ەلىمىزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتى دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋى بولىپ, وعان كوپتەگەن حالىقارالىق ۇيىمدار مەن شەتەلدەردىڭ بايقاۋشىلارى قاتىستى. سولاردىڭ ءبىرى, ياعني تمد بايقاۋشىلار ميسسياسى سايلاۋ بولعان كۇننىڭ ەرتەسىنە ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزىپ, وزدەرىنىڭ ويعا تۇيگەندەرىن جانە كورىپ بىلگەندەرىن ورتاعا سالدى.
سايلاۋعا دايىندىق بارىسىن سارالاۋ جۇمىستارى الدەقاشان باستالىپ كەتكەندىگىمەن بولىسكەن ميسسيا جەتەكشىسى سەرگەي لەبەدەۆ بۇعان ينتەرنەت مۇمكىندىك بەرگەندىگىن ايتتى. ميسسيا شتابى تمد پاا-عا مۇشە مەملەكەتتەر ازاماتتارىنىڭ سايلاۋ قۇقىن قورعاۋ, پارلامەنتاريزم جانە دەموكراتيا دامۋىنىڭ حالىقارالىق مونيتورينگى ينستيتۋتىمەن بىرلەسە وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى سەناتى دەپۋتاتتارىن سايلاۋدى رەتتەيتىن زاڭنامانى سارالاعان جانە ونى حالىقارالىق تالاپتارعا ساي دەپ تاپقان. سونىمەن قاتار, ميسسيا وكىلدەرى ساياسي ناۋقان الدىنداعى ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالدىڭ تۇراقتى بولۋى سايلاۋدىڭ اشىق تا ءادىل وتۋىنە وزىندىك وڭ اسەرىن بەردى دەيدى. قازاقستانعا كەلگەندە دە ميسسيا باسشىلارى ەلىمىزدىڭ بىرقاتار بيلىك قۇرىلىمدارى باسشىلارىمەن جەمىستى كەزدەسۋلەر وتكىزىپتى. وسى ورايدا سايلاۋعا قاتىستى ءتۇسىندىرۋ-اقپاراتتىق جۇمىستاردىڭ جوعارى دەڭگەيدە جۇرگىزىلگەنى دە نازاردان تىس قالماعان.
تمد بايقاۋشىلار ميسسياسى قۇرامىنا ارمەنيا, بەلورۋسسيا, قىرعىزستان, رەسەي, تاجىكستان, تۇركىمەنستان, وزبەكستان, ۋكراينا, تمد-عا مۇشە مەملەكەتتەر پاا جانە تمد اتقارۋ كوميتەتى كىرەدى. سەنات دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا بايقاۋشى رەتىندە 8 ەلدەن 68 وكىل كەلگەنى دە بەلگىلى. مولدوۆا مەن ازەربايجان ءوز وكىلدەرىن بايقاۋشى رەتىندە جىبەرمەۋى ميسسيا وكىلدەرى ءۇشىن ازىرگە تۇسىنىكسىز. قىزىلوردادان وزگە بارلىق وبلىستاردى ارالاعاندىعىمەن بولىسكەن تمد بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ جەتەكشىسى سايلاۋدىڭ اشىق تا ءادىل وتكەندىگىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. «جاشىككە بيۋللەتەن سالۋدان ساناق جۇرگىزۋگە دەيىن بارلىعى كوز الدىمىزدا وتكىزىلگەندىكتەن, بۇرمالاۋ دا مۇمكىن ەمەس ەدى», دەدى ول اشىعىن ايتىپ.
سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرىلمەگەن. دەپۋتاتتىق ورىنعا تالاسۋعا 96 ادام نيەت بىلدىرسە, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى سولاردىڭ توعىزى ءوز كانديداتۋراسىن الىپ تاستاۋىنا بايلانىستى تىركەمەپتى. زاڭدا كورسەتىلگەن مەرزىمدە ءتيىستى قۇجاتتارىن تاپسىرماعان 27 ۇمىتكەر دە دودادان شىعىپ قالعان. ال تىركەۋگە ىلىنگەندەردىڭ ىشىنەن دە جيىرماعا تارتاسى ءوز رايلارىنان قايتاتىندىقتارىن ءبىلدىرىپتى. ءبىر ۇمىتكەر كىرىس دەكلاراتسياسىن دۇرىس تولتىرماي, ءتىركەۋگە الىنباعان. سونىمەن, 16 دەپۋتاتتىق ورىنعا 39 ادامنىڭ تالاسقانىن ورىندى اتاي كەتكەن ءجون. ميسسيا ءوز تاراپىنان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دۇرىس تىركەمەۋ, ال باتىس قازاقستان وبلىسىندا ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىنىڭ الدىن الا باستالىپ كەتكەن فاكتىلەرى بويىنشا زاڭ بۇزۋشىلىقتار انىقتالماعاندىعىن قۋاتتادى.
ميسسيا وكىلدەرىنىڭ پىكىرىنشە, تمد-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ سايلاۋ زاڭناماسى جىلدان جىلعا جەتىلدىرىلىپ كەلەدى. «حالىقارالىق نورمالارعا تاقاپ قالدىق, كەيبىر تۇستاردا وزىپ تا كەتتىك دەسەك بولادى. كەيبىر ۇلتتىق نورمالار باتىستىق زاڭنامامەن قابىسا بەرمەيدى, ونىڭ باستى سەبەبى ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەردە جاتسا كەرەك. ارينە, ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرمەۋگە دە بولمايدى. تولىقتاي العاندا, ءبىز سايلاۋ بارىسىندا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ۇيىمداسقان ءىس-ارەكەتىن كوردىك», دەدى سەرگەي نيكولاەۆيچ اعىنان جارىلىپ. ال ءوز كەزەگىندە رەسەيلىك بايقاۋشى ۆاديم گۋستوۆ تمد اۋماعىندا سايلاۋ ۇدەرىستەرى بايقالۋدا ەكەندىگىمەن ءبولىستى. رەسەيدە سايلاۋ ناۋقانى باستالارىن ورتاعا سالعان ول ءبىر قىركۇيەك ايىنىڭ وزىندە سەگىز سايلاۋ وتكىزىلەتىنىن جەتكىزدى. كورشىلەس قىرعىزستاندا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ەكى ايدان كەيىن باستالادى. قازاقستان تاجىريبەسى كورشىلەس جاتقان قىرعىز ەلىنە ءتيىمدى بولماق. سونداي-اق, ميسسيا مۇشەلەرى قازاقستانداعى جاعدايدىڭ بۇرىنعىدان دا جاقسارىپ كەلە جاتقاندىعىنا جان-جاقتى توقتالدى.
قورىتا ايتقاندا, تمد بايقاۋشىلار ميسسياسى سايلاۋدىڭ بالامالى ءارى باسەكەلەستىك جاعدايدا, سونداي-اق قازاقستان زاڭدارىنا سايكەس وتكەندىگىن جەتكىزدى. ولاي بولسا, بۇل قازاقستان زاڭدارىنىڭ دەموكراتيالىق قۇندىلىقتارعا قۇرىلعاندىعىن كورسەتەدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.