بەسقاراعاي اۋدانىنىڭ دالون اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى وسى ەلدى مەكەندە ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ شىلدەسىندە ونەگەلى ءبىر ءىستىڭ كۋاسى بولدىق. «ۇمىتپاڭدار بىزدەردى» اتاۋىمەن ءمارمار تاستان جاسالعان قابىرعا تاقتاعا 580 ادامنىڭ اتى مەن تەگى جازىلىپتى. ولار – وسى وڭىردەن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا اتتانعان بوزداقتار, تىلدا ەڭبەك ەتكەن ارداگەرلەر, سوعىس قاسىرەتىن تارتقان اتا-انالار. ياعني, «بىزدەردى ۇمىتپاڭدار» دەگەن ءسوز وسى 580 ادامنىڭ اتىنان ايتىلىپ تۇر ءارى وسى ءسوز سول جانداردىڭ كوكەيىندە بىرگە كەتكەن ارمان دا بولۋى مۇمكىن…
ەڭ عاجابى, وسى 580 ادامنىڭ ەسىمىن ءمارمار تاقتاعا جازدىرىپ, ورناتۋدى قاراپايىم زەينەتكەر, 82 جاستاعى ادامنىڭ ءبىر ءوزى عانا قولعا الۋى. زەينەتاقىسىن جەرلەستەر رۋحىن كوتەرۋگە ارناعان اقساقالدىڭ ەسىمى – تولەگەن تۇرسىنحان ۇلى. ۇزىن-ىرعاسى 1,5 ميلليون تەڭگەنىڭ شارۋاسىن ءبىر ءوزى موينىنا الۋىنىڭ «سىرى نەدە؟» دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەگەنىمىزدە تولەگەن اقساقال ەشتەڭە جاسىرمادى.
– ادامنىڭ جاسى ۇلعايعان سايىن سوڭىمىز قالاي بولادى ەكەن دەپ كوبىرەك الاڭدايدى ەكەنسىڭ. ونىڭ ۇستىنە الدىڭعى جىلى ەدەۋىر سىرقاتتانىپ جاتىپ قالدىم. اۋرۋحانا توسەگىنە تاڭىلعان جاننىڭ باسىنا نە كەلىپ, نە كەتپەيدى دەيسىڭ. كوكەيدى كەرنەگەن كوپ سۇراقتىڭ نەگىزگىسى ء«اي, تولەگەن! مىنە, سەن دە سەكسەننەن اسىپ باراسىڭ. وسى ۋاقىتقا دەيىن نە ءبىتىردىڭ, نە تىندىردىڭ؟ ونى قازىرگى ۇرپاق بىلە مە؟ كەشەگى زامانداستارىڭ قايدا؟ سالەمىڭدى بەرىپ, باتاسىن الاتىن اقساقالدار ورتامىزدا نەگە جوق؟ قوناق شاقىرساڭ ۇيگە سىيماي كەتەتىن دوستار مەن ۇلكەندەر قايدا؟ وسى سەكىلدى ساۋالداردى ءوز-وزىمە ءجيى قويا باستادىم. جاسىراتىن نەسى بار, ءبارى دە بىرتىندەپ عايىپ بولىپ, ءوزىمىز دە جار جاعاسىنا جاقىنداپ قالىپپىز. وسى اۋىلدى وركەندەتكەن, شارۋاسىن شالقىتقان اعالارىمنىڭ, وت كەشكەن مايدانگەرلەردىڭ, زامانداستارىمنىڭ ەرەن ەڭبەكتەرى مەن ەسىل ەسىمدەرىن ەل ەسىندە قالدىرۋ بالكىم مەنىڭ بورىشىم بولار. سول ءۇشىن سولاردىڭ سوڭىندا قالعان شىعارمىن دەگەن وي يەكتەي ءتۇستى. ءسويتىپ, قولىمنان كەلگەنشە ءبىر ارەكەت قىلايىن دەپ وسى شارۋانى قولعا الدىم. ءوزىمنىڭ تازا نيەتىم بولعاندىقتان ەشكىمنەن كومەك سۇراپ, ەشكىمنىڭ مازاسىن العان جوقپىن. زەينەتاقىمدى, ازداپ جيناعانىمدى, بالالارىمنىڭ قوسقانىن بارلىعىن وسىعان سالىپ 1 جىل ۋاقىت كولەمىندە جاساپ شىقتىم. نيەتىمنىڭ تۇزۋلىگىن ءتۇسىنىپ, كوپ جاعدايدا اسان وماروۆ, جۇماعازى ورازوۆ, قالياس جۇماباي سىندى اۋىلداس باۋىرلارىم اقىل-كەڭەستەرىن ايامادى, – دەيدى تولەگەن اقساقال.
توكەڭنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, تىزىمگە ەنگەندەردىڭ كوبىنىڭ اتى-ءجونى تۋرالى قازىر ەش جەردە ساقتالعان قۇجات تا جوق. سول سەبەپتى دە ول بىلگەنى مەن تۇيگەنىن تاسقا باسىپ, قاعازعا ءتۇسىرىپ كەتۋگە شەشىم قابىلداعان. ءمارماردان قابىرعا تاقتا ورناتۋمەن بىرگە «بودەنەلىم – ەلىم مەنىڭ» اتتى كىتاپ تا جازىپ تاستاپتى. بالا كۇنىنەن ەڭبەككە ارالاسىپ, اۋىلدىڭ تۇڭعىش مەحانيزاتورلارى قاتارىندا تەر توگىپ, كەيىن دەگەلەڭدە كولىك جۇرگىزۋشىسى, 1968 جىلدان 12 جىل «اتومكول» ديرەكتورى بولعان تولەگەن اعا 7 سىنىپتان ارتىق ءبىلىمى جوق ەكەنىن دە جاسىرمايدى. بىراق, ءبىر ءوڭىردىڭ جەر-سۋ اتاۋلارى مەن ادامدار ەسىمىن, تاريحي, ەستەلىك اڭگىمەلەردى جاتقا سوعۋ تابيعات بەرگەن زەرەكتىك, قۇيما قۇلاقتىق قاسيەت بولسا كەرەك.
قاي تۇرعىدان الساق تا تولەگەندەي اۋىل اعاسىنىڭ ىزگى نيەتپەن اتقارعان بۇل شارۋاسى ەل بىرلىگىن ارتتىرا ءتۇسىپ, رۋحاني جاڭعىرۋ, ۇرپاق ساباقتاستىعى سەكىلدى قۇندىلىقتاردىڭ قانات جايۋىنا ءوز سەپتىگىن تيگىزەتىنى انىق.
قايرات زەكەن ۇلى
سەمەي
سۋرەتتە: اسان وماروۆ پەن تولەگەن تۇرسىنحان ۇلى