اۋدان ورتالىعى تۋرالى «ايتىس» اياقتالا ما؟

قازىر پاۆلودارسكوە اۋىلى وبلىس ورتالىعى اۋماعى قۇرا­مى­نان شىعارىلدى. اۋىلدى پاۆ­لودار اۋدانىنىڭ ورتالى­عى­نا اي­نالدىرۋ ماسەلەسىن قالا, اۋ­دان باس­­شىلىعى, وبلىس­تىق ءماسليحات دە­پۋتاتتارى تالقىلاپ, نۇكتە قوي­عانداي بولدى. ەندى وبلىستىق ءماس­ليحات پەن اكىمدىك بىر­لەسكەن قاۋ­لى قابىلداپ, ۇكى­مەت قاراۋ­ىنا جىبەرىلەدى. بۇل اۋداننىڭ ور­تا­­­لىعى وسى كۇنگە دەيىن وبلىس ور­تالىعىندا ور­­نالاسقان-دى. ەن­دىگى ماسەلە اۋدان ورتا­لىعىن اۋىلعا كوشىرۋ.

ماسەلەنىڭ مانىسىنە كەلسەك, ەگەر پاۆلودارسكوە اۋىلىنا اۋدان ورتالى­عى مارتەبەسى بە­رىل­سە جو­با-جوس­پار ۇل­كەن: ورتا­لىق­تان­دىرىلعان سۋ جۇيەسى, جى­لۋ بە­رەتىن ورتالىق قازاندىق قۇ­رى­­­لى­سى, مادەنيەت ءۇيى, اۆتوۆوكزال, دەنە­شى­­نىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كە­شەنى, جاڭا بالاباقشا, ەنەرگيا قۋا­تىن ۇلعايتۋ ءۇشىن قوسىمشا ستانسا سالىنادى. جاڭا اۋدان ورتالىعىن قۇرۋ كەزىندە حالىققا قىز­مەت كورسەتۋ ورتالىعى, جەر­گىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى, اۋ­داندىق ىشكى ىستەر ءبولىمى, پروكۋ­را­تۋرا, سوت ورنالاساتىن اكىم­شى­لىك قالاشىق بوي كوتەرەدى. اۋى­ل­داعى 97 شاقىرىم جولعا اسفالت توسەلىپ, ساياباق جوباسى جۇ­زەگە اسىرىلادى. كليماتتىق جاع­دايلارعا بەيىم اعاش­تار مەن وسىم­­دىكتەر ەگىلەدى, گۇلزارلار جا­­سالادى. كاسىپكەرلەر باس­­تاماسىمەن اكۆا­پارك سالۋ جوس­­پارلانۋدا. ەرتىس وزەنى­نىڭ جا­­عالاۋىندا تۋريستىك قىزمەتتەر كور­سەتەتىن ينفراقۇرىلىمدارى بار دەمالىس ۇيلەرى سالىنادى.

وسى وزگەرىستەر بارىسىن ەس­­تىپ, ءبىز دە اۋدان اكىمى الەك­سان­­­­دار بابەنكومەن كەزدەس­تىك. اكىم­­­نىڭ ايتۋىنشا, ەلەكتر قۋ­ا­تى­ن­ىڭ قوسالقى ستانساسىن سا­­لۋ­عا 3-4 ملرد تەڭگە, سۋ قۇ­بى­رى­نا 2,5 ملرد تەڭگە, كوشە­لەر­­­دى اسفالتتاۋعا شامامەن 800 مي­لليون تەڭگە جانە تاعى سول سي­ياقتى شىعىنداردى ەسكەرسەك, ال­دىن الا ەسەپتەۋ بويىنشا, بار­لىق جوبا-جوسپارلاردى جۇ­زە­­گە اسىرۋعا 10 ملرد تەڭگەدەن اس­تام قاراجات قاجەت ەكەن.

جەكە اۋدان ورتالىعىنىڭ بولۋى اۋداندى بوگدە اۋماقتان باسقارۋدان باس تارتۋعا جول اشادى. اۋداننىڭ الەۋمەت­تىك, مادەني جانە ەكونوميكالىق دامۋىنا قى­رۋار ينۆەستيتسيا قۇيىلادى. ءوسۋ بولا­شا­عى زور, اۋىلدىقتاردىڭ ءومىرىن ساپا­لىق تۇرعىدان جاقسارتۋ ءۇشىن اۋدان ورتا­لىق­تارىنىڭ بەل­گى­لەنگەن ستاندارتتارىنا ساي­كەس جا­ساماقپىز, دەيدى اۋدان اكىمى.

اۋداندىق كونفەرەنتسيا قو­رى­تىندىسى بويىنشا اۋدان تۇر­عىندارىنىڭ باسىم بولىگى, ياع­ني 87 پايىزى بۇل وزگەرىسكە وڭ كوزقاراستا, 4 پايىزى قارسىلىق تانىتسا, 9 پايىزى داۋىس بەرۋدەن قالىس قا­لىپتى. ال 2009, 2010, 2014 جىلدا­رى ءبىز ءار تاقىرىپتا «ەگەمەندە» «اۋداننىڭ تۇر­عاندارى – اۋىلدىقتار – اۋىلدا, ال, اۋدان اكىمدىگى باسشىلارى – قالادا, اۋداندىق اكىمدىك قۇرىلىمدارى وبلىس ورتالىعىندا ورنالاسقان, قالادا قىز­مەت ەتەدى. اۋدان ورتالىعى اۋىلعا كوش­سە, كراسنوارمەيكا اۋىلى لايىقتى بو­لار...», دەپ جازدىق. جازعان ويلارىمىز وي سالدى ما, ءار جىلدارى اۋدان ورتا­لى­عىن بىرتىندەپ كراسنوارمەيكاعا كوشى­رۋ­گە دايىندىق جۇمىستارى دا باستالعان-دى. قازىر نەگە ەكەنى بەلگىسىز, جوسپار كۇرت وز­گەردى. اۋدان ورتالىعى وبلىس ورتا­لى­عى­نا قارايتىن پاۆلودارسكوە اۋىلىنا كوش­پەكشى.

پاۆلودارسكوە اۋىلىنىڭ تۇر­عىن­دا­رى­نىڭ ءبىرازى اۋدان ورتالىعى بولسىن دەگەن شە­شىمگە قارسىلىق بىلدىرسە, ارا-اراسىندا قولداعاندار دا كەز­دەس­تى. اۋىلدىڭ بۇرىنعى اكىمى ۆ.زابەگالينا بولسا بۇل وزگەرىسكە كۇ­مانمەن قارايتىنىن جاسىرما­دى.

– ۇسىنىلعان دامۋ جوسپارى جاقسى-اق. بىراق ونىڭ ورىندالارىنا سەنۋ قيىن. جىلدار بويى ورتالىقتاندىرىلماعان سۋ مەن جىلۋ جۇيەسى ەندى قالاي قولعا الماقشى, – دەيدى. تاعى ءبىر ماسەلە, وبلىس ورتالىعىنان اۋىلدىڭ 162 تۇرعىن تۇرعىن ءۇي الۋ كەزەگىندە تۇرسا كەرەك.

بىزگە دە, باسقا اۋىلدارعا دا اۋدان ورتالىعىن اۋىلعا كوشىرۋ تۋرالى كون­فەرەنتسيا وتەتىنى جايلى ايتقان دا جوق. اۋدان اكىمىمەن كەزدەستىك, اۋداندا وسى ماسەلە بويىنشا رەفەرەندۋم وتكىزۋ كە­رەكتىگىن ايتتىق. كوشۋ جايىن قارا­پايىم حالىقپەن اقىلداسپاي باسشىلار قالاي شەشەدى؟ ءبىزدىڭ دە ايتارىمىز بار.ۇكىمەت تە ءبىزدىڭ جا­زعانىمىزعا, وتىنى­شىمىزگە قۇ­­لاق سالار, دەيدى كراسنو­ار­مەيكا اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى, جو­لامان قىستاۋباي ۇلى باستا­عان بەلسەندى توپ مۇشەلەرى.

بۇعان دەيىن جىل سايىنعى اكىم­­دەردىڭ ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋ­لە­­رى كراسنوارمەيكا اۋىلىن­­­دا ءوتىپ, جالپى, اۋدان جۇرت­شى­­­لىعى الداعى ۋاقىتتا اۋدان ور­تالىعى بولادى دەپ, كۇ­­­تىپ جۇر­گەن ەدى. بۇل جەردە «قاز­اگرو­يننوۆاتسيا» اق قۇ­را­مىنداعى اۋىل شارۋا­شى­لىعى ينستيتۋتى جۇمىس  ىستەيدى. ءالى كۇن­گە دەيىن كراسنوارمەيكا اتا­لىپ تۇرعان اگروكوللەدجدە 540 ستۋدەنت, كراسنوارمەيكا اتا­لاتىن مەكتەپتىڭ 400-دەي وقۋ­شى­سى بار. جاتاقحانادا 150 با­لا تۇرادى. ەكىنشىدەن, كوللەدج­دە «سەرپىن» باعدارلاماسىمەن وقىپ-ءبىلىم الىپ جاتقان وڭتۇس­تىك­تەن كەلگەن 100-دەي جاس بار. ور­تا تولتىراتىن بولاشاق تۇر­عىن­دار دەۋگە بولار. اۋىل وبلىس ور­تا­لىعىنا جاقىن, شارباقتى اۋ­دانى ارقىلى رەسەيدىڭ اۋ­دان­دارىنا باراتىن حالىقارالىق ما­ڭىزداعى جولعا جالعاسادى. بۇرىن قالا تيپ­تەگى كەنت بولىپ ەسەپتەلدى. كەلەسى جى­لى ور­تا­لىقتاندىرىلعان سۋ جۇيە­سى­نىڭ قۇ­رىلىسى باستالادى دەپ جوس­­پارلانۋدا. شەت­تەن كەلگەن اعاي­ىندار, شالعايداعى اۋىل­دار­داعى وتباسىلارى جەر الىپ, ءۇي تۇرعىزۋدا.

ماسەلەنىڭ ءمانىسى سول, اۋ­دان­دىق اكىمدىك قىزمەت­كەر­لە­رى­نىڭ كراسنوارمەيكا اۋىلى­نا بارعىلارى كەلمەيتىن سي­ياق­تى. اۋدان ورتالىعىن قالا ىر­گەسىندەگى اۋىلعا كوشىرىپ, قا­لىپ­تاس­تىرۋ ءۇشىن رەسپۋب­لي­كالىق بيۋد­جەتتەن 10 ملرد تەڭگە ءبو­لى­ن­ۋ كەرەكتىگىن, ونىڭ ىسكە اسۋ-اس­پاۋىن قىز­مەتكەرلەر ەسەپكە الىپ كورسە, اۋدان ورتالىعى بولۋعا كراسنوارمەيكا اۋى­لىنىڭ لايىقتى ەكەنىن تۇسىنەر ەدى.

 فاريدا بىقاي,

«ەگەمەن قازاقستان»

پاۆلودار وبلىسى,

پاۆلودار اۋدانى,

پاۆلودارسكوە اۋىلى