• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
تاريح 22 قاڭتار, 2018

اعىباي باتىردىڭ ۇكىمى

1370 رەت
كورسەتىلدى

وتكەن ءحىح عاسىردىڭ 40-شى جىلدارى قازاق دالاسىندا وربىگەن ۇلت-ازاتتىق قوزعا­لىس­تىڭ كوسەمى كەنەسارى قاسىم­ ۇلىنىڭ سەنىمدى سەرىكتەرىنىڭ ءبىرى – شۇبىرتپالى اعىباي باتىر. ول زاماندا شۇبىرتپالىلار بالقاش كولىنىڭ تۇستىك بەتىن جايلاسا, قىستا بەتپاقتىڭ ءشولىن باسىپ ءوتىپ, شۋدىڭ بو­يىن قىستايدى. وسى ەلدىڭ ءبىر توبى جوعارىداعى كوتەرىلىس جىل­دارى سىر بويى شيەلى وڭىرى­نە اۋىپ بارىپتى. 

سول تۇستا, ناقتىراق ايت­قاندا 1880 جىلدارى سىر­داريا وبلىسىنىڭ پەروۆسك ۋەزىنە قاراستى شيەلى بو­لىستىعىنا سايلاۋ ءجۇرىپ, قىپ­شاق رۋىنان المەم­بەت تۇر­سىن­باي ۇلى مەن شۇبىرت­پالى ايەكە بەكەجان ۇلى ەكەۋى بولىستىققا تالاسقان ەكەن. سودان قاتتى شيەلەنىس ۇستىن­دە قىپشاق المەمبەت شۇبىرت­­پالى ايەكەنى جازىم ەتىپتى.

ايەكە بولسا اعىباي باتىر­دىڭ جاقىن رۋلاسى. جامان حابار ارقاداعى اعىبايعا دا جەتەدى. جاسى شاۋ تارتىپ وتىرعانىنا قاراماي, باتىر جولعا شىعادى. ۇزاق جول ءجۇرىپ قارالى اۋىلعا ات باسىن تىرەيدى. كۇللى شۇبىرتپالى «وي, باۋىرىمداپ» باتىردىڭ الدىنان شىعادى. كەلىندەر ايەكە بولىستىڭ قادىر-قاسيەتىن, بايلىق-بەدەلىن, كىسىلىگى مەن تۇسىنىگىن جىرعا قوسىپ, تىڭ­داعان پەندەنىڭ ساي-سۇيەگىن سىرقىراتىپ جوقتاۋ ايتادى.

الىستان كەلگەن قارت با­تىرعا مۇنداعى اعايىندارى: «ۋا, باتىر, ەر – نامىسى, ەل  نامىسى دەگەن, ءبىزدىڭ ايماق­قا بەدەل, اۋماققا ايبار ارىسى­مىز وققا ۇشتى. ەل ءسىزدىڭ ءبىر اۋىز ءسوزىڭىزدى كۇتىپ وتىر. اعەكە, جاۋدان بەتىڭىز قايتپاعان باتىرسىز, حاننىڭ قاسىندا ءجۇرىپ, قازاقتىڭ جوعىن جوقتاپ, جاۋدىڭ وعىنا كەۋدە توسقان ەرسىز. باتاڭىزدى بەرىڭىز, ال­مەم­بەتتى شابامىز, قانعا قان الامىز», دەيدى.

ەدىرەڭدەگەن ەلگە نە ايتارىن بىلمەي اعىباي باتىر ءۇنسىز ۇزاق وتىرادى دا, «كەلىندەردى شاقىر, وتكەندەگى جوقتاۋدى قايتا ايتسىن», دەيدى. كەلىندەر سۇڭقىلداپ جوقتاي جونەلەدى. جانارىن جاس جۋعان قارت باتىر, «بۇل جوقتاۋدى كىم شىعاردى؟» دەپ اعايىندارىنان سۇرايدى. كوپشىلىك «بۇل جوقتاۋدى ايەكەمە ارناپ قىپشاق بۇدا­باي اقىن جازىپ بەردى», دەيدى. سوندا اعىباي باتىر: «پاي-پاي, ايەكەمدى ءبىر قىپشاق ولتىرسە, ەكىنشى قىپشاق تىرىلت­كەن ەكەن, داۋ وسىمەن ءبىت­سىن, ەكى رۋلى ەل بۇدان بىلاي بايىرعى قۇداندالىعىن جاڭ­عىرتىپ, تاتۋ ءومىر ءسۇرسىن», دەپ ءبىر-اق كەسىپتى.

اعىبايدىڭ ايتقانى – شۇ­بىرت­پالىلار ءۇشىن زاڭ. قايران ەر قىپشاق پەن شۇبىرت­پالى اراسىندا ۋشىعىپ كەتكەلى تۇرعان داۋدى وسىلاي باسىپتى. ارينە قانداس باۋىرىنىڭ قازاسى قانشا جانىنا باتسا دا, كەيىنگى ەل بىرلىگى ودان دا قىمبات ەكەنىن اڭعارعان قارت باتىر وسىلاي ۇكىم ەتىپتى.

بەكەن قايرات ۇلى,  «ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار