ءوز ەركىمەن يادرولىق قارۋدان باس تارتقان مەملەكەتتەر كوپ ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – يادرولىق قورى الەم بويىنشا ءتورتىنشى ورىندا بولعان قازاقستان. Nikkei باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا قازاقستاننىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلى قايرات وماروۆ ۋاقىت بۇل شەشىمنىڭ دۇرىس بولعانىن دالەلدەگەنىن ايتتى. ء«بىز بۇل شەشىمدى ماقتان تۇتامىز», دەدى ول.
1 قاڭتاردا قازاقستان ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى اراسىندا ءبىرىنشى بولىپ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى توراعالىعىن باستادى. بۇل استانا ءۇشىن ۇلكەن ديپلوماتيالىق يمپۋلس بولدى. بۇعان دەيىن قازاقستان سيرياداعى ماسەلەگە بايلانىستى كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ الاڭىنا اينالعانى بەلگىلى.
قازاقستان 1991 جىلى تاۋەلسىزدىگىن العاننان بەرى جىلدام دامۋدا. بۇل ۇلكەن جەتىستىك, سەبەبى قايرات وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, ول كەزدەرى بيۋدجەتتە قارجى بولماعان جانە ينفلياتسيا 200 پروتسەنتكە جەتكەن. سونداي قيىندىقتارعا قاراماستان, مەملەكەت يادرولىق قارۋسىز جولدى تاڭدادى. «نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىز الەمگە يادرولىق قارۋىمىزبەن ەمەس, ەكونوميكالىق قۋاتىمىزبەن كوزگە ءتۇسۋ كەرەكپىز دەپ ايتتى», دەدى قايرات وماروۆ.
18 قاڭتاردا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى «جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدى تاراتپاۋ: سەنىم شارالارى» تاقىرىبى بويىنشا جوعارى دەڭگەيدەگى پىكىرتالاس كەزىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاننىڭ تاڭداۋى باسقا مەملەكەتتەرگە ۇلگى بولا الاتىنىن ايتتى. «قازاقستان يادرولىق قارۋدان باس تارتىپ, حالىقارالىق ارەنادا جوعارى بەدەلگە يە بولدى. ءبىز سولتۇستىك كورەيانى وسى جولدى تاڭداۋعا شاقىرامىز», دەدى ول.
قازاقستانداعى جاسوسپىرىمدەر اراسىندا تسيفرلى ساۋاتتىلىق جوعارى دەڭگەيدەقازاقستاننىڭ نارحوز ۋنيۆەرسيتەتى تەحنولوگياعا جاقىن Z ۇرپاق تۋرالى الەۋمەتتىك زەرتتەۋ جۇرگىزىپتى. ولار استانا مەن الماتىدان باسقا 6 ءىرى قالادا 14-17 جاس ارالىعىنداعى 1500 جاسوسپىرىمگە ساۋالداما وتكىزگەن. ساۋالداما ناتيجەلەرى بۇل ۇرپاقتىڭ وتباسى, دەنساۋلىق پەن مانساپتى باستى ورىنعا قوياتىنىن كورسەتتى.
Z ۇرپاعى دۇرىس تاماقتانۋ مەن سالاماتتى ءومىر سالتىنا كوپ كوڭىل بولەدى. سونداي-اق جاسوسپىرىمدەر تەحنولوگيالاردىڭ ءوز ومىرىنە اسەرىن تولىقتاي بىلەدى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, قازاقستانداعى تسيفرلى ساۋاتتىلىق پەن الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى بەلسەندىلىك جوعارى دەڭگەيدە. سونىمەن قاتار نارحوز ساۋالداماسى جاستاردىڭ ۋنيۆەرسيتەتكە بارعىسى كەلەتىنىن, شاكىرتاقى الۋ ارقىلى شىعىندارىن ازايتقىسى كەلەتىنىن كورسەتتى.
قازاقستان جاستارى اقپارات قىزمەتىنىڭ باس ديرەكتورى يرينا مەدنيكوۆا جاستاردىڭ كوبى اتا-اناسىنان دا كوپ اقشا تابا الاتىندارىنا سەنىمدى ەكەنىن ايتتى. «ولار جاھاندىق ەڭبەك نارىعى ەكونوميكاعا قاراي تەز بەيىمدەلەتىنىن جاقسى تۇسىنەدى», دەدى ول The Diplomat-قا بەرگەن سۇحباتىندا.
استاناداعى تۇركى كىتاپحاناسىندا 50 مىڭ كىتاپ بارقازاقستانداعى تۇركى كىتاپحاناسىنىڭ قورى ون جىلدىڭ ىشىندە 50 مىڭ كىتاپ پەن قولجازباعا جەتتى. سوندىقتان دا وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلار, تۇركى تاقىرىبىن زەرتتەۋشى ستۋدەنتتەر كىتاپحانا كومەگىنە كوپتەپ جۇگىنەتىن بولعان.
استاناداعى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىنداعى تۇركى كىتاپحاناسىندا مىڭداعان كىتاپ پەن قولجازبا كوشىرمەسى بار. بۇل كىتاپحانانىڭ ماقساتى – تۇركى زەرتتەۋشىلەرىنىڭ ارنايى قورىن قۇرۋ.
كىتاپحانا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, كىتاپحاناعا استاناداعى ماماندار عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ باسقا قالالارىندا وقيتىن ستۋدەنتتەر, شەتەلدەن كەلگەن زەرتتەۋشىلەر, اسىرەسە ۆەنگرلەر ءجيى كەلەدى ەكەن.
2010 جىلى كىتاپحانا اشىلعاندا مۇندا قازاقستان عىلىمي كىتاپحاناسىنان الىنعان 1500 كىتاپ, تۇركيادان اكەلىنگەن 850 كىتاپ قانا بولعان. قازىر ول 50 مىڭعا جەتتى.
دايىنداعان
گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»