قازاق تاريحىندا جاناق اتتى بىرنەشە اقىن بولعان. ءبىر قىزىعى وسىنىڭ ءبارى ءبىر زاماندا ءومىر سۇرگەن.
سونىڭ ءبىرى – 1770 جىلى سەمەي وڭىرىندەگى ابىرالى جەرىندە تۋىپ, 1850-ءشى جىلدارى دۇنيەدەن وتكەن جاناق ساعىندىق ۇلى. بۇل ادام اقىندىعىنىڭ سىرتىندا قازاقتىڭ ەسكى جولى مەن شاريعي ءداستۇرىن دە جاقسى بىلگەن. ويتكەنى جاس كەزىندە تۇركىستان وڭىرىندەگى قارناق مەدرەسەسىندە ءبىلىم الىپ, ءارى قاراي تاشكەنتتە ءدارىس ۇيرەنگەن ەكەن.
جاناق اقىن ورتا ءجۇز ورىسقا تولىق باعىنعان 1820-شى جىلدارى ەل ارالاپ كەلە جاتىپ, ۇلكەن جيىنعا كەز بولادى. استىندا ادام قىزىعارلىق شۇبار اتى بار ەكەن. جيىن ۇستىندە ەلدىڭ ءبىر شونجارى اقىننىڭ استىنداعى اتىنا قىزىعادى. اۋدارىپ الا-يىن دەسە بار قازاققا اتى ءمالىم جاناقتان جاسقانادى. ءوزى دە ءبىر ايلاكەر قۋ ەكەن, شۇبار اتتىڭ ماڭىندا اينالسوقتاپ ءجۇرىپ ەسىنەگەن كەزىندە تاڭدايىنداعى بارماقتاي قارا قالدى كورىپ قالادى.
وزبىر پەندە دەرەۋ داۋ سالادى. «مىنا جاناقتىڭ ءمىنىپ جۇرگەن شۇبار اتتى قۇنان شىعارىندا قولدى بولعان مەنىڭ جىلقىم. وزىمە قايتارسىن». جاناق اڭ-تاڭ: «ەي, اعايىن, بۇل اقتوعاي ارقاداعى پالەن دەگەن بايدىڭ بيەسىنەن تۋعان قۇلان. مىنا پەندەنىڭ ءسوزى تۇبىرىمەن جالعان», دەيدى. اقىرى داۋ ءورشىپ بيگە جۇگىنەدى.
تورگە جايعاسقان توبە بيلەر, «سەنىڭ قانداي داتىڭ بار» دەپ اۋەلى شۇبار اتقا جالا جاپقان جىگىتتەن سۇرايدى. ول: «بۇل شۇباردىڭ تاي كۇنىندە اۋزىنا ۇرى ءتىس شىعىپ سونى سۋىرعان ەدىم. سوندا كوزىم شالعان ۇستىڭگى تاڭدايىندا قاپ-قارا قالى بار-تىن...». بيلەر اتتى الدىرىپ اۋزىن اشىپ قاراسا شىنىندا بارماقتاي قارا قال تۇر. ءبارى «ەندى سەن نە ايتاسىڭ» دەگەندەي جاناققا قارايدى.
جاناق اقىن بۇل ىستە ءبىر شيكىلىك بارىن ءبىلىپ تۇر, بىراق قولدان كەلەر قايران جوق. بىلاي دەپتى: ء«بىر شارتىم بار, بۇل جىگىت «مىناۋ مەنىڭ شىن جوعالعان اتىم ەدى» دەپ اللانىڭ اتىمەن انت ءىشسىن دە, الىپ كەتە بەرسىن». اناۋ دا انتۇرعان ەكەن, اللانىڭ اتىمەن انت ءىشىپ شۇباردى جەتەلەپ جۇرە بەرەدى. اتىنىڭ ۇستىنەن ەر-تۇرمانىن سىپىرىپ الىپ, ونى قولىنا ۇستاپ تۇرىپ قالعان جاناق اقىن:
جانىن بەرگەن جاناقتىڭ شۇبارىن جەر, مىنا ادام شۇباردى مەنىكى دەر, جاقسى اتىمدى جالعانعا ساتىپ العان, يا, اللا زالىمنىڭ جازاسىن بەر,
– دەپ, دۇعاسىن وقىپ بەتىن سيپايدى دا قالا بەرەدى.
اتتى العان جىگىت اۋىلىنا كەتىپ بارا جاتىپ, جولداعى بۇلاقتىڭ باسىنا تۇسەدى. شىلبىرىن بەلىنە مىقتاپ بايلاپ بۇلاقتان سەكىرىپ وتپەكشى بولعاندا شالقاسىنان تۇسەدى. ات ۇركىپ-تۋلاپ, شونجاردى سۇيرەتىپ دەنەسىن تاستان-تاسقا سوعىپ ساۋ تامتىق قالدىرماي شاشىپ تاستاپتى.
وسى وقيعاعا كۋا بولعان جۇرت «بۇل پەندە اللانىڭ اتىمەن جالعان انت ءىشتى, سودان بولىپ مۇنداي پالەگە جولىقتى» بىردەن ۇكىم ەتىپتى. اقساقالدار جاناققا كەلىپ, «قاراعىم سەنىڭ ءىسىڭ اق ەكەن, جالعانشىنىڭ جازاسىن اللا بەردى, ەندى ءوز اتىڭدى ءوزىڭ ال» دەگەن دە, جاناق اقىن «جالعانشىنىڭ جازاسىنا سەبەپ بولعان جىلقىعا ەندى مەنىڭ ەر سالعانىم جاراماس, اللا تاعالانىڭ «ز ۇلىمدىققا ۇشىراعان ادامنىڭ دۇعاسىن قابىل ەتەمىن» دەگەنىن بىلەمىن. سول قابىل بولدى, ماعان دۇنيەنىڭ قاجەتى جوق» دەپ شۇبار اتتى ولگەن جىگىتتىڭ جانازاسىنا سويدىرىپتى.
بەكەن قايرات ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»