ۇسىنىس پەن مۇمكىندىك

فورۋم اياسىندا 120 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى جاسىراتىنى جوق, كەيدە «بيزنەس-فورۋمدار نە ءۇشىن وتكىزىلەدى؟ شەتەلدەن, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن قانشاما قوناق شاقىرىپ, ۇلكەن جيىن وتكىزۋدەن قانداي پايدا بار؟» دەگەن ويدىڭ كەلەتىنى راس. دەگەنمەن دە, مۇنداي جيىنداردا وبلىس وكىلدەرى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ بو­يىن­شا ءوز ۇسىنىستارىن ايتسا, جان-جاقتان كەلگەن ينۆەستورلار ءوز مۇم­كىندىكتەرىن ورتاعا سالىپ, ەكىجاقتى ىسكەرلىك بايلانىس دامي تۇسەتىنى اقيقات. مىنە, ءبىر كەزدەرى ۇلى جىبەك جولىنداعى ساۋدا, عىلىم مەن رۋحاني دۇنيەنىڭ اسا ماڭىزدى ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى بولعان كونە تاراز قالاسىندا وتكەن «Taraz Invest-Agro/Chemical Day 2016» ايماقتىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمىنىڭ باستى ماقساتى وسى بولدى. اگروحيميالىق سالانى دامىتۋ مەن ينۆەستيتسيا تارتۋعا ارنالعان بۇل حالىقارالىق فورۋمدى جامبىل وبلىستىق اكىمدىگى مەن «بىرىككەن حيميالىق كومپانيا» جشس ۇيىمداستىردى. بۇل كۇنى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى مەن بيزنەسمەندەر ءۇشىن ايماقتىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى كەڭىنەن تانىس­تىرىلدى. ياعني, جامبىل وبلىسى ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى مەن مادەنيەتىن دامىتۋعا قوماقتى ۇلەس قوسا كەلە, ەلباسىنىڭ ينۆەس­تيتسيا تارتۋ, ونەركاسىپتى ءارتا­راپتاندىرۋ جانە باسقا ەلدەر­مەن ارىپتەستىك قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋ بويىنشا تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋعا بار كۇش-جىگەرىن سالۋدا. ەكونوميكاعا ينۆەستيتسيا تارتۋ – تەك قارجى قۇيۋ عانا ەمەس, ونىڭ استارىندا وندىرىسكە جاڭا تەحنولوگيا ەنگىزۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, ەڭ باس­تىسى, ايماقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق جاعدايىن كوتەرۋ ماقساتى جاتىر. ەندەشە, جامبىل وبلىسى ينۆەستورلارعا نە ۇسىنا الادى؟ جالپى, بۇل ءوڭىر قازبا بايلىق­تارعا وتە باي. بۇل ولكەدە فوسفوريت, پلاۆيكتىك شپات, ۋران, باعالى جانە ءتۇرلى-ءتۇستى مەتالدار, كومىر جانە تابيعي گاز, سونداي-اق تۇز شى­عارىلادى. ەلىمىزدەگى فوس­فوريت قورىنىڭ شامامەن 72 پايىزى, كۆارتسيتتىڭ – 65, التىن­نىڭ 8,8 پايىزى, مىستىڭ – 3, ۋراننىڭ 0,7 پايىزى وسى جامبىل وبلىسىنىڭ اۋماعىندا جاتىر. تيتان-ماگنيت كەن ورىندارى دا بار. وسىناۋ كەن ورىندارىمەن بۇگىندە 372 كاسىپورىن اينالىسىپ, 30 مىڭنان استام ەڭبەك ەتۋدە. جامبىل جەرىندە جۇمىسىن جانداندىرعان قازاقستانداعى اگروحيميا ونەركاسىبىنىڭ الىبى «قازفوسفات» جشس بۇگىندە تمد ەلدەرىنىڭ اۋماعىندا فوسفورلى ءونىم وندىرۋشىلەر اراسىندا كوش باستاپ تۇر. وسىدان كەيىن ەلىمىز بويىنشا حيميا ونىم­دەرىن وندىرۋدە جامبىل وبلى­سىنىڭ ۇلەسى 30 پايىزدى قۇرادى. سونداي-اق, جامبىل وبلى­سىنىڭ اگروحيميالىق سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن «تاراز حيميا­لىق پاركى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى قۇرىلعان. اۋماعى 505 گەك­تاردى قۇرايتىن بۇل ايماق­تا 6 كاسىپورىن سالىنۋدا. بۇل جوبالاردىڭ قۇنى 276 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. وسىنىڭ ارقا­سىندا مىڭنان استام جۇمىس ورىندارى اشىلماق. ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتا جۇمىس ىستەيتىن كاسىپورىندار ءۇشىن جە­ڭىلدەتىلگەن سالىقتىق رەجىم كور­سەتىلەدى. «تاراز حيميالىق پار­كى» كاسىپورىنى «گليفوسات ءون­دىرىسى», «كۇيدىرگىش سودا ءوندى­رىسى» جانە «ترەححلوريستىك فوس­فور ءوندىرىسى» جوبالارىن جۇ­زەگە اسىرۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆا­تسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا قۇرىلعان. بۇدان بولەك, رەسەيلىك «ەۋروحيم» كومپانياسى قۇنى 2,4 ملرد اقش دوللارىن قۇراي­تىن جىلىنا 1,4 ملن توننا كەشەن­دى مينەرالدى تىڭايتقىش شىعارۋدى قولعا الدى. سونداي-اق, «التىنالماس» كومپانياسى جاڭا تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, جىلىنا 2,8 توننا التىن شىعارماق. ال «تاراز مەتاللۋرگيا زاۋىتى» قارا مەتاللۋرگيا سالاسىنا كۇش سالۋدا. قازىرگى تاڭدا قىتاي ينۆەستورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن جالپى سوماسى 5,1 ملرد اقش دوللارىن قۇرايتىن 14 ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزە­گە اسىرۋ قاراستىرىلۋدا. ونىڭ ىشىندە 7 جوبا ىسكە اسىرىلۋ دەڭ­گەيى جوعارى 51 قازاقستان-قىتاي ينۆەستيتسيالىق جوبا­لارىنىڭ تىزىمىنە ەنگەن. بۇ­دان بولەك قازاقستان – قىتاي كاسىپ­كەرلىك-يندۋستريالىق ايما­عىن قۇرۋ ماقساتىندا سيان تو­قىما كورپوراتسياسى مەن وبلىس اكىمدىگى اراسىندا قۇنى 220 ملن. اقش دوللارىن قۇرايتىن مەمو­راندۋمعا قول قويىلدى. ما­لايزيالىق «Agrostanferms» ءىرى-قارانى بورداقىلاۋ ميني-فەرمالارىن سالۋ جوباسىنىڭ قۇنى 200 ملن اقش دوللارىن قۇرايدى. بۇگىندە جىلىنا 15 مىڭ تون­نا تسيانيد شىعارىپ جاتقان «TalasInvestment Company» جشس, كۇن ەلەكتر ستانساسىن ورناتىپ, 50 مۆت قۋات بەرىپ جاتقان «بۋر­نوە سولار-1» جشس, فرانتسۋز كاسىپكەرلەرى قارجىلاندىرىپ وتىرعان «جامبىلتسەمەنت», قى­تاي­لار قولعا العان «حانتاۋ» تسەمەنت زاۋىتى, گيپس ءوندىرۋ سالا­سىنداعى «جامبىلگيپس» پەن «اقتاس» كاسىپورىندارى وتە تابىستى ەڭبەك ەتۋدە. مىنە, جەرى باي, كليماتى وتە جاي­لى جامبىل وبلىسى وسىنداي ناتيجەلى جۇمىستاردىڭ ار­قا­سىندا قازىر ەلىمىزدە ينۆەس­تي­تسيا تارتۋ كورسەتكىشى بويىنشا ءتور­تىن­شى ورىندا تۇر. – جىل سايىن جامبىل وبلىس­ى يندۋستريالىق الەۋەتىن ارت­تى­رىپ كەلەدى, – دەيدى جام­بىل وب­لىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكى­رەكباەۆ. – جەرگىلىكتى ءوندىرىستى دامىتۋدا ينۆەستيتسيانى تارتۋ ءۇشىن قولايلى كليمات قۇرىلعان. «Taraz Invest-Agro|Chemical Day 2016» حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمىن وتكىزۋ ونەركاسىپتىك جانە حيميالىق-تەحنولوگيالىق ءوندىرىس سالاسىنداعى ارىپتەستىك قاتىناستى نىعايتۋعا تاعى ءبىر قادام بولاتىنى انىق. فورۋمدا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى ا.باتالوۆ, قىرعىز رەسپۋب­ليكاسىنىڭ تالاس وبلىسىنداعى وكىلى د.كەنەكەەۆ, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاق­ستان­داعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى چجان ۆەي, يران يسلام رەسپۋبليكاسىنان كەلگەن ينۆەس­تور كومالي حۋسەين, «اۋرۋم دويچلاند اگ» باس ديرەكتورى يوگان شتول, «بىرىككەن حيميا­لىق كومپانيا» جشس باسقارما باسشىسى ج.وسەرباي, «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى د.ابىلقايىروۆ جانە باسقا دا قوناقتار ينۆەستيتسيا سالۋدىڭ جول­دارى تۋرالى ءوز ويلارىن ورتا­عا سالىپ, جامبىل وبلىسىمەن بۇل سالادا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋ­گە ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتتى. شىنىندا بۇل فورۋم جامبىل وبلىسىنىڭ بيزنەس سالاسىنا تىڭ سەرپىن بەردى. حالىقارالىق ينۆەس­تيتسيالىق فورۋم اياسىندا جامبىل وبلىسىندا جاڭا ءوندىرىس وشاقتارى مەن جاڭا جۇ­مىس ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىنا جاعداي جاسايتىن مەموراندۋم تۇرىندە بىرقاتار قۇجاتتارعا قول قويىلدى. اتاپ ايتار بولساق, مينەرالدى تىڭايتقىشتى سۋبسيديا­لاۋ بويىنشا, حيميالىق جانە اگروحيميالىق ونەركاسىپتى دامىتۋ, تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كومبيناتى قۇرىلىسى, «بۋرنوە-2» سەس قۇرىلىسى, 50 مىڭ گەكتار اۋماققا دەيىن قانت قىزىلشاسىن ءوسىرۋ مەن قانت شىعارۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى, GMP ي GLP ستاندارتتارى بويىنشا ۆەتەرينارلىق ءدارى-دارمەكتەردى شىعاراتىن بيوكومبينات سالۋ, ءمودۋلدى نىساندار مەن ۇيلەر سالۋ, جەردى عارىشتان زوندتاۋ جونىندە, نات­ري ءتسيانيدىن ساتىپ الۋ, بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ جانە بالامالى جانار ماي ءتۇرىن ەنگىزۋ بويىنشا قۇنى 120 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن گەرمانيا, يران, ءۇندىستان ەلدەرىنىڭ جانە وتاندىق كاسىپكەرلەرمەن بىرنەشە مەموراندۋمعا قول قويىلدى. فورۋم اياسىندا يننوۆاتسيالىق عىلىمي حيميالىق جوبالار تا­نىس­تىرىلىمىنان بولەك «اگرو­ونەر­كاسىپتىك كومپلەكس سالا­سىن­داعى حالىقارالىق ىنتى­ماق­تاستىق», «تۋريزم سالا­سىنداعى حالىقارالىق ىنتى­ماقتاستىق» تاقىرىبىندا كەڭەي­تىلگەن تال­قىلاۋ وتكەن پانەلدىك سەس­سيالار ۇيىمداستىرىلدى. اتاپ وتەر ءبىر جايت, بۇل فورۋم جامبىل وبلىسى مەن «تاراز حيميالىق پاركى» اەا اياسىندا اگروحيميا سالاسىن دامىتۋعا ارنالعان «بحك» جشس-ءنىڭ ءبىرىنشى ايماقتىق شاراسى بولدى. ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان» جامبىل وبلىسى سۋرەتتى تۇسىرگەن اقادىل رىسماحان