باتىرلار تۋرالى باياندايدى

وقىرمان قاۋىمعا جول تارتقان «قازاقتىڭ الپىس باتىرى» جيناعىندا ەلىمىزدى جوڭعار, قالماق شاپقىنشىلىعىنان, ورىس, قىتاي وتارشىلدىعىنان, قوقان, بۇقار امىرلىكتەرىنىڭ بيلەپ-توستەۋىنەن قۇتقارىپ, ازات ەتكەن اردا بابالاردىڭ ونەگەلى ءومىرى مەن ولار جايلى بىزگە جەتكەن اڭىز-اڭگىمەلەر قامتىلعان. اسىرەسە XVII-XIX عاسىرلاردا ءومىر كەشكەن باتىرلاردىڭ جانقيارلىق ەرلىكتەرى جايىندا ەل اۋزىندا قالعان ەستى اڭگىمەلەر كىتاپتا كەڭىنەن كورىنىس تابادى. سونداي-اق باتىرلارعا قاتىستى تاريحي ءمانى بار دەرەكتەر دە نازاردان تىس قالماعان. اتى الاشتىڭ ايبارىنا اينالعان حان ابىلايدان باستاپ اعىباي, ەر جانىبەك, باراق, ءجالاڭتوس, قابانباي, قانگەلدى, قاراساي, رايىمبەك, سۇران­شى, سىپاتاي سىندى ءوز ءداۋىرىن دۇركىرەتكەن باھا­دۇرلەرمەن قاتار ەسىمى ەلگە بەيمالىم باتىر­لارعا قاتىستى تىڭ دەرەكتەر مەن ولاردىڭ ەرلىك جو­رىقتارى تۋرالى كوپتەگەن مالىمەتتەر ايتىلادى.

– حالىق باتىرلارى جايىنداعى اڭىز-اڭگى­مەلەردى ءوز باسىم جيىرماشاقتى جىل كولە­مىندە جۇيەلەپ جيناستىرىپ كەلەمىن. كىتاپتا قازاق باتىرلارى تۋرالى اڭىز-اڭگىمەلەردى توپتاستىرىپ, ارقايسىسىنىڭ ءومىربايان دەرەكتەرىن بەرىپ قانا قويماي, ءاربىر باتىرعا ارنالعان ەپيگراممالاردى دا مەيلىنشە ۇسىنۋعا تىرىستىق. كىتاپتىڭ جارىق كورۋىنە قولداۋ تانىتقان الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدىگىنە ايتار العىسىم شەكسىز. كەلەشەكتە بۇل كىتاپتى تولىقتىرىپ, «قازاقتىڭ ءجۇز باتىرى» دەگەن اتپەن قايتا شىعارساق دەگەن نيەتىمىز بار, – دەيدى كەڭەس ورازبەك ۇلى.

ەكى مىڭ دانامەن شىعىپ وتىرعان تانىمدىق تۋىندىنىڭ 1200 داناسى الماتى وبلىسىنىڭ بارلىق كىتاپحانالارىنا تەگىن تاراتىلعان. بۇل تاريح پەن تاعىلىمدى بيىك قوياتىن وقىرماندار ءۇشىن ورنى بولەك ولجا بولىپ وتىر. كوبىنە-كوپ بالالار تاقىرىبىنا قالام تەربەپ جۇرگەن قالامگەردىڭ «جىل باسى قالاي انىقتالادى» اتتى ەرتەگى كىتابى جۋىردا عانا كورەيا مەملەكەتىندە 25 مىڭ تيراجبەن جارىق كورگەن بولاتىن. «ال­داعى ۋاقىتتا بۇل كىتاپ قازاق, ورىس, كورەي, اعىل­شىن تىلدەرىندە قايتا باسىلماق» دەيدى اۆتور. شەتەلدىكتەر اۆتوردىڭ جاس وقىرماندارعا ارنال­عان وزگە دە بىرقاتار شىعارمالارىنىڭ كىتاپ بولىپ باسىلۋىنا قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرعان كورىنەدى.

ارمان وكتيابر, «ەگەمەن قازاقستان»

الماتى