قوستانايداعى تاتار-باشقۇرت ۇلتتىق-مادەني ورتالىعىنىڭ ءمۇشەلەرى اسەرلى كەش ۇيىمداستىردى. كەش نەبارى 30 جاسقا جەتەر-جەتپەس جاسىندا قاپيادا قازا بولعان تاريحشى عالىم باتىرجان كەنجەتاەۆتىڭ تۋعانىنا 45 جىل تولۋىنا ارنالدى. باتىرجان قازان ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الا ءجۇرىپ, عىلىممەن اينالىسادى. بەدەلدى, تاريحى مول ءبىلىم ورداسىنىڭ اسپيرانتۋراسىنا قالادى. كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن جازادى. بىراق 1996 جىلى عىلىمي ەڭبەگىن قورعايتىن كۇن جاقىن قالعاندا ماسكەۋ قالاسىندا ءبىر قانىپەزەردىڭ قولىنان قاپىدا قازا بولادى.
باتىرجان تەك قازان قالاسى عانا ەمەس, رەسەيدىڭ ماسكەۋ, سانكت-پەتەربۋرگ, ومبى سياقتى ءىرى ورتالىقتارىندا دا كوز مايىن تاۋىسىپ, ارحيۆتەردە وتىرىپ, حالقىمىزدىڭ وتكەن عاسىرلارداعى مادەنيەتىن زەرتتەدى. ول قازاق دالاسىنىڭ رەفورماتور حانى جاڭگىر تۋرالى ماتەريالداردى, ونىڭ قازان ۋنيۆەرسيتەتىمەن, سول ۋاقىتتاعى ءىرى تۇلعالارمەن بايلانىسى تۋرالى دەرەكتەردى قازان قالاسى ارحيۆىنەن تاۋىپ, عىلىمي اينالىسقا قوستى. باتىرجان كەنجەتاەۆتىڭ ءوزى قايتىس بولعاننان كەيىن ونىڭ عىلىمي ەڭبەگىن قازان قالاسىنداعى سىيلاس اعاسى ساعيت جاقسىباەۆ پەن دوسى سەرگەي زاسىپكين «كازانسكيە ۋچەبنىە زاۆەدەنيا ي پروتسەسس فورميروۆانيا كازاحسكوي ينتەلليگەنتسي ۆ سەرەدينە ءحىح – ناچالا حح ۆۆ» اتتى كىتاپ ەتىپ شىعاردى.
باتىرجان شەتتە جۇرسە دە ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن قۋانىپ قارسى العان جاستىڭ ءبىرى ەدى. ول 1991 جىلى تاتارستاندا شاشىراپ جۇرگەن ەكى مىڭداي قازاقتىڭ باسىن قوسىپ, قازاق دياسپوراسىنىڭ مادەني-ۇلتتىق ورتالىعىن اشقان بولاتىن. ونى «قازاقستان» دەپ اتادى. جانە 1992 جىلى وتكەن دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ العاشقى قۇرىلتايىنا جاپ-جاس باتىرجان تاتارستاننىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى مەنتيمەر ءشايميەۆپەن بىرگە تاتارستانداعى قانداستارىمىزدى باستاپ كەلگەن ەدى. وسى كەشتى ۇيىمداستىرعان قازان ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا جانە سوتسيولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ بەسىنشى كۋرس ستۋدەنتى يلنارا احاتوۆا:
– قازان قالاسىنداعى قازاق دياسپوراسىنىڭ «قازاقستان» ۇلتتىق-مادەني ورتالىعى تەك قازاقتاردىڭ عانا ەمەس, قازاقستاننان بارعان بارلىق ۇلت وكىلدەرىنىڭ باس قوساتىن ورنىنا اينالعان. سولاردىڭ كوپشىلىگى باتىرجاننىڭ كوزىن كورگەن. ال جاستار, ستۋدەنتتەر باتىرجاندى ءپىر تۇتادى. سونىڭ ءبىرى ءوزىممىن, – دەدى.
باتىرجان كەنجەتاەۆتىڭ تۋعان جەرىندە ونى ەسكە تۇسىرۋگە ارناپ توعىزقۇمالاقتان جارىستار وتكىزۋ داستۇرگە اينالىپ كەلەدى. وسى كەزگە دەيىن 3 وبلىستىق, ەكى رەسپۋبليكالىق تۋرنير ءوتتى. باتىرجاننىڭ اتىنداعى مەكتەپتە سپورتتىڭ وسى تۇرىنەن سپورت شەبەرى دە شىقتى. جاقىندا وتكەن رەسپۋبليكالىق تۋرنيردە قىزىلوردا, اقتوبە, قوستاناي توعىزقۇمالاقشىلارى باس قوستى. بۇل دا جاقسىنىڭ شاراپاتى.
جاقسى ادامنىڭ جۇلدىزى ءسونبەيدى. باتىرجان دا ءوزىنىڭ ارتىنا قالدىرىپ كەتكەن از دا بولسا ساز ەڭبەگىمەن, ۇلگى-ونەگەسىمەن تاۋەلسىز ەلىنىڭ ۇرپاقتارىنا قىزمەت ەتە بەرەدى. ياعني, باتىرجان ورتامىزدا.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا.
قوستاناي.