بيۋدجەت كورسەتكىشتەرى ناقتىلاندى

پرەمەر-مينيستر كارىم ءما­سى­موۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا 2011 جىلعا ارنالعان نەگىزگى ماكرو­ەكو­نوميكالىق كورسەتكىشتەر بول­جامى ناقتىلاندى. وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان ەكو­نوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ءمينيسترى قايرات كەلىمبەتوۆتىڭ اي­تۋىنا قاراعاندا, كورسەتكىشتەر بولجامىن ناقتىلاۋعا ىشكى جال­پى ءونىم بويىنشا بولجانعان با­زا­نىڭ ۇلعايۋى, ەكونوميكا سالا­لا­رىنىڭ جىل باسىنا قاراعانداعى قارقىندى دامۋى ءارى 2010 جىل­مەن سالىستىرعاندا الەمدىك تاۋار رىنوكتارىنداعى ەنەرگيا رەسۋرس­تا­رىنا, اۋىلشارۋاشىلىق ءونىم­دە­رىنە جانە مەتالعا دەگەن سۇرا­نىستاردىڭ ارتىپ, ولاردىڭ باعا­سىنىڭ كوتەرىلۋى اسەر ەتكەن. ءما­سەلەن, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭ­تار-شىلدە ايلارىنداعى الەمدىك رىنوكتاعى مۇنايدىڭ ورتاشا با­عاسى 1 باررەلىنە 111,78 اقش دول­لارىن قۇرادى. مۇنىڭ ءوزى بىزدەگى مۇناي باعاسىنىڭ بولجامدى 1 باررەلى 65 دوللاردان بولادى دەگەن كورسەتكىشتى 90 دوللارعا دەيىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. مىنە, وسىنداي سەبەپتەرگە باي­لانىستى جىل ىشىندەگى وتان­دىق ەكونوميكانىڭ ءوسىمى بۇرىن­عى بولجامدى كورسەتكىشكە (5 پاي­ىز) قاراعاندا, ودان دا كوتە­رى­لىپ (2 پايىزعا), 7 پايىز بولادى دەپ بۇرىنعى بولجامدى ناقتى­لان­دىرا تۇسۋگە سەبەپشى بولدى. سونىمەن قاتار, 2011 جىلى ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 6 پاي­ىزعا وسەدى, مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 81 ميلليون تونناعا جەتەدى دەپ قايتادان ناقتىلاندىرىلدى. وسىلاردىڭ ناتيجەسىندە ەكس­پورت­تىڭ جىلدىق كولەمى بۇ­رىنعى بولجامداردان 17,2 ميلليارد دوللارعا ارتىپ, 76,3 ميلليارد دوللاردى, ال يمپورت بول­جامى 38,4 ميلليارد دوللاردى قۇراماق. ەلىمىزدىڭ نەگىزگى ماكرو­ەكونو­مي­كالىق كورسەتكىشتەرى بولجا­مى­نىڭ وسىلايشا ءوسۋ جاعىنا قاراي قايتا ناقتىلانۋى 2011 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت پارامەترلەرىن قايتا قا­راۋعا نەگىز بولدى. وسى ماسەلە بوي­ىنشا بايانداما جاساعان قار­جى ءمينيسترى بولات جامىشەۆ 2011 جىلعا ارنالعان رەسپۋب­لي­كا­لىق بيۋدجەتتىڭ تۇسىمدەرى بۇ­رىنعىعا قاراعاندا 183,3 ميلليارد تەڭگەگە ارتتىرىلىپ, جالپى كورسەتكىش 4 تريلليون 439,9 ميلليارد تەڭگە بولادى دەپ قايتا جوسپارلانعاندىعىن جەتكىزدى. بۇل قوسىمشا كىرىس كوزدەرى كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى, قوسىلعان قۇن سالىعى, قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ اۋماعىندا وندىرىلگەن تاۋارلارعا, ورىندالعان جۇمىس­تار­عا جانە كورسەتىلگەن قىزمەت­تەر­گە سالىناتىن قوسىلعان قۇن سالىعى, رەسپۋبليكامىز اۋما­عى­نا يمپورتتالاتىن تاۋارلارعا سا­لىناتىن قوسىلعان قۇن سالىعى بولجامدى كورسەتكىشتەرىنىڭ بۇ­رىن­عىعا قاراعاندا ەداۋىر دارە­جەدە وسە ءتۇسۋى ەسەبىنەن الىنباق. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كىرىسى­نىڭ ارتۋى ونىڭ شىعىندارىن دا ارتتىرا تۇسۋگە مۇمكىندىك بەرەتىندىگى ايقىن. سوندىقتان رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىس ءبو­لى­گىندەگى قارجى كولەمى دە بۇرىن­عىعا قاراعاندا 217,9 ميلليارد تەڭگەگە ءوسىرىلىپ, 5 تريلليون 170,3 ميلليارد تەڭگە بولادى دەپ بولجانىپ وتىر. سونىمەن قورىتا ايتقاندا, وسى جولعى رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتىڭ ناقتىلانۋى ەل حالقىنىڭ پايداسىنا قاراي شەشىلدى دەپ انىق ايتا الامىز. سونىڭ ناقتى دالەلى رەتىندە الەۋمەتتىك سالاعا بولىنەتىن شىعىنداردىڭ بۇرىن­عى­دان 40 ميلليارد تەڭگەگە ارتا تۇسكەندىگىن ايتۋعا بولادى. سۇڭعات ءالىپباي.