ەلورداداعى قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىندا ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى اياسىندا «قازاق ەلىنىڭ لاتىن الىپبيىنە ورالۋىنىڭ وزەكتىلىگى» دەگەن تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.
ەلباسى 2012 جىلى «قازاقستان – 2050» جولداۋ ستراتەگياسىندا ەلىمىزدىڭ 2025 جىلدان باستاپ لاتىن الىپبيىنە كوشۋى قاجەت ەكەنىن ايتقان بولسا, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 12-ءشى ساۋىرىندە جارىققا شىققان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا قوعامدىق سانانى مودەرنيزاتسيالاۋدىڭ ناقتى جوبالارى قاجەت ەكەنىن, ونىڭ ىشىندە بۇگىنگى جازۋىمىزدى بىرتە-بىرتە لاتىنعا كوشىرۋ ماسەلەسىن ايتىپ وتكەن بولاتىن. ءدال سول ماقالانىڭ ءوزى قوعامدىق سانانى مودەرنيزاتسيالاۋعا لوكوموتيۆ بولعانى شىندىق. اسىرەسە, اڭگىمە لاتىن الفاۆيتىنە تىرەلگەن تۇستا قوعام قاتتى بەلسەندىلىك تانىتۋدا. ءتۇرلى جوبالاردىڭ ۇسىنىلۋى, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى تالقىلاۋلار سونىڭ ايعاعى.
دوڭگەلەك ۇستەلدە بايانداما جاساعان مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى كامال بۇرحانوۆ لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ ساياسي اسپەكتىلەرىنە توقتالدى. ەلىمىزدىڭ تەرريتورياسىندا ءتۇرلى داۋىردە, ءتۇرلى كەزەڭدەردە قولدانىلعان جازۋلاردىڭ تاريحىنا توقتالىپ, جازۋدىڭ ۇلت مادەنيەتىندە الاتىن ورنىنىڭ ەرەكشەلىگىن باسا ايتتى. ك.بۇرحانوۆ بايانداماسىنىڭ ءتۇيىنى لاتىن الىپبيىنە كوشۋدى ساياسيلاندىرىپ, ونىڭ استارىنان داۋ-جانجال ىزدەمەۋ كەرەك دەگەن پىكىرگە سايدى. ول الەمدە جازۋى بىردەي نەمەسە ۇقساس تالاي مەملەكەتتەر بار ەكەنىن, بىراق, سول جازۋدىڭ بىردەيلىگى نەمەسە ۇقساستىعى ولاردىڭ ءبىر-بىرىمەن تاتۋلىقتا ءومىر سۇرۋىنە كەپىل بولا المايتىنىن ايتىپ, بىرقاتار مەملەكەتتەردى مىسالعا كەلتىردى.
ال, مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى قۇندىزاي ەرىمبەتوۆا لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ۋاقىت تالابىنا ساي دەر كەزىندە كوتەرىلىپ وتىرعانىن ايتىپ, تاۋەلسىزدىكتى الا سالعان كەزدە ءبىز لاتىن الىپبيىنە كوشۋگە دايىن ەمەس ەدىك دەگەن پىكىردە وي ءوربىتتى. ول لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ارقىلى ەلىمىزدىڭ اشىق دەموكراتيالىق قوعام قالىپتاستىراتىنىن جەتكىزدى. ء«بىز لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ارقىلى رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى قالپىنا كەلتىرەمىز, الەمدىك وركەنيەت كوشىنە جەدەل ىلەسەتىن بولامىز»-دەدى ول.
دوڭگەلەك ۇستەلدە ءسوز العان قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ورتالىعىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى ءتۇرسىنالى مۇسا ۇلى ءوزى جاساعان لاتىن ءالىپبيىن قاتىسۋشىلارعا تانىستىردى. ول جاساعان الىپبيدە قازىر كوبىمىزدىڭ كوزىمىز ۇيرەنگەن اپوستروف تا, ديگرافتار دا بار. بىراق, از-ازدان عانا. ياعني, ءۇش ارىپكە عانا دايەكشە قويىلعان بولسا, «ڭ», «چ» ارىپتەرىن تاڭبالاۋ ءۇشىن ديگرافقا ورىن بەرىلگەن. سونداي-اق, «ع» ءارپىن تاڭبالاۋ ءۇشىن اعىلشىننىڭ «Q», قازاقشا «ك»-نى تاڭبالاۋ ءۇشىن اعىلشىننىڭ «س» ءارپىن, «ى» ءارپىن تاڭبالاۋ ءۇشىن اعىلشىننىڭ «ە» ءارپىن قولدانعان. عالىمنىڭ ايتۋىنشا, ول ءالىپبيدى جاساۋ بارىسىندا كوپتەگەن ماماندارمەن سويلەسكەن. قازاق ءتىلىنىڭ زاڭدىلىعىن ساقتاۋعا, ءالىپبيدىڭ اعىلشىننىڭ جازۋ تاقتاسىنا سايكەس كەلۋىنە, مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاسىنا شىعىن اكەلمەۋ جاعىنا بارىنشا ءمان بەرگەن.
دوڭگەلەك ۇستەل قاتىسۋشىلارى عالىمنىڭ جاساعان الىپبيىنە قاتىستى دا ءوز كوزقاراستارىن ءبىلدىرىپ, ءالىپبي جوباسى جاسالعان كەزدە بۇل نۇسقانىڭ دا ءتيىمدى تۇستارىن ەسكەرۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى.
ايگۇل سەيىل,
«ەگەمەن قازاقستان»