ەرتەڭ دالاسى دارقان, قالاسى جىل ساناپ كوركەيىپ, كورىكتەنىپ كەلە جاتقان قازاق ەلىنىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە ءبىلىم كۇنىنە ارنالعان العاشقى قوڭىراۋ سوعىلادى. ميلليونداعان بالا, ولاردىڭ ءۇمىتىن ۇكىلەگەن مىڭداعان اتا-اناسى, جالپى جۇرت وعان كۋا بولىپ ۇل-قىزىنىڭ قۋانىشىنا ورتاقتاسادى.
جۇدىرىقتاي جۇرەگى لۇپىلدەپ, مەكتەپ تابالدىرىعىن العاش اتتاعان بالعىن ءجۇزدى ۇرپاق العاشقى مۇعالىمدەرىنىڭ جەتەكتەۋىمەن سىنىپتارىنا كىرىپ, پارتالارىنا وتىرسا, الداعى جىلى التىن ۇيادان قانات قاعاتىن بوزبالا مەن بويجەتۋگە بەت تۇزەگەندەر ءىزباسارلارىنا قىزىعا قاراپ, «الىپپەنىڭ» بەتىن اشقان ساتتەرىن ەستەرىنە تۇسىرەرى حاق.
كۇزدىڭ العاشقى كۇنىندەگى تاريحي ءسات ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن كورسەتەتىن ادەمى كورىنىس دەسەك, ءۇش ۇرپاق: ۇستاز – وقۋشى – اتا-انا قاۋىشىپ, كەلەر كۇننىڭ كەمەلدىگىنە ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, ازات ەلدىڭ ايبىنىن اسىرا بەرۋگە تالپىنادى.
سانانىڭ جاڭعىرۋى وسى كەزدە كورىنبەي قالمايدى. ويتكەنى, بالانى دا, اتا-انانى دا, ۇستازدى دا ورتاق مۇددە, ياعني ءبىلىم مەن تاربيە ۇشتاسىپ, ۇلتتىق رۋح بوي تىكتەيدى. بيىلعى وقۋ جىلىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى دە وسىدان بايقالۋى ءتيىس.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا: «مەن ەلىمىز مىقتى, ءارى جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ءبىرتۇتاس ۇلت بولۋ ءۇشىن بولاشاققا قالاي قادام باساتىنىمىز جانە بۇقارالىق سانانى قالاي وزگەرتەتىنىمىز تۋرالى كوزقاراستارىمدى ورتاعا سالۋدى ءجون كوردىم», دەپ مۇنىڭ نەگىزى بىلىمدە جاتقانىن «تابىستى بولۋدىڭ ەڭ ىرگەلى, باستى فاكتورى ءبىلىم ەكەنىن اركىم تەرەڭ ءتۇسىنۋى كەرەك. جاستارىمىز باسىمدىق بەرەتىن مەجەلەردىڭ قاتارىندا ءبىلىم ءاردايىم ءبىرىنشى ورىندا تۇرۋى شارت. سەبەبى, قۇندىلىقتار جۇيەسىندە ءبىلىمدى بارىنەن بيىك قوياتىن ۇلت قانا تابىسقا جەتەدى», دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي الدىمىزعا تارتتى.
جاھاندىق وزگەرىستەر مەن الەمدىك ترەندتەر مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنىڭ جىلدام جاڭارۋىن تالاپ ەتىپ وتىرعان تۇستا, ەلىمىزدە جاڭارتىلعان ءبىلىم بيىل قالاي وقۋ جۇيەسىندە ىسكە اسادى دەگەنگە كەلەر بولساق, 7 100 مەملەكەتتىك مەكتەپكە 2,9 ميلليوننان استام وقۋشى, ونىڭ ىشىندە 1 سىنىپقا 380 مىڭ ءبۇلدىرشىن بارادى ەكەن. بۇل كورسەتكىش بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا 10 500 بالاعا ارتىق. ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ دايىندىعى 100 پايىزعا جۋىق ورىندالعان. 5 كۇندىك وقۋعا كوشۋ باستاۋىش مەكتەپتەردە كەزەڭ-كەزەڭمەن جۇزەگە اسىپ, ءۇي تاپسىرماسىنىڭ كولەمى قىسقاراتىن كورىنەدى. باستاۋىش ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىراتىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ءاربىر ءپان بويىنشا بىرىڭعاي بازالىق وقۋلىق ەنگىزۋ كوزدەلگەن. ال جوعارى سىنىپتاردا جاراتىلىستانۋ-عىلىمي باعىتتاعى پاندەردى اعىلشىن تىلىندە وقىتۋعا دايىنداۋ قاراستىرىلۋ ۇستىندە. مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن وقىتۋ بويىنشا مالىمەتتەرگە كەلسەك, بۇل سالا 434 بىرلىككە ۇلعايىپتى. 859,7 بالا 9844 ءبىلىم ۇياسىندا تاربيەلەنۋدە دەسەك, ونىڭ 7053-ءى مەملەكەتتىك, 2791-ءى جەكەمەنشىك ۇيىمدار ساناتىندا.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جوعارىدا اتالعان ماقالاسىندا ايتىلعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا تاعى ءبىر وقۋ ءۇردىسىنىڭ مەكتەپتەردەن ورىن الاتىنىن ايتا كەتۋگە ءتيىستىمىز. ول 2017-2018 وقۋ جىلىندا «قازاقستان تاريحى», «گەوگرافيا» جانە «قازاق ادەبيەتى» پاندەرى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا «تۋعان ەل» كەڭ اۋقىمدى ماقساتقا باعىتتالعان «تۋعان جەر» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا ساباقتى مۇراجايلاردا, مادەني مەكەمەلەردە, تاريحي عيماراتتاردا وتكىزۋ ءۇشىن جىلىنا 5 ساعات ءبولىنىپ وتىر. ول ساباقتار مەكتەپتەن تىس جەرلەردە بولاتىنىن ەسكە سالا كەتەلىك. قاجەتتى عيماراتتاردىڭ بولماۋى سەبەپتى مۇنداي ساباقتاردى ۇيىمداستىرا المايتىن اۋىل مەكتەپتەرى ءۇشىن ارنايى بەينەماتەريالدار ازىرلەنەدى ەكەن. بۇل بەينەماتەريالدار ازىرلەنۋىنە قاراي ءبىلىم باسقارمالارىنا جىبەرىلەتىن كورىنەدى.
الدا ايتقانىمىزداي, ەلىمىز بويىنشا مەكتەپكە باراتىن وقۋشىلاردىڭ وسكەندىگىن بايقاۋعا بولادى. بۇعان تاعى ءبىر مىسال كەلتىرەر بولساق, استانا مەكتەپتەرىنە 2010-2011 جىلدارى 74 مىڭ بالا بارسا, بيىلعى وقۋ جىلىندا ول ەكى ەسەگە ارتىپ, 145 مىڭ وقۋشىنى قۇراپتى. مىنە, بۇل وسكەن ەلدىڭ وسكىن ۇرپاعىنىڭ اشىلعان قادامىن, اسقاق ارمانىن كورسەتەدى.
سۇلەيمەن مامەت, «ەگەمەن قازاقستان»