ورتاق قۇندىلىققا قىزمەت ەتەتىن جوبا

– قازاق ەلىنە قوش كەلدى­ڭىز­دەر!  – راحمەت.  – الدىمەن وزدەرىڭىزبەن تانىسىپ العىمىز كەلەدى. كاتارينا حورن: – نەگىزگى ماماندىعىم بويىنشا حورەوگرافپىن. «ArtEZ – Hogeschool» بي ونەرى مەكتەبىنىڭ تۇلەگىمىن. 2010 جىلى نير دە ۆوففتا, ال 2014 جىلى «Schaubuhne Berlin» ۇجىمى قۇرامىندا ونەر كورسەتتىم. سونىمەن قاتار, 2008 جىلدان بەرى بالقان ەلدەرى شىعار­ماشىلىق ورتالىقتارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستامىن.  نەمانيا ميۋتيك: – ال مەنىڭ ءتۇبىم – بوسنيالىق سەرب. اك­تەر­­لىككە قوسا بي ونەرى مەن تالىم­گەر­لىكتى قاتار اتقارىپ جۇر­گەن جايى­م بار. حورۆاتيا اكادەمياسىن­دا دراما جانە قۋىرشاق ءارتىسى ما­ماندىعى بويىنشا پروفەسسور ب.ستجەپانوۆتىڭ شەبەرحاناسىنان ءدارىس الدىم. بيىل بەرلينگە قونىس اۋداردىم.  – بىلۋىمىزشە, سىزدەر قازاق­ستانعا العاش رەت تابان تىرەپ وتىر­­سىزدار. العاشقى اسەر­لە­رىڭىز قالاي؟  ك.ح.: – ساپار شەگىپ بارا جاتقان ەلىڭنىڭ سالت-داستۇرىمەن, تاريحىمەن, مادە­نيەتىمەن سىرتتاي از دا بولسا تانىسىپ الۋ, ەجەلدەن قالىپتاسقان ادەتىم. بۇل جولى دا سولاي ىستەدىم. اتىن, كەڭ بايتاق دالاسى تۋرالى جاقسى جاڭالىقتاردى قۇلاعىم شالعانى بولماسا, مىناداي الۋان ايشىقتى مادەنيەتى مەن وزگەشە ونەرىنە وسىندا كەلگەندە كوزىم جەتۋدە.  – تاعى قانداي قىرلارىمەن ۇنادى؟ – ك.ح.: – ءوزىم ءبيشى بولعان­دىقتان وسى سالاعا قا­تىستى بار­لىق قازىنانى جۇر­گەن جەرىمدە قاداعالاپ قاراپ جۇرەتىن ادەتىم بار. جالپى, ماعان قازاقتىڭ ۇلت­تىق ءبيى ۇنايدى. بۇرىن شامالى عانا تۇسىنىگىم بولسا, وسى جولى بۇ­عان كادىمگىدەي ۋاقىتىمدى بول­گەلى وتىر­مىن. ەڭ قىمبات ولجام سول بولاتىن شىعار.  – جاستار تەاترى ساحناسىندا وزدەرىڭىز ۇسىنعان «بەيسانا قاۋىشۋ» سپەكتاكلىنىڭ ەداۋىر بو­لىگى پلاستيكالىق قي­­مىل-قوز­­­­­عالىستان تۇرا­دى. بۇل قو­يى­­لىمدى قانداي ەرەك­­­شەلىگىنە قا­راپ تاڭدا­دى­ڭىزدار؟  ن.م.: – بۇل ساپارعا لايىق درا­مالىق شى­عار­مانى ىرىك­تە­گەندە العاش تاڭداۋدىڭ ءدال وسى «بەيسانا قاۋىشۋ» مودەرن ۇل­گىسىندەگى ساحنالىق تۋىندىعا ءتۇسۋى بەكەر ەمەس. ويتكەنى, بۇل ەۋ­­رو­­پانى بىلايعى الەمگە باسقا قى­رىنان كورسەتە الاتىن بىردەن-ءبىر شى­عارما. ەۋروپانىڭ وزىنە ءتان قاعيداسى, ۇستانىمى, تابيعاتى بولاتىنى سياقتى مادەنيەتى مەن مانەرىن دە مۇنداعىمەن سالىس­تىرۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل شىعارما ارقىلى ءبىز ەكى ءتۇرلى ەندىكتە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قوعامدى, مادەنيەتتى جاقىنداتىپ, ءوزارا تۇسىنىستىك ورناتقىمىز كەلدى. ەۋروپا بى­لايعى جۇرت ويلاعانداي ادامي قۇندىلىقتاردان الشاقتانعان, جەكەلىك, جالقىلىق سيپاتى باسىم جەر ەمەس.  ك.ح.: – مۇنى ۇعىنۋ ءۇشىن اركىمنىڭ جۇرەگىنىڭ تۇبىندە نە جاتقانىن, قالاۋى مەن قالىبىن تانىپ الۋ كەرەك سياقتى. ءبىز وسى تۋىندىمەن جۇرت­قا سونى تار­قاتىپ ايتقىمىز كەلگەن. بۇگىندە بۇرىنعىنى ءمىنسىز قايتالاۋمەن, بەلگىلى بەينەلەردى جاڭىلماي جاڭ­عىرتۋمەن حالىقتى تاڭ قال­دىرا المايسىز عوي. قازىر بۇلار جەت­كىلىكسىز. ءوزىڭ باسىڭمەن جاڭا بىردەمەنى ويلاپ تاپپاساڭ, قال­عانىنىڭ ءبارى بوس. مىنا مودەرن-دراما ادامنىڭ ءوز جانىن ءوزى ىزدەپ سارسىلعان ءساتىن سيپاتتاي­دى. ەرەكشەلىكتەرىڭ نەدە دەگەن كىسى­لەرگە ءبىز وسى قىرىمىزدى ايتامىز.  – العا قويعان تاعى قانداي ماقساتتارىڭىز بار؟ – ن.م.: – الدى­مەن, قازاق­ستاندىق تەاترلارمەن تاجى­ريبە الماسىپ, وزات تۇستا­رىمىز­دان ۇيرەنسەك دەيمىز. ال ءتول مادە­نيە­تىمىز تۋرالى تولىق ماعلۇمات الۋ ءۇشىن ءبارىن ءوز كو­زىڭ­مەن كورۋگە تۋرا كەلەدى. بۇل ساپارعا سونشالىق ءمان بەرگەن سە­بەبىم, تابانىمىز تيمەگەن مۇنداي جەرلەر از ەمەس, قانشاما رۋحاني قۇندىلىقتار, داستۇرلەر بىزدەن سىرت جاتىر. باياعىدان باسىڭدا ءپىسىپ جەتىلگەن سونداي يدەيالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا مىناداي جارقىن جۇزدەسۋلەر تىكەلەي جول اشادى.  – بەرلين دراما تەاترىندا قاي جىلدان بەرى ونەر كورسەتىپ ءجۇرسىز؟ ك.ح.: – جەكە مەن­شىك ونەر يە­لەرى توبىنا جاتامىز. بىراق ءتۇر­لى تەاترلارمەن قوسىلىپ ونەر كور­سەتە بەرەمىز. بەرليندە دە سولاي.  – قاي جانرعا جاقىنسىز؟ ن.م.: – مۋزىكا, بي جانە ءسوز ونەرى بىرلىگىن ساقتاي وتىرىپ, كو­بىنە قازىرگى زامانعى جانرلاردا ونەر كورسەتەمىز. سپەك­تاكلدىڭ ءبىر بولىگىن مۋزىكالىق كومپوزيتسيالار اتقارادى, بىراق ولاردى جەكە ديسك تۇرىندە شى­عارۋمەن اينالىسپايمىز.  – «بەيسانا قاۋىشۋ» سپەك­تاكلى نە تۋرالى؟ ك.ح.: – بۇل سپەك­تاكل ەكى تاع­دىر ارقىلى ەكى ءتۇرلى وركەنيەت پەن مادەنيەتتى باياندايدى. ءبىرى گەر­مانيادان, ال ەكىنشىسى بالتىق جاعالاۋىنان كەلگەن. وسى ەكەۋىنىڭ ءوزارا قا­رىم-قاتىناسىنان بولەك ەكى ەلدىڭ مادە­نيەتىن تانىپ-ءبىلۋ كوزدەلگەن. ولاردىڭ ايىرماشىلىعى مەن ۇقساستىعى نەدە ەكەندىگىن دراما ءبىر ساعاتقا جۋىق ۋاقىتتىڭ ىشىندە بارىنشا اشىپ كورسەتىپ بەرۋگە تىرىسىپ باعادى. ومىرلىك جاعدايلار كوبىنە زاماناۋي مۋزىكا تىلىمەن, بيمەن جەتكىزىلەدى. مۇندا ءار ەلدىڭ مادەنيەتى مەن ادامي قارىم-قاتىناستارى نازار­عا الىنا وتىرىپ, ەلىمىزدەگى ءار كەزدەگى ساياسي جانە الەۋمەتتىك جاع­دايلاردى, داستۇرلەر مەن ما­دە­نيەتتى بايانداۋعا تاۋەكەل ەتتىك. – جالپى, نەمىس دراما تەاتر­لارىنىڭ باسقا ەلدەردىڭ ونەر ۇجىم­دارىنان ەرەكشەلىگى نە­دە؟ ن.م.: – نە­مىس تەاترلارى بەلگىلى ءبىر قاعي­دا­لار مەن ۇستانىمدارعا تاستاي قاتىپ, تابانداپ جاتىپ المايدى. اكتەرلەر ساحنادا وزدەرىن شەكتەمەيدى, ەمىن-ەركىن قوزعالادى, ويلايدى, وينايدى. ونەردە ولار ءۇشىن مۇمكىن ەمەس نارسە جوق دەپ ەسەپتەلىنەدى. سپەكتاكل ونە بويى ءوسىپ-جەتىلە بەرەدى. ساحنا ەركىندىگى دەگەن ۇعىمدى ءبىز وسىلاي تۇسىنەمىز.  – قازاق تەاترلارى گەتە, شيل­­­لەر شىعارمالارىن ءوزىنىڭ ءتول تۋىندىسىنداي ءسۇيىپ, ور­تاق قۇندىلىققا بالايدى. ال سىز­­دەردە بۇل جاعى قالاي؟ باسقا ەلدىڭ دراماتۋرگتەرىنىڭ پەسالارى ساحنالانا ما؟ ك.ح.: – بەرلين ءاۋ باستان ينتەر­ناتسيونالدىق قالا عوي, مۇندا جالپى ەۋروپالىق ۇلگىلەر بوتەن سانالمايدى جانە وزگە حالىقتاردىڭ دا مۇددە-مۇراتىنا توسقاۋىل قويىلمايدى. وسى رەتتەن كەلگەندە, شەتەلدىك دراما­تۋرگتەردىڭ شۇرايلى تۋىندىلارىنا ۇدايى ءمان بەرىلىپ وتىرادى, ارينە. ال تىكەلەي وزىمىزگە كەلسەك, ءدال وسى ۋاقىتتا رەپەرتۋارىمىزدا تەك نەمىس اۆتورلارىنىڭ تۋىندىلارىن ويناپ ءجۇرمىز.  – كەلەشەكتە قازاق دراما­تۋرگ­تەرىن قويۋ ويلارىڭىزدا بار ما؟ ن.م.: – مۇنداعى اۆتورلارمەن, پەسامەن تىكەلەي تانىسساق, قازاق قالامگەرلەرى شىعارمالارىن نەگە قويماسقا. بۇل سونشالىق شەشىلۋى قيىن كۇردەلى ماسەلە بولماسا كەرەك-ءتى. سوندىقتان, بولا­شاقتا وسى ويدى جۇزەگە اسىرۋعا اتسالىسۋعا ءتيىسپىز. قازىر وركەنيەتتىك جوبالار ادامزاتتىق ورتاق قۇن­دى­لىقتارعا قىزمەت ەتۋگە جۇمىل­دىرىلۋدا. بەلگىلى تۇلعا ءاسانالى ءاشىموۆتىڭ 80 جاسقا تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان ءى دۇنيە­جۇزىلىك تەاتر فەستيۆالى بىزگە جاڭا الەمنىڭ ەسىگىن اشتى. ءتۇرلى مادەنيەتتەر مەن تەاتر داستۇر­لەرىن توعىستىرىپ جاتقان استانا قالاسى مەنىڭ ەسىمدە ەندى وسى ميسسيا­سىمەن ماڭگى ەستە قالاتىن بولادى.  اڭگىمەلەسكەن  قاراشاش توقسانباي, «ەگەمەن قازاقستان»