سوڭعى جىلدارى اۋانىڭ لاستانۋ پروبلەماسى دۇنيە ءجۇزىن الاڭداتىپ وتىرعان وزەكتى ماسەلەگە اينالا باستادى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە ول بايقالماي وتىرعان جوق. ەلىمىزدە ونەركاسىپ پەن وڭدەۋشى كاسىپورىندار, جىلۋ-ەنەرگيا ورتالىقتارى جانە دە كولىك تۇرلەرىنىڭ سانى ارتقان سايىن ولاردىڭ اۋا قاباتىنا شىعاراتىن ۋلى گازدارى كوبەيمەسە, ازايىپ وتىرعان جوق.
ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە جۇگىنەتىن بولساق, جالپى قازاقستان بويىنشا جىل سايىن اتموسفەراعا ءتۇرلى ستاتسيونارلىق كوزدەردەن 2,5 ميلليون تونناداي, ال ءبىر عانا كولىكتەردىڭ ۋلى گازدارىنان 1 ميلليون توننادان اساتىن زياندى زاتتار شىعارىلادى ەكەن.
ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن قالالارىندا جانە ونەركاسىپ كاسىپورىندارى كوبىرەك شوعىرلانعان ايماقتاردا اتموسفەرالىق اۋا ساپاسىنىڭ جاعىمسىز جاعدايلارىنىڭ قالىپتاسقاندىعى جانە مۇنىڭ سول جەرلەردەگى حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا قاۋىپ تۋدىرىپ وتىرعاندىعى دا جاسىرىن ەمەس.
«قازگيدرومەت» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, 2017 جىلى ەلىمىزدىڭ ءىرى قالالارىندا اتموسفەرالىق اۋانىڭ جوعارى لاستانۋىنىڭ 990, ال ەكسترەمالدى, ياعني اسا قاۋىپتى لاستانۋدىڭ 98 وقيعاسى تىركەلىپتى. اتاپ ايتقاندا, ءبىر عانا اتىراۋدىڭ وزىندە اۋا قاباتىنىڭ جوعارى لاستانۋىنىڭ 357 وقيعاسى جانە وتە جوعارى لاستانۋىنىڭ 75, وسكەمەندە جوعارى لاستانۋدىڭ 419 جانە وتە جوعارى لاستانۋدىڭ 18 وقيعاسى تىركەلگەن.
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ساراپشىلارى جاريالاعان مونيتورينگكە سايكەس قازىر حالقىمىزدىڭ 5 ميلليونعا جۋىعى نەمەسە شامامەن 30 پايىزى ەلىمىزدىڭ اتموسفەرالىق اۋاسى لاستانعان, ال, 2 ميلليونداي تۇرعىنىمىز اۋاسىنىڭ لاستانۋ دەڭگەيى وتە جوعارى وڭىرلەردە تۇرىپ, ءومىر سۇرۋدە.
بيىلعى قىستا تەمىرتاۋ قالاسى مەن قالا اۋماعىنا اق قاردىڭ ورنىنا «قارا قاردىڭ» جاۋعانى ۇلكەن قوعامدىق پىكىر تۋعىزدى. كەيىن انىقتالعانىنداي, بۇل اتموسفەرالىق اۋا لاستانۋىنىڭ اسەرى بولىپ شىقتى.
الماتى قالاسىنىڭ اتموسفەرالىق اۋا باسسەينىنىڭ ساپاسى دا بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ءارى وتە كۇردەلى ماسەلەسىنە اينالىپ وتىر. سونىمەن بىرگە اۋا قاباتىن لاستايتىنداي ءىرى كاسىپورىنداردىڭ جوقتىعىنا جانە وروگرافيالىق جاعدايى قولايلى بولعانىنا دا قاراماستان, وكىنىشكە قاراي استانا قالاسى دا اۋا لاستانۋىنىڭ دەڭگەيى جوعارى قالالار ساناتىنا كىرىپ وتىر.
سوندىقتان قازىرگى قالىپتاسىپ وتىرعان ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋعا, سونىڭ ىشىندە اسىرەسە, اۋا قاباتى لاستانۋىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن بولدىرماۋ ءۇشىن ۇكىمەت تاراپىنان تومەندەگىدەي جۇيەلى شارالار قابىلداۋ قاجەت دەپ سانايمىز:
- ونەركاسىپ ورىندارىنان شىعاتىن اۋانى لاستايتىن زياندى زاتتاردىڭ سول ايماققا نەمەسە جاقىن ماڭداعى ەلدى مەكەندەرگە تيگىزەتىن اسەرىنىڭ ەڭ جوعارعى رۇقسات ەتىلگەن شىعارىندىلار شەگى مەن قورشاعان ورتا ساپاسىنىڭ نىسانالى كورسەتكىشتەرىنىڭ جيىنتىق تومىن ازىرلەۋ;
- وڭىرلەردىڭ ەكولوگيالىق جاعدايلارىن جاقسارتۋ ماقساتىندا اۋا قاباتىنا ۋلى زاتتاردى شىعارۋدى ازايتۋعا باعىتتالعان كەشەندى شارالار جوسپارىن جاساۋ;
- اتموسفەرالىق اۋا قاباتىنىنىڭ ساپاسىن جانە ونىڭ ونەركاسىپ كاسىپورىندارىنىڭ سانيتارلىق-قورعاۋ ايماعىندا تۇرىپ جاتقان حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا اسەرىن باقىلاپ وتىرۋدىڭ جۇيەلى شارالارىن جاساۋ;
سونىمەن بىرگە ونەركاسىپ كاسىپورىندارىنىڭ مەترولوگيالىق قولايسىز جاعدايدا اۋاعا شىعارىلاتىن زياندى زاتتاردىڭ مولشەرىن ازايتۋى مەن اۆتوكولىكتەردىڭ تۇتىندەۋى مەن ونىڭ ۋلىلىعى دەڭگەيىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ قاجەت.
ءبىز وسى ماسەلەلەردى كورسەتە وتىرىپ, وسىنىڭ شەشىمىن تابۋدى ءوتىنىپ, پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادىق.
راشيت اكىموۆ,
سەنات دەپۋتاتى