اتاۋعا اباي بولعان ابزال

جۋرناليست ءۇشىن اينالانىڭ ءبارى تاقىرىپ. جۇرەسىڭ, كورەسىڭ, ەستيسىڭ. تاقىرىپقا تامىزىق تاباسىڭ. قازاقستاننىڭ ەلورداسى – استا­نا كۇننەن-كۇنگە كوركەيىپ, ساۋلەتتى بولىپ كەلەدى. عيماراتتارى دا, كوشە­لەرى دە كوپ. قۇرىلىس وتە قار­قىندى. ءتىپتى قاقاعان قىس كەزىن­دە دە جۇمىسىن توقتاتپاي, ەسەلى جۇ­مىس ىستەپ جاتقان كومپانيالار جەتكىلىكتى. قۇرىلىس اۋقىمى كە­ڭەي­گەننەن كەيىن جاڭا كوشەلەر قو­سى­لادى. اڭگىمە – وسى كوشەلەردىڭ اتاۋى جونىندە. اتاۋ بەرگەندە اباي بولعانىمىز ابزال. ويتكەنى, استاناعا العاش كەلگەن قوناقتاردىڭ قالا كارتاسىنا كوز جۇگىرتىپ, ودان وزىنە كەرەكتى نىساندى نەمەسە كوشەنى ىزدەيتىنى انىق. مىنە, وسىعان بايلانىستى باس قاتۋ مەن شاتاسۋ باستالادى. نەگىزى وركەنيەتتى ەلدەردىڭ ۇلكەن قالالارىندا كوشەلەرگە ادامداردىڭ ەسىمى بەرىلمەيدى, «№1 كوشە», «107 كوشە», «209 كوشە» دەپ نومىرلەنەدى. استانادا دا بار, وسىنداي سان بو­يىنشا بەلگىلەنگەن كوشەلەر. ماسەلەن, №187, №188 كوشەلەر... بۇل قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەزىندە قويىل­عان بولۋى كەرەك. ءدال وسى ءۇردىستى جال­عاس­تىرا بەرسەك نەسى ايىپ, نەسى سوكەت؟ كە­رىسىنشە, وتە ىڭعايلى. باسقا دا كو­شەلەر وسىلاي نومىرلەنسە دۇرىس ەمەس پە؟ كوپشىلىكتىڭ ىشىنەن «حاندارىمىز مەن اتاقتى ادامداردى ەستە قالدىرۋ ءۇشىن ولاردىڭ ەسىمدەرىن كوشەلەرگە بەرۋ كەرەك» دەپ داۋ ايتاتىنداردىڭ شىعاتىنى ءسوزسىز. بىراق, ولاردى ەستە قالدىرۋدىڭ باسقا دا جولدارى مەن مۇمكىندىكتەرى بار عوي. ال كوشەنىڭ اتاۋى كۇندەردىڭ كۇنىندە وزگەرىپ كەتۋى مۇمكىن. سوندا نە بولادى؟ ماسەلەن, وڭ جاعالاۋداعى ميرزويان كوشەسى قانىش ساتباەۆ كوشەسى بولدى, №70 كوشە كۇيشى دينا كوشەسىنە اۋىستىرىلدى. ورىنبور كوشەسى قازىر ماڭگىلىك ەل كوشەسى. سوندا كوشەنىڭ اتاۋىن اۋىستىرا بەرگەننەن ۇتارىمىز قايسى؟ مۇنىڭ ءبارى قوسىمشا شىعىن ەكەنى كەز كەلگەن ادامعا تۇسىنىكتى. شىعىننان بۇرىن كوشەگە ۋاقىتشا اتاۋ بەرگەننەن نە پايدا؟ وسىنى ءتيىستى ورىنداردىڭ ويلاستىرعانى دۇرىس-اۋ. ونىڭ ۇستىنە, جاسىرىپ كەرەگى نە, كەيبىرەۋلەر وزدەرىنىڭ اتالارى مەن بابالارىنىڭ اتىنا كوشە بەرۋ ءۇشىن جانتالاسىپ, الاشاپقىن بولاتىنىن كوز كورىپ ءجۇر. ەلگە ەڭبەگى سىڭبەسە دە, لايىقتى ءىز قالدىرماسا دا كوشەدە اتى-ءجونى جازىلىپ تۇرسا بولدى دەپ ويلايدى-اۋ شاماسى. وسى ويىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن شەندى-شەكپەندىلەر مەن بيلىك باسىنداعى اعالارىن جاعالايدى. ءسويتىپ, بەلگىسىز ادامداردىڭ اتىنا كوشە بەرىلىپ كەتەتىنى دە جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان, مۇنى توقتاتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – نومىرلەۋ. جوعارىدا ايتتىق, استانادا كۇيشى دينا كوشەسى بار. وسى كوشەنىڭ اتاۋى سوڭعى جەتى-سەگىز جىلدا ەكى-ءۇش رەت وزگەردى. داۋلەسكەر كۇيشىنىڭ اتىندا كوشە بولعانى دۇرىس-اق دەيىك. بىراق, «كۇيشى» سوزىنە بايلانىستى شاتاساتىندار كوپ. اسىرەسە, قازاق ءتىلىن جەتە تۇسىنبەيتىندەردىڭ «كۋيۋشي» تەگى مە, ەسىمى مە؟» دەگەنىن دە ەستىدىك. «دينا نۇرپەيىسوۆا كوشەسى» دەپ تۇسىنىكتى ەتىپ جازۋعا بولماي ما؟ الدە «نۇرپەيىسوۆا اتاقتى كۇيشىنىڭ تەگى ەمەس» دەگەن پىكىر ايتىلدى ما ەكەن؟ ويت­كەنى, وسىنداي دەرەك بار. انىق-قانىعىن بىلمەك ويمەن بەلگىلى عالىم, في­لولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلت­تىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى ديحان قامزابەك ۇلىنا حابارلاستىق. «كۇيشى دينا كوشەسى» دەگەن اتاۋ­دى وتكىزگەن اقسەلەۋ سەيدىم­بەك اعامىز بولاتىن. ماسكەۋدە «اكا­دە­ميك كورولەۆ» كوشەسى بار, ءبىز دە نەگە وسىنداي تارتىپكە كوشپەسكە؟» دەپ ءۋاج ايتىپ ەدى», دەدى ديحان قام­زا­بەك ۇلى. اقسەلەۋ اعامىزدىڭ دا ايت­قانى قيسىندى شىعار. بىراق, مەم­لەكەتتىك ءتىلدى تۇسىنبەيتىندەر, ءتىلىن بۇراپ سويلەيتىندەر «كۇيشى» ءسو­زىن كەلەكە, مازاق قىلماسىنا كىم كەپىل؟. «الداراسپان» ءازىل-سىقاق تەاترىنىڭ قويىلىمىندا وسى ماسەلە كورسەتىلدى. «كۋشي دينا» كوشەسىن ىزدەپ, ءتىلىن بۇراپ سويلەپ, شاتىسىپ جۇرگەن كەيىپكەردى كوردىك. سوندىقتان, كوشەگە اتاۋ بەرگەندە وسىنى دا ەسكەرگەنىمىز ءجون-اۋ. «ۇشقىش گاگارين كوشەسى», «اقىن اباي كوشەسى», «باتىر باۋىرجان كوشەسى» دەپ ايتپايمىز عوي. كوشە دەگەننەن شىعادى, استانادا اتاۋى قايتالاناتىن كوشەلەر دە از ەمەس. اباي داڭعىلى بار. اباي قىسقا كوشەسى بار. ابايدىڭ 150 جىلدىعىنا بەرىلگەن كوشە بار. ۇلى ابايعا قانشا كوشە بەرسەك تە ارتىق ەمەس شىعار, بالكىم. بىراق, استانالىقتار مەن ەلوردا قوناقتارىن شاتاستىرعاننان باسقا مۇنىڭ قانداي پايداسى بار؟!. الەكساندار زاتاەۆيچ كوشەسى بار, الەكساندر زاتاەۆيچ قىسقا كوشەسى بار. اتباسار كوشەسى بار, اتباسار قىسقا كوشەسى بار. مۇنداي مىسالدار كوپ. سوندىقتان, ءتيىستى مەكەمەلەر مەن كوميسسيالار وسىنىڭ ءبارىن رەتتەۋگە ءمان بەرسە دۇرىس بولار ەدى. ويتكەنى, بۇل ۇساق-تۇيەك ەمەس, بارىمىزگە ورتاق, وتە ماڭىزدى ماسەلە.