كەشە الماتىدا ەلىمىزدىڭ بەلدى جۋرناليستەرىن ءبىر جەردە توعىستىرعان ءتورتىنشى مەديا-قۇرىلتاي ءوز جۇمىسىن اياقتادى. قازاقستاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ دامۋ ماسەلەلەرىن تۇراقتى قوزعاپ كەلە جاتقان ءماجىلىس «قازاقستاننىڭ مەديا رىنوگى: تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى جانە بولاشاققا بولجام» تاقىرىبىنىڭ اينالاسىندا بۇگىنگى تاڭنىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىن تارقاتتى.
كەزەكتى قۇرىلتايعا قاتىسۋعا رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق تەلەارنالاردىڭ, گازەت-جۋرنالداردىڭ جەتەكشىلەرى, سالالىق قاۋىمداستىقتاردىڭ باسشىلارى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ, جارناما اگەنتتىكتەرىنىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى تىلەك ءبىلدىرىپ, 200-دەن استام ادام قاتىستى.
بيىلعى مەديا-قۇرىلتاي باعدارلاماسى وتە مازمۇندى بولدى. باق وكىلدەرىنىڭ باسقوسۋى «قازاقستان جۋرناليستيكاسى: تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى» اتتى قىسقا-مەتراجدى فيلممەن تۇساۋىن كەستى. ىلە-شالا جيىن بۇرىن قۇرىلتايدا بولماعان وقيعاعا ۇلاستى. قازاقستان جۋرناليستيكا اكادەمياسىنىڭ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلعان جوعارى جالپىۇلتتىق جۇلدەلەرى تاپسىرىلدى. وسى ارادا قازاقستان جۋرناليستيكا اكادەمياسىنىڭ دا قۇرىلعانىنا 10 جىل تولعانىن ايتا كەتۋگە بولادى.
اكادەميانىڭ «التىن سامۇرىق» جۇلدەسى الەمدىك اۋقىمداعى كورنەكتى پۋبليتسيست بولعان مارقۇم ءانۋار الىمجانوۆقا بەرىلىپ, ونىڭ قىزىنا تابىس ەتىلدى. ال «التىن جۇلدىز» جۇلدەسىنە كورنەكتى پۋبليتسيست قوعاباي سارسەكەەۆ جۇمىسىن جانداندىرىپ وتىرعان «قازاق» گازەتى لايىقتى دەپ تابىلدى. گالينا كۇزەمباەۆانىڭ (بۇرىنعى لەبەدەۆا) قۇرمەتىنە ايەل جۋرناليستەر ءۇشىن تاعايىندالعان «اققۋ» جۇلدەسى قازاقستان باسپاسوز كلۋبىنىڭ نەگىزىن قالاپ, باسقارىپ وتىرعان اسەل قاراۋىلوۆاعا تاپسىرىلدى.
وسىنداي سالتاناتتى ساتتەن كەيىن قۇرىلتاي سالماقتى ماسەلەلەرگە ويىستى. العاشقى جالپى وتىرىس «ءارى قاراي نە بولماق؟ كەلەشەككە كوز تاستاۋ. مەديا-رىنوكتىڭ الداعى 10 جىلداعى دامۋىن بولجاۋعا تالپىنىس. مۇمكىندىكتەر مەن تاۋەكەلدەر» تاقىرىبىنا ارنالدى.
بۇل باسقوسۋدا بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگى اقپارات جانە مۇراعات كوميتەتىنىڭ توراعاسى بولات بەرسەباەۆ قازاقستان حالىقارالىق كەلىسىم بويىنشا ساندىق تەلەۆيزياعا 2015 جىلعا قاراي ءوتۋى تيىستىگىن مالىمدەپ, وسىنىڭ اينالاسىنداعى اتقارىلعان شارۋالاردان اقپار بەردى.
– 2010 جىلدان بەرى بۇل جوبا جوسپارلى تۇردە جۇزەگە اسا باستادى. سوڭعى جارتى جىلدا قازاقستاندىق تەلەارنالاردى سپۋتنيككە شىعارۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى جاساقتاۋعا قول جەتكىزدىك. بۇل سپۋتنيكتىك انتەننالاردى 37 قازاقستاندىق تەلەارناعا تەگىن جانە 15 شەتەلدىك ارنانى اقىلى نەگىزدە الۋعا مۇمكىندىك بەردى. وسى ارقىلى شالعاي اۋداندا تۇراتىن حالىق وتاندىق تەلەارنالاردى تاماشالاۋعا قول جەتكىزدى. كەلەر جىلدان باستاپ استانا, الماتى جانە قاراعاندىدا ساندىق تەلەۆيزيانىڭ قاناتقاقتى جوبالارى ەنگىزىلە باستايدى, – دەدى بولات تالاپ ۇلى.
قالاي دەسەك تە, قانشاما سىنالىپ, مىنەلىپ جاتقانىنا قاراماستان, ەلىمىزدەگى باق دامۋ داڭعىلىنا تۇسكەن. اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ ارقاسىندا اۋەسقويلىق تۇرعىدا دا اقپارات تاراتۋشىلار كوبەيىپ, جۋرناليستەردىڭ جۇمىسىنا ارالاسا باستاعان. بۇل تۋرالى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى مۇرات ابەنوۆ باياندادى. سوتسيولوگ ايمان ءجۇسىپوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەل تۇرعىندارىنىڭ 20 پايىزى تۇراقتى تۇردە گازەت-جۋرنال وقىسا, ينتەرنەت ارقىلى اقپارات الاتىندار سانى 7 ميلليونعا جەتىپتى.
قىزۋ پىكىرتالاس جاعدايىندا وتكەن پانەلدىك وتىرىستا وقشاۋ پىكىرلەر دە از بولعان جوق. «ورتالىق ازياداعى جاڭا مەديانىڭ دامۋى» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى ولەگ گانت الدىمەن كەز كەلگەن ادام, كەز كەلگەن جۋرناليست وزىنە, ءوز ءبىلىمىن جەتىلدىرۋگە دەگەن تالاپتى كۇشەيتۋى كەرەكتىگىن ۇسىندى. ولەگ گانتتىڭ بۇل ءسوزىنىڭ جانى بار. سەبەبى, قاي جيىندى الساڭىز دا ۇكىمەتتىڭ جۇمىسىن بىلمەيتىن ادامدار ساياساتتى سىناپ جاتادى. گازەت-جۋرنالداردى وقىمايتىن جاندار تاپتاۋرىن كوزقاراس بويىنشا مەملەكەتتىك باق-تى مىنەگەندە الدارىنا ادام سالمايدى. بۇل جولى دا سولاي بولدى. وتاندىق تەلەۆيزيا جالتاق, گازەت-جۋرنالدار بيلىكتىڭ ىقپالىنان شىقپايدى دەپ شەشەنسىگەن ايتقىشتار شىن مانىندە مەملەكەتتىك گازەت-جۋرنالداردى سوڭعى رەت قاي جىلى ۇستاعاندارى ەستەرىندە جوق بولىپ شىقتى.
سونىمەن, مەجەلەنگەن ۋاقىتتان ءبىر ساعاتقا كەشىگىپ اياقتالعان العاشقى وتىرىستا قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ توراعاسى سەيىتقازى ماتاەۆ جىل سايىن قازاقتىلدى باسىلىمداردىڭ باعىتى كۇشەيىپ, بەدەلى ارتىپ كەلە جاتقانىن ناقتى مىسالدارمەن دايەكتەسە, ارىپتەسىمىز ءامىرجان قوسانوۆ قازاق ءتىلدى جۋرناليستيكانىڭ كونتەنتى رەسمي تىلگە قاراعاندا 10 ەسە ارتىق ەكەندىگىن, الايدا ەليتانىڭ ونى وقىپ جارىتپايتىنى تەرىس ىقپال تۋعىزىپ وتىرعانىن ورتاعا سالدى.
كەلەسى وتىرىس مەديا-رىنوكتىڭ اعىمداعى جاعدايىنا ارنالدى. بۇل باسقوسۋداعى پىكىرتالاستار ەلىمىزدەگى تەلەراديوحابارلارى تۋرالى جاڭا زاڭ توڭىرەگىندە ءوربىدى. قازاقستاننىڭ تەلەراديوحابار تاراتۋشىلارى ۇلتتىق قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلى شولپان جاقسىباەۆا كوتەرىلگەن ماسەلەگە وراي ءوزىنىڭ ازاماتتىق كوزقاراسىن ءبىلدىرىپ, ساراپتاما جاساپ شىقتى.
راديودا قىزمەت ىستەپ جۇرگەن ارىپتەستەرىمىزدىڭ بۇل قۇرىلتايدا ساۋساقپەن سانارلىق بولعانىنا قاراماستان, «راديويندۋستريا – مەديا بيزنەس رەتىندە: ءبىزدى ەرتەڭ نە كۇتىپ تۇر؟» اتتى ساۋالداردان قۇرالعان وتىرىس تا كوكەيكەستى ماسەلەلەردىڭ شەتىن تارقاتتى. قازۇۋ وقىتۋشىسى ءارى ساراپشى سۆەتلانا ۆەليتچەنكو بۇل تاقىرىپتى پەسسيميستىك تۇرعىدان ءوربىتتى.
ۆەليتچەنكو قازىرگى وتاندىق راديو مۋزىكالىق جولداۋلار مەن قۇرعاق اقپاراتتاردان تۇراتىنىن ايتىپ, قازاقستانداعى راديوجۋرناليستيكا ءولدى دەسە, رەسەيدىڭ تاۋەلسىز راديو قورىنىڭ پرەزيدەنتى اندرەي اللاحۆەردوۆ:
– بىزدە دە جەتىسىپ تۇرعان جاق, جاعداي وسىعان ۇقساس, – دەدى. ماسەلەن, الماتىدا بيىل جەر سىلكىنىپ, جۇرت دالادا شۇبىرىپ ءجۇرگەندە قازاقستاندىق راديولار ەلدى سابىرعا شاقىراتىن ءبىر حابار تاراتپاسا, بەسلان وقيعاسى كەزىندە رەسەي راديولارى جۇمعان اۋزىن اشپاعان. مىنبەردەگىلەردىڭ وسى ماسەلەگە قاتىستى ساراپتامالىق پىكىرلەرىن ءبىر جاعىنان شىعارماشىلىق ادامىنىڭ جانايقايى دەپ تە قابىلداۋعا بولار ەدى.
ايناش ەسالي,
الماتى.
سۋرەتتەردە: «اققۋ» سىيلىعىنىڭ يەگەرى اسەل قاراۋىلوۆا; فورۋمنان كورىنىس.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن بەرسىنبەك سارسەنوۆ.