ماقالا تاقىرىبىنداعى سويلەم اقش پرەزيدەنتى باراك وبامانىڭ «يادروسىز الەم ءۇشىن» اتتى استانا فورۋمىنا قاتىسۋشىلارعا جولداۋىنان الىنىپ وتىر. وسى ءسوز كەشە جيىننىڭ سەمەي جانە كۋرچاتوۆ قالالارىندا جالعاسقان ەكىنشى كۇنگى ءىس-شارالارىندا وعان قاتىسۋشىلاردىڭ پىكىر-لەبىزىمەن قايتا جاڭعىرىپ, قۋاتتى ۇنمەن ەستىلە باستادى.
بيىلعى جىلدىڭ تامىز ايىنىڭ سوڭىندا ەلباسى جارلىعىمەن سەمەي اتوم پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 20 جىل تولدى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىنداعى وسى ءبىر اسا ماڭىزدى وقيعا كەشەگى الىپ يمپەريا ىدىراماي جاتىپ جۇزەگە اسىرىلعانىن ەسكەرسەك, ونىڭ ءمان-ماڭىزى ءوز-وزدىگىنەن ايقىندالا تۇسەدى عوي دەپ ويلايمىز. مىنە, سودان كەيىنگى جەردە الەم كارتاسىندا پايدا بولعان جاڭا تۇرپاتتى مەملەكەتتىڭ ىزگى باستاماسى الپاۋىت ەلدەردىڭ تاراپىنان دا قولداۋ تاۋىپ, جەر جاھاندا تىنىشتىق ورناي باستاعانى دا شىندىق.
ال ەگەمەن ەل اتانعان ساتتەن باستاپ كەشەگى اتوم پوليگونىنىڭ استاناسى كۋرچاتوۆ قالاسىنىڭ بولمىسى بۇتىندەي وزگەرىپ, بەيبىت ماقساتتا جۇمىس ىستەي باستاعانى تاعى راس. وتپەلى كەزەڭنىڭ وسى شاقتاعى ەكونوميكالىق قيىندىقتارىنا قاراماستان, اياعىنان ەندى عانا تۇرىپ كەلە جاتقان ەلىمىزدىڭ يادرولىق سىناقتاردان زارداپ شەككەن وتانداستارىمىزعا ءتۇرلى جەڭىلدىكتەر قاراستىرىپ, وتەماقى تولەۋ ماسەلەسىن ءوز يىعىمەن كوتەرىپ العانى دا بارشامىزعا ايان.
ودان بەرگىدە قاسيەتتى سەمەيدە, ەركە ەرتىس وزەنى ايرىعىنداعى ارالدا «ولىمنەن دە كۇشتى» دەگەن اتپەن يادرولىق سىناق قۇرباندارىنا ءزاۋلىم مونۋمەنت ورناتىلدى. مۇنىڭ سىرتىندا زامانىندا الاشتىڭ تۋى كوتەرىلگەن تاريحي قالا ەندى بەيبىتشىلىك ورداسىنا اينالىپ كەلەدى. سونىڭ ايعاعىنداي, ەلباسىنىڭ ورتالىق ازيادا يادرولىق قارۋدان ازات ايماق قۇرۋ تۋرالى يدەياسىنا وراي, سەمەيدە وسىدان بەس جىل بۇرىن ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى بەس رەسپۋبليكانىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى ءوزارا شارتقا قول قويسا, ال بۇرناعى جىلى جوعارىدا اتالعان مونۋمەنت جانىندا ونداعان مىڭ ادام قاتىسقان بەيبىتشىلىك ميتينگىسى وتكىزىلدى. سول القالى جيىندا ەلباسى ۇسىنىسىمەن سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلعان كۇن – 29 تامىزدى جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىنان باس تارتۋدىڭ بۇكىلدۇنيەجۇزىلىك كۇنى دەپ جاريالاۋ تۋرالى ۇندەۋ قابىلداندى. سول ۇسىنىس ىلە بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ تاراپىنان قولداۋ تاپتى. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى دەمەكشى, وتكەن جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا وسى مارتەبەلى ۇيىمنىڭ باس حاتشىسى پان گي مۋن سەمەي وڭىرىندە بولىپ قايتتى.
كورىپ, ءبىلىپ وتىرعانىمىزداي, سوڭعى جىلدارى الەمدە بەيبىتشىلىكتى ورنىقتىرۋ ماسەلەسى ەشقاشان كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن ەمەس. ايتالىق, جۋىردا عانا بۇل وزەكتى ءماسەلەنىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ القالى جيىنىندا قارالىپ, وندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سىندارلى ءسوز قوزعاعانى بەلگىلى. ال ونىڭ سوڭى بۇرناعى كۇنى استانادا «يادرولىق قارۋسىز الەم ءۇشىن» فورۋمىنا كەلىپ ۇلاستى. وسىلايشا قاشانعىداي الەمدىك اڭگىمە قازاق ەلىندە جالعاسىن تاپتى.
كەشە تۇسكە جاقىن سول ساليقالى جيىن قوناقتارى سەمەيگە ات باسىن تىرەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆ باستاپ كەلگەن قۇرامىندا ماگاتە-ءنىڭ باس ديرەكتورى يۋكيا امانو, اقش-تىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى دەنيەل پونەمان, جاپونيانىڭ بۇرىنعى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جانە قارۋسىزداندىرۋ ءجونىندەگى حالىقارالىق كوميسسيانىڭ تەڭ توراعاسى يوريكو كاۆاگۋتي, ناگاساكي قالاسىنىڭ مەرى توميحيسا تاۋە, اقش-تىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى ەلشىسى كەننەت فەيرفاكس جانە باسقا الەمدىك دەڭگەيدەگى قوعام قايراتكەرلەرىن, شەتەلدىك جانە وتاندىق بەلگىلى عالىمداردى, بۇقارالىق اقپارات وكىلدەرىن اۋەجايدا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ پەن سەمەي قالاسىنىڭ اكىمى ايبەك كارىموۆ قارسى الدى. حالقىمىزدىڭ قوناقجايلىق داستۇرىمەن مەيماندارعا گۇل شوقتارى, ۇلتتىق ءدام ۇسىنىلدى.
سەمەيلىكتەردىڭ بۇل سالتاناتقا قىزۋ ازىرلىكپەن كەلگەنى اۋەجايدان باستاپ كورىنىپ تۇردى. ءيا, بۇل فورۋمنىڭ ماڭىزدىلىعى سونداي, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرۋىمەن سەمەيدى كورىكتەندىرۋ جۇمىستارىنا ۇكىمەت تاراپىنان قوماقتى قارجى بولىنگەن بولاتىن. سوعان وراي اۋەجايعا دا جاڭارتىلۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. نەگىزگى جۇمىستار باستى ءۇش نىسان بويىنشا اتقارىلدى. سونىڭ جاقسى ءبىر كورىنىسى – سەمەيدەن ۇلىلار ەلىنە قاراي باستاپ باراتىن كۇرە تامىرداي قاسقا جولدىڭ بويىندا «اباي جولى» ستەللاسى بوي كوتەردى. ال قالاداعى ورتالىق الاڭ تۇتاسىمەن وزگەرتىلدى دەسە دە بولادى. ءسويتىپ, سوڭعى وتىز-قىرىق جىلدان بەرى ەشقانداي جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەگەن بۇل جەر جايناپ, جاڭعىرىپ شىعا كەلدى. الاڭ توسەنىشتەرى اۋىستىرىلىپ, جاڭادان سۋبۇرقاق ورناتىلۋى, سونىمەن بىرگە الاڭنىڭ ءتۇرلىشە بەزەندىرىلۋى دە وڭدى شارۋا بولدى.
ءۇشىنشى باستى نىسان – ارالداعى «ولىمنەن دە كۇشتى» مونۋمەنتىنىڭ ماڭايى دا وزگەرىپ, قۇلپىرىپ شىعا كەلدى. مۇندا جاڭادان «مۋتانت» جانە «قاسيەتتى اعاش» الاڭدارى, «بەيبىتشىلىك ستەللاسى» ارحيتەكتۋرالىق كەشەنى بوي كوتەردى. بيىكتىگى 28 مەتر وسى ستەللانىڭ باسىندا كۇن شاپاعىمەن كومكەرىلگەن شاڭىراقتى اينالا ۇشىپ, كوك اسپانعا تالپىنعان جەتى قارلىعاش بەينەلەنگەن. سونداعى التىن ءتۇستەس ۇيا بەيبىتشىلىك بەلگىسىن بىلدىرەدى. قارلىعاش دەمەكشى, يادرولىق سىناق ايماعىندا ۇزاق جىلدان بەرى كورىنبەي كەتكەن بۇل قاسيەتتى قۇستىڭ بيىلعى جىلدان باستاپ بۇرىنعى قۇت مەكەنىنە ورالا باستاعانىن قايتەرسىز! مۇقاعالي سىندى الىپ اقىننىڭ ءبىر جىر جيناعى سول قاسيەتتى قۇسقا ارنالعان ولەڭىمەن «قارلىعاشىم, كەلدىڭ بە؟» دەپ اتالاتىندىعىن بارشامىز جاقسى بىلەمىز. سوندىقتان پوليگوننىڭ جابىلۋىنىڭ 20 جىلدىعى مەن اقىننىڭ بيىلعى مەرەيتويىنا سايكەس كەلىپ جاتقان بۇل قۇبىلىستى جاقسىلىققا بالايىق. وسى ورايدا سونداي كەشەندى جۇمىستارمەن بىرگە, قالا ءىشىن اباتتاندىرىپ, كوگالداندىرۋ, جولداردى ءجوندەۋ, جارىقتاندىرۋ جۇمىستارى قوسا جۇرگىزىلگەنىن ايتا كەتكەن ءجون بولار. مۇنىڭ ءبارى جانە قىسقا مەرزىمدە ۇيىمشىلدىقپەن اتقارىلدى. ياعني, بۇل ماسەلەدە وبلىس, قالا باسشىلىعى ىسكەرلىك تانىتا ءبىلدى.
استانادا وتكەن فورۋم باعدارلاماسىنا سايكەس قوناقتار مىنگەن تىكۇشاقتار الدىمەن كۋرچاتوۆ قالاسىنا بەت السا, ولاردىڭ ەكىنشى ءبىر توبى سەمەيدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم جانە مادەنيەت ورىندارىندا بولىپ, قالا تىرشىلىگىمەن جەتە تانىستى. ال سوڭعى 20 جىلدا كەشەگى پوليگون استاناسى بولعان كۋرچاتوۆ قالاسى دا وزگەرىس, جاڭالىقتاردان كەندە ەمەس ەدى. مۇندا ەلباسى جارلىعىمەن قۇرىلعان ۇلتتىق يادرولىق ورتالىعى قازىردە تولىق كۇشىندە جۇمىس ىستەپ تۇر. كەيىنگى جىلدارى ومىرگە كەلگەن يادرولىق تەحنولوگيالار پاركى بولسا عىلىم جاڭالىقتارىن ءىس جۇزىنە اسىرۋدا. ءبىر سوزبەن ايتقاندا كەشەگى پوليگون استاناسى بۇگىندە بەيبىت ماقساتتا جۇمىس ىستەۋدە. ونىڭ ۇستىنە ەل تاۋەلسىزدىگىنە قول جەتكەننەن بەرگى جەردە قالا بولمىسى بۇتىندەي وزگەرگەن. ماسەلەن, كۋرچاتوۆتا بۇرىن بولماعان جاڭالىق – قازاق مەكتەبى, مەشىت جۇمىس ىستەپ تۇر. ونىڭ سىرتىندا وسى قالاعا شەتتەن كەلگەن قانداستارىمىز بىرتىندەپ ورنىعا باستادى. ولارعا ارناپ بۇرىن قاڭىراپ بوس قالعان ەكى كوپ قاباتتى ءۇي كۇردەلى ءجوندەۋدەن وتكىزىلىپ بەرىلدى.
فورۋم قوناقتارى ەڭ الدىمەن جوعارىدا اتالعان ۇلتتىق يادرولىق ورتالىعىندا بولدى. تىكۇشاقتاردىڭ قونۋىنا ارنالعان الاڭدا ولاردى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ە.كوشەرباەۆ, كۋرچاتوۆ قالاسىنىڭ اكىمى ا.گەنريح جانە ۇلتتىق يادرولىق ورتالىقتىڭ باس ديرەكتورى ق.كادىرجانوۆ قارسى الدى. ۇلتتىق كيىمدەگى قىزدار قوناقتارعا ۇلتتىق ءدام ۇسىندى. ورتالىقتىڭ جاڭا عيماراتىندا ونىڭ باسشىسى مەيمانداردى قىسقاشا ءوز جۇمىستارىمەن تانىستىرىپ ءوتتى. بۇدان كەيىن قوناقتارعا سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونى تۋرالى دەرەكتى فيلم كورسەتىلدى. فيلمنەن سوڭ ولار وسىنداعى پوليگون مۇراجايىندا بولىپ, سەمەي ءوڭىرىنىڭ وتكەندەگى قاسىرەتىمەن جانە ورتالىقتىڭ بولاشاقتاعى جوسپارلارىمەن جەتە تانىستى. ەكسكۋرسيادان كەيىن ماگاتە-ءنىڭ باس ديرەكتورى قۇرمەتتى قوناقتارعا ارنالعان كىتاپقا ءوز قولتاڭباسىن قالدىردى. وسى جەردە ناگاساكي قالاسىنىڭ مەرى ءبىزدىڭ ءارىپتەستەرىمىزگە سۇحبات بەردى.
قوناقتار كەلەسى كەزەكتە «يادرولىق تەحنولوگيالار پاركىندە» بولدى. ولارعا وسىنداعى ءتۇرلى جوبالار مەنەدجەرى ج. ءجۇمادىلوۆا رادياتسيالىق تەحنولوگيالار كەشەنى جوباسى تۋرالى تۇسىنىكتەمە بەردى. فورۋمعا قاتىسۋشىلار, سونداي اق كۋرچاتوۆتاعى «توكاماك» ماتەريالدارى ءجۇيەسىندەگى تەرمويادرولىق رەاكتورىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. بۇدان كەيىن فورۋم قوناقتارىنىڭ ءبىر توبى سەمەي يادرولىق پوليگونى الاڭىندا بولدى. سول جەردە ماگاتە-ءنىڭ باس ديرەكتورى يۋكيا امانو, قر سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆ, ودۆياي دايىندىق كوميسسياسىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى تيبور توت ءباسپاسوز وكىلدەرىنە ءمالىمدەمە جاسادى. ەڭ سوڭىندا «بايكال-1» كەشەنىندە بولعان ولار مۇنان كەيىن سەمەيگە قايتىپ ورالدى.
«يادرولىق قارۋسىز الەم ءۇشىن» حالىقارالىق فورۋمى وسىنداعى «ولىمنەن دە كۇشتى» مونۋمەنتىنىڭ باسىنداعى 20 مىڭ ادام قاتىسقان سەمەي اتوم پوليگونى جابىلۋىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان ءبۇكىلحالىقتىق ميتينگىمەن قورىتىندىلاندى. ونى قىسقاشا ءسوز سويلەپ اشقان وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ بۇل اسا ماڭىزدى شاراعا 26 ەلدىڭ, 20-دان استام حالىقارالىق قوعامداستىقتاردىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەلىپ, ەلباسىنىڭ بەيبىت ماقساتتاعى باستامالارى ەڭ الدىمەن كەشەگى كەڭەس زامانىندا قىرىق جىل قىرعىندى باسىنان كەشكەن, ودان زارداپ شەككەن شىعىسقازاقستاندىقتار تاراپىنان زور قولداۋ تاۋىپ كەلە جاتقاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. سونداي-اق پرەزيدەنتىمىزگە اقش مەملەكەتىنىڭ باسشىسى تاراپىنان بەرىلگەن «يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسى ليدەرى» ۇعىمىنىڭ وتە تەرەڭ مانگە يە ەكەنىنە ەرەكشە توقتالىپ ءوتتى.
كەلەسى كەزەكتە ءسوز العان قر سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆ ەلباسى جارلىعىمەن جابىلعاننان بەرگى جەردە اتوم پوليگونىنىڭ الەۋەتى تەك بەيبىت ماقساتتا پايدالانىپ كەلە جاتقاندىعىنا توقتالدى. وتكەن جىلى سەمەي وڭىرىندە بولىپ, كوپ نارسەنى ءوز كوزىمەن كورىپ قايتقان بۇۇ-نىڭ باس حاتشىسى پان گي مۋن باسقا ەلدىڭ باسشىلارىن قازاقستان جولىمەن جۇرۋگە شاقىردى, دەدى ول.
ماگاتە-ءنىڭ ديرەكتورى يۋكيا امانو دا وسى ءسوزدى بەكىتە ءتۇستى. قازاقستان كسرو-دان قالعان قاتەرلى مۇرادان ءوز ەركىمەن باس تارتتى دەدى ول. تاياۋدا ۆەنادا ءبىز دە وسىنداي القالى جيىن وتكىزەتىن بولامىز. سوندا بەيبىتشىلىك جولىنداعى قازاقستان تاجىريبەسىن ناسيحاتتاۋدى ءوز بورىشىمىز دەپ بىلەمىز.
ميتينگىدە, سونداي-اق اقش-تىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى دەنيەل پونەمان, ناگاساكي قالاسىنىڭ مەرى توميحيسا تاۋە, جوعارىدا ەسىمى اتالعان تيبەر توت جانە ابىرالى ەلىنىڭ تۋماسى دۇيسەمباي قوشقاربەكوۆ ءجۇرەكجاردى سوزدەرىن ورتاعا سالدى. ال سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونى جابىلۋىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان ميتينگكە قاتىسۋشىلاردىڭ ۇندەۋىن سەمەي قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, عىلىم دوكتورى, پروفەسسور ميحايل پانين وقىپ بەردى. وندا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وسىدان 20 جىل بۇرىن سەمەي اتوم پوليگونىن جاۋىپ, قولداعى يادرولىق الەۋەتتەن باس تارتقانى تەڭدەسى جوق دانالىق قادام بولعانى, ءسويتىپ يادرولىق قارۋسىز الەم ءۇشىن الەمدىك قوزعالىستى باستاعانى اتاپ كورسەتىلدى. «ءبىز قولىندا يادرولىق قارۋى بار جانە ونى سىناۋدى جالعاستىرىپ وتىرعان مەملەكەتتەر حالقىن يادرولىق پوليگوندار ءۇنىن ماڭگى ءوشىرۋ شارالارىن قولدانۋعا شاقىرامىز», دەپ اياقتالدى ۇندەۋ.
وسى ورايدا ءسوز سوڭىن سول كۇنى سەمەي وڭىرىندە ماي توڭعىسىز جايماشۋاق شاق ورناعانىن ايتا كەتسەك دەيمىز. مۇنىڭ ءوزى الداعى ۋاقىتتا كەشەگى يادرولىق سىناق ايماعىنا قارلىعاشتاردىڭ توپ-توپ بولىپ ورالاتىندىعىنا سەنىمىڭدى بەكىتە تۇسەدى. سولاي بولعاي! مىنە, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ 20 جىل ىشىندەگى تاعىلىمى مول تاريح ساباقتارى وسىنداي!
داۋلەت سەيسەن ۇلى.
كۋرچاتوۆ – سەمەي.
––––––––––––––
سۋرەتتەردە: فورۋم قوناقتارى كۋرچاتوۆ قالاسى مەن سەمەيدەگى ەسكەرتكىش بەلگى ورناتىلعان ارالدا.
* * *
بۇل – ءسىزدىڭ عاجايىپ ەرلىگىڭىز!
قۇرمەتتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى! 40 جىل بويى بايتاق دالامىزدا اجال ۋىن شاشقان سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىن ءوز جارلىعىڭىزبەن جاۋىپ, سىناقتاردى توقتاتقانىڭىزعا دا مىنە 20 جىل تولىپتى. بۇل, اسىرەسە, بىزدەر ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى وقيعا. ءبىز, سەمەي حالقى, وسى ەرلىگىڭىز ءۇشىن سىزگە قارىزدارمىز. ويتكەنى بۇدان 20 جىل بۇرىن كەڭەستىك يمپەريانىڭ يادرولىق زالالدى كۇشى مىعىم, ءاسكەري جۇيەسى قۋاتتى ەدى. ءسىز بۇكىل جۇيەنىڭ قارسىلىعىنا تويتارىس بەرىپ, عاجايىپ ەرلىك جاسادىڭىز. ودان كەيىن دە سەمەي وڭىرىنە ەرەكشە ىقىلاسپەن قاراپ, جارىلىستاردان زاپى بولعان حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ, ازىپ كەتكەن جەردى نارلەندىرۋ, زارداپ شەككەن ادامداردى ساۋىقتىرۋ, جالپى شىعىس ءوڭىرىن كوركەيتۋ جولىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ كەلەسىز. سەمەي ءوڭىرىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن بىرنەشە ۇلكەن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى قابىلداپ, ولاردىڭ تابىستى ىسكە اسۋىن ءوزىڭىز قاداعالاپ وتىرسىز. وسىنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ جۇرەگىمىزگە ەرتەڭگە دەگەن سەنىم مەن قۋانىش نۇرىن ۇيالاتادى. ءبىز وسى باعدارلامالاردىڭ قالاي جۇزەگە اسىرىلىپ وتىرعاندىعىن ءوز كوزىمىزبەن كورىپ, كۋا بولىپ كەلەمىز. قامقورلىعىڭىزعا ريزا بولىپ, باتامىزدى بەرىپ وتىرامىز. پوليگون جابىلۋىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي «يادرولىق قارۋسىز الەم ءۇشىن» اتتى حالىقارالىق فورۋمدى شاقىرىپ, بار الەمنىڭ نازارىن ءبىزدىڭ قاسيەتتى ولكەمىزگە اۋدارىپ, دۇنيە جۇزىندە يادرولىق قارۋ اتاۋلىنى قۇرتۋ جولىندا تىنباي ەڭبەك ەتىپ كەلەسىز. بەيبىتشىلىك, يادرولىق قاۋىپسىزدىك جولىندا قانشاما تىڭ باستامالار كوتەرىپ, ۇسىنىستار جاساپ ءجۇرسىز .
ءبىز جاسىمىز كەلىپ, زەينەت دەمالىسىندا ءجۇرسەك تە وسى جاڭالىقتاردان حاباردار بولىپ وتىرامىز.
تاريح ءۇشىن قاس-قاعىم ءسات بولىپ كورىنەتىن 20 جىل ىشىندە بۇكىل الەمدىك قوعامداستىق بەيبىتشىلىكتى تۋ ەتىپ كوتەرگەن جاس مەملەكەتىمىزدىڭ يگىلىكتى ىستەرىنە نازار اۋدارا باستادى .
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى پان گي مۋن مىرزانىڭ سىزگە قاراتىپ «الەمدىك يادرولىق سىناقتارعا قارسى قوزعالىسقا ءسىز جەتەكشىلىك ەتۋگە ءتيىسسىز» دەگەن سوزىنە ءبىز قاتتى سۇيسىندىك, كوڭىلىمىز مارقايدى.
«سۇيەر ۇلىڭ بولسا, سەن ءسۇي, سۇيىنەرگە جارار ول», دەپ ۇلى اباي ايتقانداي, بىزدەردى ءسۇيسىندىرىپ, مارتەبەڭىز ءوسىپ, جارقىراپ ءجۇرىڭىز.
استانا تورىندە وتكەن فورۋمنىڭ ءبىزدىڭ سەمەيىمىزدە جالعاسىن تابۋىن ءسىزدىڭ سەمەيگە دەگەن ىقىلاسىڭىزدىڭ تاعى ءبىر كورىنىسى دەپ تۇسىنەمىز.
ءبىز سىزبەن ارقاشان بىرگەمىز!
اناتولي ەرەمەنكو, قالانىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, قالاداعى قازاقستان حالىقتارى كىشى اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى, رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر ۇيىمى وبلىستىق كەڭەسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى; حافيز ماتاەۆ, قالانىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, ەڭبەك ارداگەرى; تۇيتەبەك بايىسقاقوۆ, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى; بەكەن يماحانوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق ءارتىسى; رافيك حاسەنوۆ, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى قالالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى, ءۇش ەڭبەك وردەنىنىڭ يەگەرى; پەتر كولومين, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى; عازيز احمەروۆ, قالانىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى, تاتار ۇلتتىق-مادەني ورتالىعى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى; ميحايل پانين, قالانىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, سەمەي پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ پرورەكتورى, ورىس الەۋمەتتىك-مادەني ورتالىعىنىڭ باسشىسى; دۇيسەمباي قوشقاربەكوۆ, ەڭبەك ارداگەرى, ابىرالى اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى; ناسەن سەمباەۆ, سەمەي قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, ەڭبەك ارداگەرى; سەيىتمۇحامەت تابارىكوۆ, ەڭبەك ارداگەرى, قوعام قايراتكەرى.
سەمەي.