قازاق ۇعىمىنداعى اتىمتاي جومارت تۋرالى تامسىلدەر دە, مىنە, وسىنداي قولى اشىق, جانى جومارت جامپوزدار جايىندا سىر شەرتەدى. ەن بايلىقتى ەڭسەرۋ, ونى پاراسات-پايىممەن جۇمساۋ, قاسىنداعىلارعا قايىرىمدىلىقپەن قارايلاسۋ قانمەن كەلەتىن قاسيەت بولسا كەرەك. ءبىز ءسوز ەتكەلى وتىرعان سەمبەك ابەتاي ۇلى دا «ەلى ەرگە قاراعاندا, ەرى جەرگە قاراماعان» ازاماتتىڭ ءبىرى.
سەمبەك سەيدازىموۆتىڭ ەسىمى اۋليەاتالىق الەۋمەتكە الميساقتان بەلگىلى. ءوزىنىڭ سانالى عۇمىرىندا قىزمەتتىڭ ءتۇرلى باسپالداقتارىنان ءوتتى. ال ەلىمىز ەگەمەندىك العان تۇستا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساليقالى ساياساتىن قولداۋشىلاردىڭ قاتارىندا بولدى. «نۇر وتان» پارتياسى جامبىل وبلىستىق فيليالى ساياسي كەڭەسى بيۋروسىنىڭ مۇشەسى, فيليال جانىنداعى جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جونىندەگى قوعامدىق كەڭەستىڭ باسشىسى رەتىندە ءوزىن سالماقتى, ساليقالى ازامات, قوعام جۇمىسىن ءوز مۇددەسىنەن جوعارى قويا بىلەتىن قاجىرلى قايراتكەر كەلبەتىندە تانىتتى. تىڭ جوبالاردىڭ حالىق اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتالۋى مەن ولاردىڭ ىسكە اسۋىنا ءبىر كىسىدەي اتسالىستى. ال نەگىزگى قىزمەتى – كونە شاھارداعى «كيرپيچنيك» سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى رەتىندە دە ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ول جامبىل وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ ءۇشىنشى, ءتورتىنشى جانە بەسىنشى شاقىرىلىمدارىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ, تۇراقتى كوميسسيالاردىڭ توراعالىعىنا سايلانعاندا دا ءوڭىردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن كوتەرىپ, وڭ شەشىم تابۋىنا ىقپال ەتتى. س.سەيدازىموۆ بىلتىر بۇقارا مەن اتقارۋشى بيلىك اراسىنداعى دانەكەر, ءارى اقىلداسۋ الاڭى رەتىندە ومىرگە كەلگەن ازاماتتىق قوعامنىڭ العاشقى قارلىعاشى – قوعامدىق كەڭەستىڭ جۇمىسىنا قۇلشىنا كىرىستى. ول وبلىستىق قوعامدىق كەڭەستىڭ كونكۋرس ارقىلى سايلانعان حاتشىسى رەتىندە اۋقىمدى ىستەرگە باستاماشى بولا ءبىلدى. ماسەلەن, كەزىندە اينالىمنان شىعىپ قالعان سۋارمالى جەرلەردى قايتادان كادەگە اسىرۋدى قولعا الدى. بۇل جونىندە ماسەلە كوتەرىپ, ناقتى ۇسىنىستارىمەن وبلىس باسشىلىعى الدىنا ماسەلە قويىپ, وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجى بولىنۋىنە قول جەتكىزىپ, 3 مىڭ گەكتار القاپتى سۋلاندىرۋ ماسەلەسىن شەشىپ بەردى. بۇل سەمبەكتىڭ ەلباسىنىڭ ءومىرىمىزدىڭ ءمانى مەن مازمۇنىنا اينالىپ وتىرعان «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەلەستىككە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋىنان تۋىندايتىن مىندەتتەر تۇرعىسىنان بۇقارا مەن بيلىك اراسىن جالعاي ءجۇرىپ, تاعدىرشەشتى ماسەلەلەر كۇرمەۋىنىڭ شەشىلۋىنە باستاماشى بولعانىنىڭ ءبىر عانا مىسالى.
سەمبەك ابەتاي ۇلى ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ادامداردى ورەلى ىستەرگە باستايتىن قاسيەتى مەن قۋاتىن جاقسى بىلەدى. سوندىقتان دا ول بۇل كۇندەرى قازاقستان تاريحي كەزەڭگە اياق باسقان كەزدە, ەلدىڭ رۋحاني ومىرىندە ەلەۋلى وزگەرىستەر كۇتىپ تۇرعانىن, ەڭ باستىسى, ۇلتتىق سانانى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرمەي ساياسي-ەكونوميكالىق جاڭعىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس ەكەندىگىن, رۋحاني جاڭعىرۋدى – كەزەڭ-كەزەڭىمەن اتقارىلار, ەلدەگى رەفورمالاردىڭ زاڭدى جالعاسى دەپ تانىپ, جۇرتشىلىق اراسىنداعى اسەرلى اڭگىمەسىنە ارقاۋ ەتۋدە. ول كاسىپكەرلىكتى ءناسىپ ەتە ءجۇرىپ بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن تەرەڭ سەزىنگەن جان. «كيرپيچنيك» جشس-ءنىڭ ونىمدەرى اۋرۋحانا, ەمحانا, مەكتەپ, بالاباقشا قۇرىلىستارىنا پايدالانىلادى. العاشقى جىلدارى 10 ميلليون دانا كىرپىش شىعاراتىن سەرىكتەستىكتىڭ جۇمىسى كەيىنگى ۋاقىتتاردا قارقىن الدى. ەلباسىنىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 2014 جىلى ۋكراينانىڭ حاركوۆ قۇرىلىس ماشينالارى زاۋىتىنان جاڭا قوندىرعى الۋ ناتيجەسىندە بۇگىنگى تاڭدا جىلىنا 15-30 ميلليون دانا كۇيدىرىلگەن كىرپىش شىعاراتىن دارەجەگە جەتتى. ەردىڭ مۇراتى – ەلدىڭ قامى. حالىق دانالىعى اتىمتاي جومارت جانداردى قۇرمەتتەپ, «قولى اشىقتىڭ – جولى اشىق» دەپ ماداقتايدى. ال س.سەيدازىموۆتىڭ باستى ماقساتى – كىسىگە قامقور بولۋ, مەيلىنشە جومارتتىق تانىتۋ. ول باقاي ەسەپپەن جاسالاتىن ءىس ەمەس, قايتارىمىن كۇتپەيتىن جاقسىلىق, قانعا بىتكەن قاسيەت. بابالار وسيەتىنەن قالعان ءبىر ساۋلە. سەمبەك ابەتاي ۇلى تۋرالى ءسوز بولا قالعاندا, كوپشىلىك ونىڭ وسىنداي يگى ىستەرى مەن جاقسى قاسيەتتەرىن ايتادى. ماسەلەن, جامبىل اۋدانى, اقب ۇلىم اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ ۆالەولوگيا سىنىبىنىڭ قۇرىلىسى ءۇشىن قاجەتتى كىرپىشتەردى تەگىن جەتكىزىپ بەرگەنى ەلگە ايان. بۇدان بولەك, وسى اۋىلداعى مەشىتتىڭ, بالاباقشاداعى مۋزىكا بولمەسىنىڭ قۇرىلىسى ءۇشىن دە وسىنداي قاجەتتى كىرپىشتەردى بەرگەن. ونىڭ بۇل جاقسىلىعى كۇنى بۇگىنگە دەيىن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اۋزىنان تۇسكەن ەمەس. بۇگىندە باسپانا جايى باستى پروبلەما ەكەندىگى بەلگىلى. ء«ۇيى جوقتىڭ – كۇيى جوق» دەپ قازاق تەككە ايتپاعان. ال تۇرمىسى تومەن وتباسىلاردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا ورتاقتاسىپ, كومەك قولىن سوزۋ دا ازاماتتىقتىڭ بەلگىسى. ماسەلەن, جامبىل اۋدانى, قىزىلديحان اۋىلىنىڭ تۇرعىنى گۇلسارا يبرايموۆانىڭ باسپانالى بولۋىنا ىقپال ەتكەنى كوپشىلىككە ءمالىم. سونىمەن قاتار, تۇرمىسى تومەن وتباسىلار قاتارىنداعى تالاس اۋدانى, قىزىلاۋىت اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ەرجان تاۋاساروۆ پەن تاراز قالاسىنىڭ تۇرعىنى رۋزۆاناي سانسىزوۆانىڭ وتىنىشتەرىن جەردە قالدىرماي, ءسانى مەن ساۋلەتى كەلىسكەن باسپانا سالىپ بەردى. سەمبەك ابەتاي ۇلىنىڭ بۇدان وزگە دە ازاماتتىق ىستەرى بارشىلىق.
س.سەيدازىموۆ حالىق قالاۋلىسى رەتىندە دە كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىققان ازامات. سەنىم ءبىلدىرىپ, داۋىس بەرگەن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا, ءوتىنىشىن قاناعاتتاندىرۋعا ۇمتىلدى. وزىنە داۋىس بەرگەن گرودەكوۆو اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى قىزىلديحان اۋىلىنا كوپىر سالىپ بەرسە, «تاراز –قىرعىزستان» باعىتىنداعى اۆتوجولعا 120 «كاماز» قۇم توسەتىپ, تەگىستەۋگە سەبىن تيگىزدى. ەلباسى جاس ۇرپاقتىڭ ءاردايىم ءبىلىمدى بولۋىنا ەرەكشە ءمان بەرىپ كەلەدى. بۇل ورايدا مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ وتىرعان قامقورلىق تا از ەمەس. ماسەلەن, جاستاردى بىلىمگە ىنتالاندىرۋعا جانە ۇزدىك وقۋشىلاردى انىقتاۋعا س.سەيدازىموۆتىڭ قوسىپ وتىرعان ۇلەسى ايتارلىقتاي. ول ءار توقسان سايىن ۇزدىك وقيتىن وقۋشىعا ارنايى ستيپەنديا تاعايىنداپ, ال ورتا مەكتەپتى «التىن بەلگىمەن» بىتىرگەن وقۋشىلارعا جىل سايىن 40 000 تەڭگە كولەمىندە سىياقى بەرىپ كەلەدى. ال ءوزى ۇزاق جىلدار بويى قوعامدىق نەگىزدە قىزمەت ەتكەن «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ «باقىتتى بالالىق شاق» جوباسى اياسىندا ەكاتەرينا شۋريگينانى ءوز قامقورلىعىنا العانى دا ازاماتتىعىن تانىتاتىن ءىس. ە. شۋريگينا – اتا-اناسىنان ەرتە ايىرىلىپ, تاعدىر تاۋقىمەتىن تارتقان ءبۇلدىرشىن. ونىڭ اتىنا «تسەسنا بانكتەن» ارنايى ەسەپشوت اشىپ, وعان اي سايىن قايىرىمدىلىق قاراجاتىن سالىپ وتىرۋى دا اكەلىك قامقورلىقتىڭ نىشانى. «ەڭبەك ەت تە, مىندەت ەت» دەيدى. دەسە دە, ازاماتتىعى بيىك, پاراساتى تەرەڭ تۇلعالاردىڭ ەلگە جاساعان ەڭبەگىن مىندەتسىنبەيتىنى انىق. بىراق ەڭبەك ەتكەن ەردىڭ ەرەكشەلىگى ەل ەسىندە قالادى. سوندىقتان دا اتاقتىڭ دا, قۇرمەتتىڭ دە بولاتىنى بەلگىلى. س.سەيدازىموۆ ءۇشىن ەڭ ۇلكەن ماراپات – ەلباسىنىڭ جىلى لەبىزى جازىلعان العىس حاتى. سەبەبى, پرەزيدەنتتىك سايلاۋ كەزىندە قازاقستان پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامى بولدى. ەل دەگەندە ەمىرەنىپ, جۇرت دەگەندە جۇگىنىپ جۇمىس جاسايتىن, ەلى سۇيگەن, ەلىن سۇيگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن وبلىس تۇرعىندارى اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتالۋىنا بىلەك سىبانا كىرىسىپ, يگىلىكتى ىستەر اتقاردى. ال مەملەكەت تاراپىنان بەرىلگەن «قۇرمەت», «پاراسات» وردەندەرىنىڭ ءجونى ءبىر بولەك. بۇدان وزگە دە قۇرمەت بەلگىلەرى مەن العىس حاتتارى ۇزاق جىلعى تىنىمسىز ەڭبەكتىڭ اقتالعان جەمىسى ەكەنى داۋسىز. كىم دە بولسىن تۋعان جەردەن تامىر تارتادى. ال اكەنىڭ قانىمەن, انانىڭ سۇتىمەن كەلەتىن قاسيەتتىڭ ءجونى باسقا. اكەسى ابەتاي مەن اناسى ماريانىڭ ۇكىلەگەن ءۇمىتىن اقتادى. اتانىڭ ەمەس, ادامنىڭ بالاسى بولۋعا تالپىندى. ۇلت تاريحىندا كورنەكتى ورنى بار اۋليەاتانىڭ وركەن جايۋىنا, ورىستەۋىنە ەڭبەك ءسىڭىردى. سەمبەك ابەتاي ۇلىنىڭ ازاماتتىق ۇستانىمى دا بەرىك. «التىن الما – العىس ال, العىس التىن ەمەس پە؟» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. جاقسى ادام قاشاندا جاقسى ءىستى جالعاستىرۋدى جانى سۇيەدى. سول جاقسى ءىسى حالىقتىڭ يگىلىگىنە, قاجەتىنە جاراپ جاتسا, ونىڭ ارمانىنىڭ ورىندالعانى, حالىق سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەنگەنى دەپ تۇسىنگەن ءجون شىعار», دەيدى ول. جامبىل قالاسىندا دۇنيەگە كەلىپ, تۋعان توپىراعىندا ەرەكشە شابىتپەن ەڭبەك ەتكەن ەر بۇگىندە ابىرويدىڭ اسقارىندا. جاقسى ادامنىڭ جيناعان دۇنيەسى ەمەس, جاقسى اتىنىڭ قالاتىنى وسىندايدان كورىنسە كەرەك. جالپى, ادامدىق ماقسات تا ازاماتتىڭ كوكەيىندە وسى تۇرعىدا وربىسە كەرەك. شاكارىم اقىن ايتقانداي, «ادامدىق بورىشىڭ, حالقىڭا ەڭبەك قىل» ءتامسىلى سەمبەك ابەتاي ۇلىنىڭ ءومىر بويعى تەمىرقازىعى ىسپەتتى. بۇگىندە جاقسىلىق جاساۋدان جارىساتىن ادامدى تابۋ قيىن. ول ءبىر جارناما, ماقتان ءۇشىن بولماعاندىقتان, بۇل دا ازاماتتىڭ ءوز ارىنىڭ الدىنداعى ماقساتى. پارىزى. ال پارىزدى ۇعىنىپ, ۇلتقا قىزمەت ەتۋگە بەلسەنە كىرىسۋ – ۇرپاقتار ساباقتاستىعىندا ەڭ جاقسى كورىنىس بەرەتىن دۇنيە.
جاندار كارىباي ۇلى, وبلىستىق قوعامدىق كەڭەستىڭ توراعاسى, جامبىل وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى