كەشە استاناداعى «بارىس ارەنا» مۇز ايدىنى سارايىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جۇلدەسى ءۇشىن قازاق كۇرەسىنەن VII «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرى ءوتتى. ەكسپو-2017 كورمەسى اياسىنداعى شارالار تىزىمىنە ەنگەن بيىلعى دوداعا ەلىمىزدىڭ ەڭ مىقتى دەگەن 34 بالۋانى قاتىسىپ, باق سىنادى.
ءتۋرنيردىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى دارحان قالەتاەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ قۇرمەتتى پرەزيدەنتى قايرات ساتىبالدى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى بەكبولات تىلەۋحان جانە «قازاقستان بارىسى» قازاق كۇرەسىن دامىتۋ قورى قامقورلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى ارمان شوراەۆ قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەپ, بالۋاندارعا جەڭىس, جانكۇيەر قاۋىمعا ەستەن كەتپەس اسەر تىلەدى. كۇشتەرى بويلارىنا سىيماي, كۇرەسكە تۇسكەلى تۇرعان بالۋاندارعا ەلىمىزدىڭ ايگىلى عالىمى, اكادەميك تورەگەلدى شارمانوۆ اق تىلەگىن جولداپ, باتاسىن بەردى.
جالپى, قازاق كۇرەسىنىڭ بۇل جارىسى بەس جىل بويى استاناداعى «سارىارقا» ۆەلوترەگىندە وتكىزىلىپ كەلگەن ەدى. بيىل ءتۋرنيردى ۇيىمداستىرۋشىلار «بارىس ارەنا» مۇز سارايىن قولاي كورگەن ەكەن. مۇنىڭ دا ءجونى بار: وسىدان ەكى جىل بۇرىن پايدالانۋعا بەرىلگەن بۇل سپورت عيماراتى «قازاقستان بارىسى» سىندى كورەرمەندى كوپ جينايتىن ءتۋرنيردى وتكىزۋگە ابدەن لايىق. سەبەبى, «بارىس ارەناعا» كەم دەگەندە 11 مىڭ ادام سىيادى. سونىمەن قاتار, «سارىارقا» ۆەلوترەگى سياقتى ەمەس, مۇندا جانكۇيەر قاۋىم بالۋاندار كۇرەسىن مەيلىنشە جاقىن جەردەن تاماشالاۋعا مۇمكىندىك الادى. تۋرنيرگە ەلىمىزدىڭ تالاي سىننان سۇرىنبەي وتكەن تاڭداۋلى بالۋاندارىنىڭ قاتىسقانىن ەسەپكە الساق, العاشقى بەلدەسۋدەن باستاپ, سوڭعى ايقاسقا دەيىنگى كۇرەستىڭ جانكۇيەردىڭ دەلەبەسىن قوزدىرعان جوعارى دەڭگەيدە وتكەنى زاڭدى دا ەدى. كىلەم ءۇستى كەزدەيسوق جەڭىستەرگە, جان الىسىپ, جان بەرىسكەن بەلدەسۋلەرگە دە تولى بولدى. دەگەنمەن, ءتۋرنيردىڭ تاماشاسى ءوزىنىڭ شارىقتاۋ شەگىنە دودانىڭ ورتا تۇسىندا جەتتى.
شيرەك فينالداعى اسا قىزىقتى ءھام تارتىستى وتكەن بەلدەسۋدىڭ ءبىرى 2013 جىلعى «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ فينالىندا كۇرەسكەن ەرجان شىنكەەۆ پەن ايبەك نۇعىماروۆ اراسىندا ءوتتى. ەسكە سالار بولساق, وسىدان ءتورت جىل بۇرىنعى جەكپە-جەكتە نۇعىماروۆ جەڭىسكە جەتىپ, «قازاقستان بارىسى» اتانعان بولاتىن. ال بۇل جولعى تارتىستا قاراعاندىلىق بالۋان, دزيۋدودان ەل قۇراما كومانداسىنىڭ مۇشەسى شىنكەەۆ قارىمتا قايتارا الماي, تاعى دا ۇپاي سانىمەن جەڭىلىپ قالدى. سونىمەن بىرگە, شيرەك فينالدا جانكۇيەرلەر قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرعان بەلدەسۋ بولدى دەپ اعايىندى رۋسلان ابدىرازاقوۆ پەن ۇلان رىسقۇل اراسىنداعى تارتىستى اتاۋعا بولادى. سونشالىقتى تارتىس بايقالا قويماعان بۇل كۇرەستە ۇلان رىسقۇل ءىنىسىن شالىپ جىعىپ, جارىستىڭ جارتىلاي فينالىنا جولداما الدى.
سونىمەن, جانكۇيەر قاۋىم اسىعا كۇتكەن جارتىلاي فينال بەلدەسۋلەرىنە دە كەزەك كەلدى. الدىمەن كىلەمگە «اسكەر بارىسى», مۇنداي ءدۇبىرلى دوداعا ەكىنشى رەت قاتىسىپ وتىرعان ەلامان ەرعاليەۆ پەن ارمان قاليەۆ شىقتى. بۇل بەلدەسۋدە ەلامان جەڭىسكە جەتتى.
ال ەكىنشى جارتىلاي فينالدىق جۇپتا سىرالعى قارسىلاستار ايبەك نۇعىماروۆ پەن ۇلان رىسقۇل كۇش سىناستى. تارتىستى وتكەن بۇل بەلدەسۋدە اسا سەنىمدى كۇرەسكەن ۇلان رىسقۇلدىڭ جۇلدىزى جاندى.
2017 جىلعى «قازاقستان بارىسىن» انىقتايتىن شەشۋشى سىننىڭ الدىندا ءتۋرنيردىڭ ءۇشىنشى جۇلدەسىن ساراپقا سالعان بەلدەسۋ ءوتتى. اتىراۋلىق ءاپايتوس بالۋان ارمان قاليەۆ پەن شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جامپوزى ايبەك نۇعىماروۆ اراسىنداعى جەكپە-جەكتە سوڭعىسى جەڭىسكە جەتتى. سونىمەن, قازاق كۇرەسىنەن ەڭ مىقتى, ەڭ كۇشتى بالۋاندى انىقتار فينالدىق بەلدەسۋگە دە كەزەك كەلىپ جەتتى. شەشۋشى سىنعا بۇل تۋرنيردە ءبىر دەمدە كۇرەسىپ, ءوزىنىڭ بابىندا ەكەندىگىن كىلەم ۇستىندە كورسەتكەن جاس بالۋان ەلامان ەرعاليەۆ پەن «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ تۇڭعىش جەڭىمپازى ۇلان رىسقۇل شىقتى.
فينالدىق بەلدەسۋدە جاس بالۋان ەلامان ەرعاليەۆتىڭ باسىمدىعى بىردەن بايقالدى. العاشقى جاساعان ءادىسىنىڭ وزىندە ول قارسىلاسىن قارا جامباسقا سالىپ الىپ ۇردى. جارتىلاي جەڭىس! وسى ادىستەن كەيىن كىلەمگە وڭباي تۇسكەن ۇلان رىسقۇل باس بارماعىن جاراقاتتاپ الدى. بىراق, جارىستى ءارى قاراي جالعاستىرعانىنا قاراماستان, جاس قارسىلاسىنىڭ ادىسىنە تاعى دا ءتۇسىپ قالىپ, جاۋىرىنى جەر يىسكەدى. ءسويتىپ, جارىستىڭ الدىندا «بيىلعى «قازاقستان بارىسى» مەن بولامىن», – دەپ جار سالعان ۇلان رىسقۇل جەڭىلىس تاپتى. «كۇش اتاسىن تانىماس» دەگەن وسى. نەبارى جيىرما ەكى جاستاعى ەلامان ەرعاليەۆ تۋرنير بارىسىندا 2014 جىلعى «قازاقستان بارىسى» مۇحيت تۇرسىنوۆ, وسى ءتۋرنيردىڭ «كۇمىس بەلبەۋ» يەگەرى اسىل بارمەنوۆ سىندى بالۋانداردى جولدان تايدىرىپ, بيىل جەتىنشى رەت ءوتىپ تۇرعان «قازاقستان بارىسى» دوداسىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.
اسىل كۇرەسىمىزدىڭ ابىرويىن اسىرعان «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ جەڭىمپازى مەن جۇلدەگەرلەرىن ماراپاتتاۋ شاراسىنا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى, حالىقارالىق قازاق كۇرەسى فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى, ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمباەۆ, ايگىلى بالۋاندار, وليمپيادا چەمپيونى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ پەن داۋلەت تۇرلىحانوۆ قاتىستى. 2017 جىلعى «قازاقستان بارىسى» ەلامان ەرعاليەۆتىڭ بەلىنە «التىن بەلبەۋدى» قانات بوزىمباەۆ بايلادى. سونىمەن قاتار, قىزىلوردانىڭ جامپوزىنا «التىن تايتۇياق» پەن 25 ميلليون تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتى تابىس ەتىلدى. بالۋاننىڭ باپكەرى دە قۇرالاقان قالعان جوق, چەمپيوننىڭ جاتتىقتىرۋشىسى 3,5 ميلليون تەڭگە سىياقىعا يە بولدى.
بۇدان بولەك, تۋرنيردە ەكىنشى جۇلدەگەر اتانعان ۇلان رىسقۇلعا «كۇمىس بەلبەۋ» مەن 5,5 ميلليون تەڭگە تاپسىرىلدى. ال ونىڭ باپكەرى 1,8 ميلليون تەڭگەنىڭ يەگەرى اتاندى. ءتۋرنيردىڭ ءۇشىنشى جۇلدەسىن جەڭىپ العان ايبەك نۇعىماروۆ «قولا بەلبەۋگە» قوسا 1,8 ميلليون تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتىنا يەلىك ەتتى. باپكەرى بولسا, 900 مىڭ تەڭگەنى جامباسقا باستى.
ايتا كەتۋ كەرەك, بيىلعى ءتۋرنيردىڭ باعدارلاماسىنا قۇپتاۋعا تۇرارلىق ءبىراز وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. سونىڭ ءبىرى – ءاربىر بەلدەسۋدە جەڭىسكە جەتكەن بالۋان 100 مىڭ تەڭگە كولەمىندەگى جۇلدەگە يە بولىپ وتىردى. مۇنىڭ ءوزى الىپ كۇش يەلەرىن جەڭىسكە يتەرمەلەپ, ىنتالاندىرا تۇسكەنى انىق.
جالپى, بيىلعى «قازاق كۇرەسى» ءتۋرنيرى جىلداعىداي جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ جارىس الدىندا جۇرگىزگەن جارناما جۇمىستارى وڭ ناتيجە بەرىپ, «بارىس ارەنا» مۇز سارايىنا جانكۇيەر مول جيىلدى. بۇدان بولەك, قازاق كۇرەسىنىڭ, ونىڭ ىشىندە «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ جىلدان جىلعا جۇرتتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ, ءسۇيىپ تاماشالايتىن سپورتتىق شاراسىنا اينالىپ كەلە جاتقانىن دا اتاپ ءوتۋ كەرەك. سونداي-اق, جانكۇيەرلەردى جالىقتىرماس ءۇشىن بەلدەسۋلەر اراسىندا «قوبىز سارىنى» كۆارتەتى ونەر كورسەتىپ, ناركەنجە, بەيبىت مۇساەۆ سىندى ونەرپازدار ءان شىرقادى.
بيىل «قازاقستان بارىسىن» ۇيىمداستىرۋشىلار جارىسقا تورەلىك ەتەتىن قازىلاردى تاڭداۋعا اسا قاتتى ءمان بەردى. وسى ماقساتتا قاتاڭ ىرىكتەۋدەن وتكەن تورەشىلەردىڭ ارقايسىسى 200 مىڭ تەڭگەدەن كەپىلدىك جارناسىن تولەدى. بۇل يگى شارانىڭ كىلەمدە ادىلدىكتىڭ سالتانات قۇرۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزگەنىن ايتا كەتكەن ءجون. بىردە-ءبىر بەلدەسۋدە كۇمان كەلتىرەتىن شەشىم, داۋ تۋدىرارلىق تورەلىك بولعان جوق.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرى تەلەۆيزيا ارقىلى دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنا تانىمال بولىپ كەلەدى. بيىل دا بۇل ءدۇبىرلى دودانى تۇركيا مەن رەسەيدىڭ جانە قازاقستاننىڭ سپورت ارنالارى ارقىلى الەمنىڭ 120 ەلىنىڭ 60 ميلليونعا تارتا كورەرمەنى تاماشالاي الدى. تورتكۇل دۇنيە كوز تىككەن ۇلتتىق سپورتتىق شارا قازاقتىڭ اتىن الەمگە تانىتا تۇسەرى ءسوزسىز. بالۋاندار باسەكەسىن وسىنداي جوعارى, اۋقىمدى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرۋداعى نەگىزگى ماقسات تا وسى. الەمگە تاڭداي قاقتىرعان ايدىك ونەرىمىزدىڭ ءورىسى كەڭەيە بەرگەي!..
قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ, «ەگەمەن قازاقستان»