«التىن ساپا» – ساپا سالاسىنداعى قازاقستاندىق برەند

ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى, قازاقستاننىڭ كەدەن وداعىنا كىرۋى, ءبىر- تۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى قالىپتاستىرۋ ۇدەرىستەرى بيزنەس قوعامداستىق الدىنا ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارىندا قاعيداتتى جاڭا مىندەتتەر قويادى. وسى مىندەتتەر قورىتىندى ناتيجەدە كاسىپورىندار قىزمەتىن باعالاۋدا باستى ولشەم بولىپ تابىلاتىن, ولاردىڭ ءوز جۇمىسىندا ساپاعا قول جەتكىزۋدى ماقسات ەتۋى ارقىلى ورىندالا الاتىنى ءسوزسىز. بۇل جەردە بۇدان التى جىل بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» سىيلىعىن جانە «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» رەسپۋبليكالىق كورمە-كونكۋرسىن بەلگىلەگەنىن اتاپ كەتۋ كەرەك. بىلتىرعى جىلى «قازاقستان» ورتالىق كونتسەرت زالىندا بەسىنشى, مەرەيتويلىق «التىن ساپا» كونكۋرسى جەڭىمپازدارىن ماراپاتتاۋ ءراسىمى ءوتتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» سىيلىعىنا ىزدەنۋگە ارنالعان بيىلعى كونكۋرستىڭ وتكىزىلۋ بارىسى تۋرالى يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنىڭ تەحنيكالىق رەتتەۋ جانە مەترولوگيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى رىسكەلدى ساتباەۆ اڭگىمەلەيدى.

– رىسكەلدى احمەتقالي ۇلى, «التىن ساپا» كونكۋرسىن وتكىزۋ ءپىشىنى بويىنشا قانداي دا ءبىر وزگەرىستەر بار ما؟ – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرە­زيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» سىيلى­عىنا ىزدەنۋگە ارنالعان كونكۋرس وتكىزىلگەن جىلدار ىشىندە ساپا سالاسىنداعى كونكۋرستاردى تا­نىپ-بىلۋگە قول جەتكىزىلدى. حالىق­ارالىق ساپا مەنەدجمەنتى جۇيە­لەرى ستاندارتتارىن ەنگىزۋ بويىن­شا العا باسۋشىلىق بايقالادى. مىسالعا, وسىدان ەكى جىل بۇرىن مەنەدجمەنت, قورشاعان ورتانى قور­عاۋ جانە كاسىبي قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىنىڭ الدىڭعى قاتارلى ستاندارتتارىن ەنگىزگەن قازاقستان­دىق كومپانيالار سانى 2000-نان اسسا, بۇگىنگى كۇنى بۇل سان 3 770 كا­سىپورىندى قۇرايدى. 249 كا­سىپ­ورىن مەنەدجمەنت جۇيەلەرىن ەنگىزۋ كەزەڭىندە جۇمىس اتقارىپ جا­تىر. بىزدەر وتكىزگەن تالداۋعا سايكەس 9000 سەريالى يسو حالىق­ارا­لىق ستاندارتىن – 3604 كا­سىپورىن, يسو 14001 – 249 كاسىپ­ورىن, OHSAS 18001 – 195 كاسىپ­ورىن, يسو 22000 – 62 كاسىپورىن جانە SA 8000 – 3 كاسىپورىن ەنگىزدى. سوندىقتان كونكۋرسقا قاتىسۋ, ءبىرىنشى كەزەكتە كاسىپورىن ۇجىمى­نا ساپا ماسەلەسىنە نازار اۋدارۋدى تالاپ ەتەتىنىن اتاپ كەتۋ كەرەك. سەبەبى وسى كورسەتكىش كۇن ساناپ ارتىپ كەلە جاتقان باسەكەلەستىككە توتەپ بەرۋگە نەگىز, كاسىپورىن مەن ۇيىم جۇمىسىن جەتىلدىرۋ جولىن­دا باستى ىنتالاندىرۋشى كۇش بولىپ تابىلادى. قالىپتاسقان داستۇرگە وراي بيىل­عى جىلدىڭ باسىنان باستاپ جىل سايىنعى «التىن ساپا» كون­كۋرسى باستالدى. ولار الدىمەن وڭىرلەردە وتەدى, وندا ىرىكتەۋ تۋر­لارى جۇرگىزىلەدى. وسىدان كەيىن يسو حالىقارالىق ستاندارتتاۋ ۇيىمى دۇنيەجۇزىلىك ساپا كۇنى دەپ بەلگىلەگەن قاراشانىڭ ەكىنشى بەيسەنبىسىندە ەلباسى ن.ءا. نازار­باەۆتىڭ قاتىسۋىمەن كونكۋرس قو­رى­تىندىلانادى. بيىل قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «ال­تىن ساپا» سىيلىعىنا ىزدەنۋگە ارنالعان كونكۋرس ەل تاۋەلسىزدى­گىنىڭ 20 جىلدىعىن تويلاۋ ايا­سىندا وتكىزىلەتىنىن اتاپ كەتۋ كەرەك. سوندىقتان قازاقستاندىق كومپانيالار وسى كونكۋرسقا بەلسەندى تۇردە قاتىسۋلارى كەرەك, سەبەبى وسى جىلدار ىشىندە «التىن ساپا» سىيلىعى ۇلتتىق برەند مارتەبە­سىنە يە بولدى جانە ساپا سالا­سىنداعى جەتىستىكتەر ءۇشىن بەرىلەتىن بەدەلدى سىيلىقتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. كونكۋرستى وتكىزۋ ءپىشىنى ەرەكشە وزگەرىستەرگە ۇشىراي قويعان جوق. كونكۋرسقا وزدەرىنە مەنەدجمەنت جۇيەسىن ەنگىزگەن جانە رى­نوكتا ءۇش جىلدان استام جۇمىس جاسايتىن زاڭدى تۇلعالار قاتىسا الادى. ودان ءارى كونكۋرس ءتورت كەزەڭدە وتەدى. ءبىرىنشىسى – كومپا­نيانىڭ ءوزىن ءوزى باعالاۋى. ەكىنشى كەزەڭ – كوميتەتتىڭ اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرى باسقاراتىن وڭىرلىك كوميسسيا تەكسەرۋى. وعان جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن «اتامەكەن» ۇلتتىق-ەكونوميكالىق پالاتا وكىلدەرى قاتىساتىن بولادى. تاۋەل­سىز زەرتتەۋدەن كەيىن ماتەريالدار ءبىزدىڭ كوميتەتكە تاپسىرىلادى, وندا بارلىق ماتەريالداردىڭ ۋاقتى­لى جانە دۇرىس رەسىمدەلۋى قا­راس­تىرىلادى, قورىتىندىسى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە, ياعني كوميس­سيا­عا شىعارىلادى. كوميسسيا قۇرا­مىنا ۇكىمەتتىڭ جانە بيزنەس-قاۋىم­­داس­تىقتاردىڭ بارلىق مۇشە­لەرى كىرەدى. كوميسسيانى پرەزيدەنت اكىم­شى­لىگىنىڭ باسشىسى ا.مۋسين باس­قارادى. وسىدان كەيىن كوميسسيا ۇسىنىسى ەلباسىنىڭ قاراۋىنا ەنگىزىلەدى. بىلتىرعى جىلى قازاقستان رەس­پۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» سىيلىعىن «وندىرىستىك ماق­سات­تاعى ۇزدىك كاسىپورىن» نومينا­تسياسىندا ءىرى كاسىپكەرلەر اراسىندا «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسى – «لوكوموتيۆ قۇراس­تىرۋ زاۋىتى» اق (استانا ق.), شا­عىن جانە ورتا كاسىپكەرلەر ارا­سىندا «Oxy-Textile» اق (وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى) الدى. «حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردى شىعاراتىن ۇزدىك كاسىپورىن» نوميناتسياسىندا – الماتى وبلىسىنىڭ كاسىپورنى «RG Brands Kazakhstan» جشس ء(ىرى كاسىپكەرلىك) جانە اقمولا وبلى­سىن­دا ورنالاسقان «اگروفيرما رودينا» جشس (شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك) جۇلدەگەر اتاندى. «حان شاتىر» جشس ء(ىرى كاسىپكەرلىك, استانا ق.) جانە جامبىل وبلىسىندا ىسكە اسىرىلعان «كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى» جشس (شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك) جوباسى «قىزمەتتەر كورسەتەتىن ۇزدىك كاسىپورىن» نو­ميناتسياسىندا  قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بولدى. «يندۋستريالىق ۇمتىلىس» جانە «يننوۆاتسيالىق ۇمتىلىس» سانات­تارىندا «التىن ساپا» ەلباسىنىڭ ارنايى سىيلىقتارى ءىرى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى بىلدىرەتىن «ءوس­كەمەن تيتان-ماگني كومبينا­تى» اق (شىعىس قازاقستان وبلى­سى) جانە «Altyntay Kokshetau» جشس (اقمولا وبلىسى) تاپسى­رىلدى. – «التىن ساپا» سىيلىعى اتال­عاندا «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» رەسپۋبليكالىق كورمە-كونكۋرسى تۋرالى ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. وزىڭىزگە بەلگىلى, بىل­تىرعى جىلى ازداعان ۇزىلىستەن كەيىن وسى كونكۋرس قايتا باستاۋ ال­دى. وسى جونىندە نە ايتار ەدىڭىز؟ – وسى ورايدا ساپا سالاسىنداعى كونكۋرستاردى ناسيحاتتاۋدىڭ باس­تاپ­قى قالپىنا قايتا ورالعانىمىز­دى اتاپ كەتكىم كەلەدى. بۇل جەردە تاۋاردى كورسەتۋ مىندەتى تۇر, تۇ­تىنۋشىلار ءوز كوزدەرىمەن وتاندىق كاسىپورىندار جەتىستىكتەرىن كورۋ­لەرى, ولاردىڭ ساپاسىن باعالاۋى جانە وسى كورمە زالىندا سەرىكتەستىك قاتىناستار باستاۋ الىپ, ءونىم وتكىزۋ ماسەلەسى شەشىلۋى كەرەك. باس­تىسى, «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» كورمە-كونكۋرسى «التىن ساپا» پرەزيدەنتتىك كونكۋرستىڭ رەسمي ءتۇر­دەگى «سەرىكتەسى» بولۋى ءتيىس. بۇل كونكۋرستىڭ باستى ماقساتى – «قا­زاقستاندا جاسالعان» ءونىمدى جارنامالاۋ, وتاندىق وندىرۋشىلەردى تا­نىستىرۋ. جالپى العاندا, مەملەكەتىمىز­دىڭ­ تاۋەلسىزدىگىن قالىپتاستىرۋ جىل­­­دارىندا بارلىق سالالارداعى ەكو­نو­ميكالىق ءوسۋ كاسىپكەرلىكتىڭ دا­مۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى. «قا­زاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» كور­مە-كونكۋرسى شاعىن, ورتا جانە ءىرى بيزنەس وكىلدەرىنىڭ وزدەرىن تانىس­تىرۋ­دا تاپتىرماس الاڭ بولىپ تابىلادى. بۇگىنگى كۇنى  قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» سىيلىعىنا ىزدەنۋگە ارنالعان كونكۋرسى جانە «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» كورمە-كونكۋرسى ار­قىلى بيزنەس ۇدەمەلى يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ­عا ءوز ۇلەسىن قوسىپ وتىر. وسى باع­دارلامانى ىسكە اسىرۋ اياسىندا ءوزىن كورسەتۋ, تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى جەتىلدىرۋ جانە ساپاسىنا قول جەتكىزۋ جولىندا يننوۆاتسيالىق تەحنولو­گيالارعا يەك ارتۋ مۇمكىندىگى پايدا بولدى. بۇدان باسقا ۇدەمەلى ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باع­دارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ەكونومي­كانىڭ بارلىق سالالارىندا حالىق­ارالىق مەنەدجمەنت جۇيەلەرى ستان­دارتتارىن ەنگىزۋ ماسەلەلەرىمەن تىكەلەي بايلانىستى, ساپا سالاسىندا قابىلدانعان ۇلگىلەردى العا جىل­جىتۋ كۇن ارتقان سايىن باسىم سيپاتقا يە بولا تۇسەدى. «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» ءداستۇرلى تۇردە «وندiرiستiك ماقسات­تاعى ۇزدiك تاۋارلار»; «حالىق تۇتىناتىن ۇزدiك تاۋارلار»; «ۇزدiك ازىق-تۇلiك تاۋارلارى» اتتى ءۇش نوميناتسيادا وتكىزىلەتىن بولادى. «قا­زاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» كورمە-كونكۋرسى كەدەن وداعى, ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى قالىپتاس­تىرۋ جاعدايىندا ءبىزدىڭ تاۋار رى­نوگىمىزدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن كورسەتىپ, وتاندىق كاسىپورىن­دارعا ساپا ماسەلەسىن جەتىلدىرۋ جو­لىندا قوسىمشا سەرپىن بەرەدى. ءتۇپ­كى ماقسات – سىرتقى رىنوكقا شىعۋ. «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» كونكۋرسى اياسىندا رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە كورمە-كونكۋرس­تار ءوتتى, ولاردىڭ ىشىندە ەڭ ۇزدىگى ءوز ءونىمىن رەسپۋبليكالىق كورمە-كون­كۋرسقا شىعارادى. بۇلار شاعىن, ورتا جانە ءىرى بيزنەس وكىلدەرى. نوميناتسيالار دا وسى تۇرعىدا تا­عايىن­دالاتىن بولادى. بۇل بارىن­شا ءادىل جول, سەبەبى شاعىن, ورتا جانە ءىرى بيزنەس ءتۇرلى مۇمكىن­دىكتەرگە يە. ولاردىڭ بارلىعىن ساپا سالاسىنداعى كونكۋرس يدەياسى بىرىكتىرەدى جانە ولاردىڭ كوپشىلىگى بۇگىنگى كۇنى كەدەن وداعى رىنو­گىندا جۇمىس ىستەپ جاتىر. – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» سىي­لىعىنا ىزدەنۋگە ارنالعان كونكۋرسقا توقتالا كەتسەك. كونكۋرس ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەلەرىن ەنگىزۋ ۇدەرىسىن ىنتالاندىرادى دەپ سانالادى. وسى شىندىققا سايكەسە مە؟ – ارينە, حالىقارالىق مەنەدجمەنت جۇيەلەرىن ەنگىزبەي, ساپا سا­لاسىندا جەتىستىكتەرگە جەتۋ, ىشكى جانە سىرتقى رىنوكتا باسەكەلەس­تىككە ءتۇسۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان كونكۋرسقا قاتىسۋدىڭ باستى شارت­تارىنىڭ ءبىرى – مەنەدجمەنت جۇيە­لەرىن ەنگىزۋ, بۇل سمج ىنتالان­دىراتىنى ءسوزسىز. سونىمەن بىرگە سمج ەنگىزۋ – ەرىكتى ءىس ەكەنىن جانە ءوندىرىس پروتسەستەرىنىڭ جاعدايىن كورسەتەتىنىن, كاسىپورىن تۋرالى ناقتى اقپارات بەرەتىندىگىن اتاپ كەتۋ كەرەك. قازاقستان حالقىنا جىل سايىنعى ءداستۇرلى جولداۋلارىنىڭ بىرىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازار-باەۆ رەسپۋبليكا ەكونوميكاسىن حا­لىق­ارالىق ستاندارتتارعا باعىتتاۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى جانە ءبىزدىڭ قوعام بۇگىنگى كۇنى وسى مىندەتتى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە ەلدىڭ الداعى بسۇ-عا كىرۋىنە بايلانىستى وتاندىق كاسىپ­ورىن­داردىڭ تاۋارلارى مەن قىز­مەت­تەرىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارت­تىرۋ ءۇشىن قاجەت. وسى فاكتور الەم­دىك ەكونوميكاعا كىرۋدەگى بىرىكتىرۋ ۇدەرىسىندە وڭ ءرولىن اتقارادى. – كونكۋرس جەڭىمپازدارى قان­داي دا ءبىر ارتىقشىلىققا يە بولا ما؟ – ايرىقشا ارتىقشىلىقتار جوق, بىراق سەنىڭ جەتىستىگىڭدى ەلبا­سى­نىڭ ءوزىنىڭ تانۋى كوپ ءجايتتى بىلدىرەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرە­زيدەنتىنىڭ «التىن ساپا» سىي­لىعىنىڭ لاۋرەاتى ەكى جىل بويىنا كونكۋرس ەمبلەماسىن جارنامالىق ماقساتتا پايدالانا الادى. ءناتي­جەسىندە جەڭىمپاز كومپانيا ءونىمى تانىمال بولىپ, قازاقستاندىق تۇ­تىنۋشىلار سەنىمىنە يە بولادى.

اڭگىمەلەسكەن سەيفوللا  شايىنعازى.