بۇگىن ستاتيستيكا كۇنى

ەلىمىزدەگى اتاۋلى داتانىڭ تاريحى 1920 جىلعى 8 قاراشادان باس­تالادى. قازاق اكسر ۇكىمە­تى قازاقستانداعى بى­رىڭعاي ور­تا­لىق­تانعان ستاتيس­تيكا جۇيەسىنىڭ باستاۋى بولعان «قازاكسر-دەگى مەمس­تاتيس­تيكا تۋرالى ەرەجەنى» قابىل­­دا­عاندىقتان, وسى كۇن ەلىمىز­د­ىڭ ستا­تيستيكا سالاسى ءۇشىن تاري­حي داتا رەتىندە بەلگىلەنىپ, كا­سىبي مەرەكەلەردىڭ قاتارىنا ەنگەن. 

جالپى العاندا, ستاتيستيكا ۇكىمەت ءۇشىن عانا ەمەس, قوعام ءۇشىن دە ماڭىزدى. سەبەبى كەز كەلگەن ايماقتىق, ۇلتتىق جانە الەمدىك دەڭگەيدەگى ستاتيستيكا سايا­سي جا­نە بيزنەس شەشىم قابىلداۋدا ما­ڭىزدى ءرول اتقارادى. سونى­مەن قاتار مەملەكەتتىڭ الەۋمەت­تىك-ەكونوميكالىق دامۋ ستراتەگياسىن بەل­گىلەۋدە دە اتالعان سالانىڭ ءرولى زور. اسىرەسە مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارىنىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, قوعامدىق جانە عىلىمي ۇيىمداردىڭ, حالىق­تى ەڭبەكپەن قامتۋ جانە جۇمىس­سىزدىق, كەدەيشىلىك, باعا, حالىق­تىڭ ءال-اۋقاتى, ينۆەستيتسيا, تولەم بالانسى, سىرتقى ەكونوميكا جانە تاعى باسقالار جونىندە ساپالى جانە جەدەل ستاتيستيكالىق اق­پا­راتتاردىڭ مەم­لەكەتتىك ستاتيستيكا جۇيەسىندە وزىندىك ورنى بار. 

مەملەكەت ستاتيستيكالىق مالىمەت­تەر بويىنشا ءتۇرلى سالالار مەن ۆەدومستۆو­لاردىڭ جۇ­مىسىن باقىلاپ وتىرۋ­عا مۇمكىن­دىك الادى. سول ارقىلى بيۋد­جەت ءبولىنىسىن دە رەتتەيدى. مەم­لەكەتتەن باسقا ستاتيستيكا­لىق قىزمەت جۇمىسىنا حالىق­ارالىق ۇيىمدار مەن بيزنەس-قۇرىلىمدار جۇگىنەدى. سون­دىقتان دا ستاتيستەردىڭ جۇ­مى­سى ناقتىلىقتى, تالداۋدىڭ دۇ­رىستىعىن تالاپ ەتەدى. 

ستاتيستيكا قاجەتتى مالىمەت­تەرمەن قامتاماسىز ەتەدى. دە­گەن­مەن ول بەلگىلى ءبىر كورسەت­كىش­­تەر­دىڭ ايناسى بولىپ قانا قويماي, شەشىم شىعارۋ ءۇشىن دە ما­ڭىزدى ءرول اتقارادى. سوندىق­تان ستاتيس­تيكا عىلىمى الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق قۇ­بى­­لىستاردى تالداۋدى وزىن­دىك ءادىس-تاسىلدەر, ەرەجەلەر جيىنتىعى ار­قىلى جاسايدى. ءتىپتى ونى باسقا دا عى­لىم­دار ءوز زەرتتەۋلەرىندە, تاجى­ري­بە­سىندە قولداناتىنىن ەسكەر­­سەك, ستاتيستيكانىڭ ءبىزدىڭ ومى­رىمىز­دە الار ورنى زور ەكەنىن باي­قاي­مىز.

ءجۇز جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە قا­زاق­ستاننىڭ ستاتيستيكا جۇيەسى حالىقارالىق تالاپتارعا ساي وزگەردى. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ بۇل سالاسىندا زاڭ جۇيەسى, نا­رىقتىق ەكونوميكا ەلدەرىنە ساي ستاتيستيكا سالالارى, ستاتيستيكالىق ادىستەمەلەرى بار. سونىمەن قاتار ستاتيستيكا جاساۋ ءۇشىن قاجەتتى زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جۇمىستارى دا ءساتتى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. 

مەملەكەتتىك ستاتيستيكا – ستاتيس­تيكالىق اقپاراتتى جيناۋ مەن وڭدەۋدىڭ ورتالىقتاندىرعان جۇيەسى. قازاقستاننىڭ قازىرگى ستاتيستيكا جۇيەسىندە ستاتيستيكا جونىندەگى اگەنتتىك وسى سالا­داعى مەملەكەتتىك ساياساتتى قا­لىپ­تاستىرىپ, ىسكە اسىرۋشى وكى­لەت­تى ورگان سانالادى جانە ەلدەگى بۇكىل ستاتيستيكالىق قىز­مەتتى ۇيىم­داستىرىپ, ۇيلەستىرىپ, با­عىت­تاپ وتىرادى. 

قازاقستاندا مەملەكەتتىك ستاتيستيكا ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن «مەملەكەتتىك ستاتيستيكا تۋرا­لى» زاڭ رەتتەيدى. بۇگىنگى تاڭدا ستا­­تيستيكالىق قىزمەتتىڭ دامۋى ۇلت­تىق ەكونوميكا مينيستر­لىگىنىڭ سترا­تەگيالىق جوسپارىنا ساي جۇ­زەگە اسىرىلادى. بۇل جوس­پاردى جۇ­زەگە اسىرۋ ءۇشىن جىل سايىن ءاربىر مەملەكەتتىك ورگان ناق­تى ارە­كەتتەر بەلگىلەپ, وپەرا­تسيالىق جوس­پار قۇرادى. 

رەسپۋبليكامىزدىڭ ستاتيستي­كا ور­گاندارى ەكونوميكا, الەۋ­مەتتىك جانە دەموگرافيالىق يندي­كاتور, اۋىل شارۋا­شىلىعى مەن حالىق تۇرمىسى سەكىلدى ءتۇرلى سا­لا­لار بويىنشا حالىقارالىق تالاپ­تارعا ساي وبەكتيۆتى جانە تولىق مالىمەت بەرە الادى. 

ءبىر ايتا كەتەرلىگى, 2003 جى­لى ەۋ­رو­ستات قازاقستاننىڭ ستاتيس­تيكالىق جۇيەسىنە العاش رەت جان-جاقتى تالداۋ جاساپ, باعا بەردى. حالىقارالىق ۇيىمنىڭ ۇسىنىسى قازاقستانداعى ستاتيستيكا جۇ­يەسىن دامىتۋ جانە جەتىلدىرۋگە ار­نالعان باعدارلامالاردى جاساۋ بارىسىندا دا ەسكەرىلىپ وتىردى.

گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى, «ەگەمەن قازاقستان»