى قۇرىلىپ جاتىر. بارلىق دەڭگەيدەگى ينۆەستورلارعا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلۋدە. الايدا جاعىمدى ينۆەستيتسيالىق احۋال قالىپتاستىرۋ بويىنشا قولعا الىنعان شارالارعا قاراماستان, شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ جەر-جەرلەردەگى قانداي دا ءبىر وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ بويىنشا وتىنىمدەرىنىڭ سانى ازايماي وتىر. بۇل پروبلەمالاردى ينۆەستورلار ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ جونىندەگى كەڭەس اياسىندا جانە باسقا دا ديالوگ الاڭدارىندا ايتىپ كەلەدى», دەي كەلە, اتالعان باعىتتا جۇمىستى جانداندىرۋ جانە جاقسارتۋ بويىنشا تاپسىرمالار بەردى. ۇكىمەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى اياسىندا تۇك مەن «زاكىرلى ينۆەستورلاردى» تارتۋ بويىنشا مىندەت تۇر. سونداي-اق ەلىمىز ءۇشىن قازاقستان مەن قىتايدىڭ 51 ورتاق جوباسىن ىسكە اسىرۋ اسا ماڭىزدى. وسى رەتتە ول «Kazakh Invest» ۇك-مەن بىرگە وسى جوبالاردىڭ ءار-قايسىسى بويىنشا حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەتتىگىنە ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترىنىڭ نازارىن اۋداردى.
ب.ساعىنتاەۆ سونداي-اق مونوقالالارعا ينۆەستيتسيالار تارتۋ ماسەلەلەرىن كوتەردى. «زاكىرلى جوبالاردى» تارتۋ مونوقالالاردا جاڭا وندىرىستەر مەن جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا سەپتىگىن تيگىزۋى ءتيىس بولاتىن. الايدا قازىر وعان دۇرىس كوڭىل بولىبەي وتىر. وسىعان بايلانىستى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى ج. قاسىمبەككە وسى ماسەلەنى باقىلاۋعا الۋ جۇكتەلدى.
وڭىرلەردە ينۆەستيتسيالار تارتۋ بويىنشا جۇمىستى كۇشەيتۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايلار جاسالعان. ءار وڭىردە ينۆەستيتسيالار بويىنشا ارنايى اكىمنىڭ ورىنباسارلارى انىقتالدى, «Kazakh Invest» ۇك-ءنىڭ وڭىرلىك وكىلدىكتەرى اشىلدى, ينۆەستورلاردىڭ پروبلەمالارىن شەشۋ ءۇشىن وڭىرلىك شتابتار قۇرىلدى. سوعان قاراماستان بىرقاتار وبلىستاردا, ونىڭ ىشىندە جامبىل, وڭتۇستىك قازاقستان, باتىس قازاقستان, اقمولا وبلىستارىندا ينۆەستيتسيالار تارتۋ ماسەلەلەرى باسقا وڭىرلەرمەن سالىستىرعاندا وتە تومەن دەڭگەيدە ەكەنى ايتىلدى. وسىعان بايلانىستى ب.ساعىنتاەۆ وبلىستاردىڭ اكىمدەرىنە ينۆەستيتسيالار تارتۋ ماسەلەلەرىن قاتاڭ باقىلاۋدى تاپسىردى. تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسقار مامينگە جۇكتەلدى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان كەلەسى ماسەلە – ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا جاڭارتىلعا مازمۇنعا كوشۋ تۋرالى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ باياندادى. مينيستر اتاپ وتكەندەي, بۇگىندە مەكتەپتە ءبىلىم بەرۋدى جاڭارتىلعان مازمۇنعا كوشىرۋ باستالدى. اتالعان جۇمىس «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى مەن ءبىلىم جانە عىلىمنىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جۇرگىزىلىپ جاتىر.
بۇل ماسەلە بويىنشا جيىندا سونداي-اق قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى ق.كوشەرباەۆ, قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ا. مۇحامبەتوۆ, وسكەمەن قالاسى № 38 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ ديرەكتورى ي.چەرنىشوۆا ءسوز سويلەدى. قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ب.ساعىنتاەۆ قازاقستان دامۋىنىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق جوسپارىندا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ارقىلى ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلعانىن اتاپ ءوتتى. «مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 76 جانە 79-قادامدارىنا سايكەس ورىندالۋدا. العاشقى ناتيجەلەردى كورىپ وتىرمىز — جاڭا باعدارلامالار مەن وقۋلىقتار ازىرلەنۋدە, مۇعالىمدەردىڭ ەڭبەكاقىسى ۇلعايۋدا. مۇنىڭ ءبارى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنا اسەر ەتەرى ءسوزسىز», دەدى ۇكىمەت باسشىسى. سونىمەن قاتار ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا بولىپ جاتقان ۇدەرىستەردىڭ ءبارىن قوعامنىڭ تۇسىنبەۋى بايقالىپ وتىرعانىن دا اتاپ ءوتتى. وقۋشىلاردىڭ اتا-انالارى جانە پارلامەنت دەپۋتاتتارى تاراپىنان سىن ايتىلىپ جاتقانىن ەسكەرتتى.
«وسى رەفورمالاردى وتكىزۋ ساپاسى, ولاردىڭ بىرىزدىلىگى, وقۋلىقتارعا قاتىستى جاعداي داۋ تۋعىزىپ وتىر, وسىعان قاتىستى ماسەلەلەر جىلدا قايتالانادى. ەرلان كەنجەعالي ۇلى, وسى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋعا سىزگە جەكە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلگەن», دەدى پرەمەر-مينيستر. وسىعان بايلانىستى, ب.ساعىنتاەۆ جۇمىس تاسىلدەرىن قايتا قاراۋدى تاپسىردى, وعان قوسا مۇعالىمدەر مەن قوعامنىڭ پىكىرىن ەسكەرۋ, قابىلدانىپ جاتقان جاڭاشىلدىقتاردى كەڭىنەن تالقىلاۋ جانە كەلىسىمگە كەلۋ ماڭىزدى. سونداي-اق ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىمەن بىرگە وتكىزىلىپ جاتقان رەفورمالار بويىنشا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ تاپسىرىلدى.
دينارا بىتىك, «ەگەمەن قازاقستان»