تەپلوۆوزدار توقتاماۋى ءۇشىن

اتىراۋدا وتىن قويماسى قايتا جاڭعىرتىلدى «قازاقستان-وەك» جشس («قازاق­ستان – وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەنى») وتان­دىق مۇناي ونىمدەرى نارىعىندا 2001 جىلدان باستاپ جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. كومپانيانىڭ ارىپتەستەرمەن جانە كليەنتتەرمەن جۇمىس ىستەۋدە 10 جىلدىق تابىستى تاجىريبەسى بار. مۇن­داعى كاسىبي ۇجىم جانە تەحنيكالىق ءمۇم­كىندىكتەر قىزمەتتەر كەشەنىن قاجەتتى كولەمدە جانە شاپشاڭ جۇزەگە اسىرۋعا جول اشىپ وتىر. «قازاقستان-وەك» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى بيىل ەلىمىزدىڭ كولىك جانە بايلانىس قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىبي مەرەكەسى كۇنىن نەگىزگى ارىپتەستەرى «قازاقستان تەمىر­جولى» ۇك» اق-مەن بىرگە ارنايى دايىنداعان ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما اياسىندا زاماناۋي تەحنولوگيامەن جاراقتاندىرىلعان اتىراۋ وتىن قويماسىن پايدالانۋعا بەرىلۋى سالتا­نا­تىمەن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىندە كومپانيا قىزمەتىنىڭ نەگىزگى تۇتى­نۋشىسى – «قتج» ۇك» اق-نىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ە.سۇلتانوۆ, «لوكوموتيۆ» اق پرەزيدەنتى م.مەدەۋباەۆ, اتىراۋ ماگيسترالدى جەلi­لەر بولiمشەسىنىڭ ديرەكتورى و.رايىسوۆ ين­ۆەس­تيتسيالىق باعدارلاما شەشىمىنىڭ ماڭىزدى­لىعىن اتاپ ءوتىپ, قىزمەتكەرلەردى كاسىبي مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى. نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ ناتيجەسى جوباعا سايكەس سۇيىق قويما پاركىنىڭ جالپى ساقتاۋ كولەمى ۇلعايتىلۋى, بوشكە ىدىسقا مايدى ولشەپ قۇيۋ تسەحىنىڭ سالىنۋى سەرىكتەستىكتىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن «قتج» ۇك» اق باسشىلارىنىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى. «قتج» ۇك» اق ۆيتسە-پرەزيدەنتى ە.سۇل­تانوۆ مىرزا قۇتتىقتاۋ سوزىندە, «قتج» ۇك» اق-نىڭ بۇگىندە ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىپ وتىرعانىن, اتاپ ايتقاندا ەلىمىزدىڭ كولىك الەۋەتى دەڭگەيىنىڭ جوعارىلاۋىنىڭ, تە­مiر جول جانە ونىڭ قۇرامىنىڭ جاڭعىرتۋلار بويىنشا وتكiزiلەتiن ءىس-شارالار بويىنشا ال­عا باسۋى راستايدى, سوعان بايلانىستى «قا­زاقستان-وەك» جشس-نىڭ قالپىنا كەلتiرۋ جوباسى رەسپۋبليكانىڭ بارلىق تەمiر جول ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋدا قۇراما بولiك بولىپ تابىلادى, – دەدى. وتكەن جىلى كومپانيانىڭ ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەسىنىڭ حالىقارالىق ISO-9001:2008 ستاندارتىنىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن UKAS (United Kingdom Accreditation Service) تاعاي­ىنداعان سەرتيفيكاتتاۋ جونىندەگى «BM TRA­DA Certification» بريتان كورولدىگىنىڭ ور­گانى سەرتيفيكاتتاعان. سەرتيفيكاتتاۋ سالاسى – مۇناي بازالارىنىڭ قىزمەتتەرى – مۇناي ونىمدەرىن قابىلداۋ, ساقتاۋ جانە وتكىزۋ. ISO-9001:2008 حالىقارالىق ستاندارتتار تالاپ­تا­رىنا سايكەستىلىك حسس سەرتيفيكاتىنىڭ بەرىلۋى – تۇتىنۋشىلار مەن تاپسىرىسشىلاردىڭ تالاپ-تىلەكتەرىن قاناعاتتاندىرۋعا كوزدەلگەن قىزمەت ساپاسىنىڭ قامتاماسىز ەتىلۋىن ءدا­لەلدەيدى. بيىل كومپانيانىڭ ينسپەكتسيالىق اۋديتتەن ءساتتى ءوتۋى ناتيجەلى جۇمىستى, سون­داي-اق كومپانيانىڭ ساپا مەنەدجمەنتى جۇيە­سىن ۇنەمى جاقسارتىپ وتىرۋىن راستادى. قىزمەتتىڭ اشىقتىعى, ءارى ايقىندىعى – كومپانيا تابىستىلىعىنىڭ كەپىلى. كومپا­نيا­نىڭ قارجىلىق ەسەبى حالىقارالىق ستاندارت­تارعا (IFRS) سايكەس كەلەدى. وعان حالىقارالىق اۋديتورلىق كومپانيالار («KPMG Audit», Deloitte&Touche) وتكىزەتىن جىل سايىنعى اۋديت دالەل بولا الادى. سونىمەن قاتار, اۋديتتەلگەن قارجىلىق ەسەپتىڭ جىل سايىن ءساۋىر-مامىر ايلارىندا الىنۋى كومپانيا قىزمە­تى­نىڭ تابىستى ناتيجەسى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ويتكەنى, اۋديتتەلگەن قارجى­لىق ەسەپتىڭ سونداي, نەمەسە ەرتەرەك كەزدە الىنۋى تەك باعالى قاعازدارى حالىقارالىق قور نارىقتارىندا جانە جەكە ۇلتتىق كومپانيالاردا ورنالاستىرىلعان بۇقارالىق كومپانيالاردا عانا بولادى. كومپانيا قىزمەتتەرى باعاسىنىڭ قۇرىلۋ ايقىندىلىعى جىل سايىن زاڭناماعا سايكەس بەكىتىلگەن تارتىپتە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ جونىندەگى اگەنتتىگىنىڭ تاۋاردىڭ ساتىلۋ باعاسىنىڭ نەگىزدەلگەن دەڭگەيىن قاراستىرۋ جانە ماقۇلداۋ پروتسەدۋراسىنان ءوتۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى. سەبەبى 2008 جىلدان باستاپ, «قازاق­ستان-وەك» جشس قازاقستان رەسپۋبليكاسى باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جونىندەگى اگەنتتىگىنىڭ شەشىمىمەن باسىم جاعدايعا يە نارىق سۋبەك­تىلەرى رەەسترىنە ەنگىزىلدى. بۇدان باسقا مونو­پو­لياعا قارسى زاڭناما تالاپتارىنا سايكەس, كومپانيا تۇراقتى نەگىزدە, سايكەس مەملەكەتتىك ورگاندارعا قاجەتتى ەسەپتى, سونىڭ ىشىندە توق­سان سايىن قارجىلىق ەسەپتى بەرىپ وتىرادى. كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى مەيرامگۇل جۇزباەۆانىڭ ايتۋىنشا, ستراتەگيالىق مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋدى ەسكەرگەندە, قارجىلىق كورسەتكىشتەردىڭ قوزعالىسى جالپى كومپانيا جۇمىسىنىڭ تابىستىلىعىن كۋالاندىرادى. مىسالى, 2011 جىلدىڭ 1 جارتى جىلدىعىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا كومپانيا وتىمدىلىگىنىڭ ءوسۋ قارقىنى 2008 جىلمەن سالىستىرعاندا +58% قۇرادى. ال اكتيۆتەر كىرىستىلىگى 13,2 پايىزعا ءوستى. بۇل كومپانيانىڭ تۇراقتى قارجىلىق جاع­دايىن راستايدى. وسىلايشا كومپانيا وپە­راتسيالىق جانە ينۆەستيتسيالىق قىزمەتتى قارجىلاندىرۋ قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن وتىمدىلىكتىڭ قاجەتتى قورىنا يە. اينال­مالى كاپيتالدى قارجىلاندىرۋ بويىنشا, ءارى وندىرىستىك نىسانداردىڭ قۇرىلىسى مەن قايتا قۇرىلۋىنا ارنالعان اشىق نەسيەلىك باعىت­تار­دىڭ بولۋى كومپانيانىڭ قوسىمشا قارجى­لىق يكەمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى. سونداي-اق كومپانيانىڭ تارتىمدىلىعىن جانە نەسيەلىك قارجىنى بەرگەن قارجى قۇرىلىمدارىنىڭ سەنىمىن دالەلدەي تۇسەدى. كومپانيا قىزمەتىن نەگىزىنەن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسى» اق («قتج») جانە ونىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارى تۇ­تىنادى. قاجەتتى وندىرىستىك جابدىقپەن, كىرىس جولدارمەن, جانار-جاعارماي ماتەريال­دا­رىن (ججم) جانە قاتتى وتىندى ساقتاۋعا ارنال­عان ىدىستارمەن, سۇيىق قويمالارمەن جابدىق­تالعان قويمالاردىڭ تارماقتالعان جەلىسىنىڭ بولۋى, سونداي-اق قويمالاردىڭ تەمىرجول تا­راۋ­لارى بويىندا ورنالاسۋى «قازاقستان-وەك» جشس-عا تاپسىرىسشىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس ونىڭ لوكوموتيۆتەرىنە ۇتقىر, ءارى سا­پالى قىزمەت كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل كومپانيادا مايلار مەن جاعارمايلاردىڭ جىل­دىق اينالىمى 30 000 توننانى, سونىڭ ىشىندە ديزەلدى مايلار 450 توننانى, بەنزين 20 000 توننانى, مازۋت پەن كومىر 300 000 تون­نانى قۇراسا, لوكوموتيۆتەردى ديزەل وتىنى­مەن جابدىقتاۋ كولەمى 720 000 استام توننانى قۇرايدى. «قازاقستان-وەك» جشس-نىڭ رە­سۋرستىق بازاسىنىڭ قۇرامىنا قازاق­ستان­نىڭ ەداۋىر اۋماعىن (80%) الىپ جاتقان 53 وتىن قويماسىنان تۇراتىن جەلىسى كىرەدى. وسى قويمالارعا ديزەلدى وتىندى, مايلاردى جانە جاعارمايلاردى ساقتاۋعا ارنالعان سىيىمدى­لىعى 315 مىڭ تەكشە مەتردەن اساتىن سۇيىق قويمالار, سونداي-اق قاتتى وتىندى ساقتاۋعا ارنالعان جالپى اۋدانى 160 مىڭ شارشى مەتر­دەن اساتىن ارنايى الاڭقايلار كىرەدى. «قازاقستان-وەك» كومپانياسى تولى­عى­مەن جەكە مەنشىك كومپانيا بولىپ تابى­لا­دى. كومپانيا ءوز باستاماسىمەن 2010 جىلدان باستاپ ينۆەستيتسيالىق وتىن قويمالارىن قاي­تا قۇرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرا باستادى. ينۆەستيتسيالىق باعدارلامانىڭ شارالارىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى ىسكە اسىرىلاتىن ماق­ساتتار مەن مىندەتتەر رەسپۋبليكانىڭ جالپى يندۋستريالىق دامۋ, سونىڭ ىشىندە نەگىزگى وندىرىستىك قورلاردى مودەرنيزاتسيالاۋ, قايتا قۇرۋ, سالۋ جانە كۇردەلى جوندەۋ ستراتە­گيا­سى­نا سايكەس كەلەدى. ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما­نى جاساۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى وتىن قويمال­ا­رى­نىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن تولىق تەكسەرۋ جانە تابىلعان سايكەسسىزدىكتەردى جويۋ ءجونىن­دە­گى جوبالىق شەشىمدەردى انىقتاۋ بولدى. بۇل جۇمىستى «كازگيپرونەفتەترانس» شك» جشس جوبالىق ينستيتۋتى جۇرگىزدى. وتىن قوي­مالارىن قايتا قۇرۋ قاتاڭ تۇردە ماماندانعان جوبالىق ۇيىمدار ازىرلەگەن جوبالىق-سمە­تالىق قۇجاتتاماعا سايكەس جۇزەگە اسى­رىلادى. ول ۇيىمداردىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكەن «ينترانسكوم» جشس, «مۇناي­گرافيكا» جشس, «اقمارال» جشس بار. ين­ۆەستيتسيالىق باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ قورى­تىندىسى بويىنشا كومپانيانىڭ بارلىق وتىن قويمالارى تەك قازاقستاندىق قانا ەمەس, سونىمەن قاتار حالىقارالىق ستاندارتتار تالاپتارىنا سايكەس كەلۋى ءتيىس. بىلتىر جامبىل ستانتسياسىندا وتىن قوي­ماسىنىڭ ساقتاۋ قىزمەتتەرىن ەسەپكە الۋ مەن باقىلاۋ ۇدەرىستەرىن كەشەندى اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەسى ەنگىزىلىپ, قايتا قۇرۋ جۇمىسى تولى­عىمەن اياقتالدى. بۇل اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەسى لوكوموتيۆتەردىڭ باگىنا ججم-دى قاشىق­تىق­تان قۇيۋعا جانە ججم قوزعالىسىن اۆتو­ماتتى تۇردە ەسەپكە الۋعا (سونىڭ ىشىندە مۇناي ونىمدەرىن قابىلداۋعا, ساقتاۋعا جانە جىبەرۋگە) مۇمكىندىك بەرەدى. وعان قوسا, IP-تەلەفونياعا تىكەلەي قوسىلۋ ارقاسىندا ءوندى­رىستىك نىسانى جانە باستاپقى دەرەكتەردى جيناپ-بىرىكتىرەتىن بولىمشە اراسىندا دەرەكتەردى ەلەكتروندىق نۇسقادا كودتاپ الماسۋعا ءمۇم­كىندىك تۋدى. ءسويتىپ, وتىن قويمالارىندا ەنگىزىلەتىن كەشەندى اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەسى اۆتو­ماتتى باقىلاۋ جۇرگىزۋگە (سونىڭ ىشىندە «ون-لاين رەجىمىندە») جانە ءوندىرىستىڭ تەحنو­لوگيالىق ۇدەرىستەرىن باسقارۋعا, سونىمەن بىرگە, مۇناي ونىمدەرىن قابىلداۋعا, اۋىستىرىپ قۇيۋعا, ساقتاۋعا جانە جىبەرۋگە, ججم قوزعا­لى­سى جونىندەگى دەرەكتەردى اۆتوماتتى ورتا­لىق­تاندىرىلعان تۇردە جىلدام جيناقتاۋعا, ەسەپكە الۋعا جانە وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەلىمىزدىڭ بۇكىل اۋماعىندا ورنالاسقان 53 وتىن قويماسىنىڭ جۇمىس ىستەۋى جاعدايىندا مۇنىڭ ماڭىزى وتە زور. جاقىندا اتىراۋ قالاسىنداعى وتىن قوي­ماسىندا قايتا جاڭعىرتۋ اياقتالدى. ءوندىرىستى تۇراقتاندىرۋعا جانە نارىق قۇبىلما­لىلى­عىنىڭ تاۋەكەلىن تومەندەتۋگە, «قتج» ۇك» اق-نىڭ قاجەتتىلىگىن ۇنەمى قامتاماسىز ەتۋگە قاجەتتى كولەمدەگى ونىمدەر قورىن قۇرۋ ءۇشىن مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ ماڭىندا ورنالاس­قان وتىن قويمالارىنداعى سۇيىق قويما پاركىن ۇلعايتۋ «قازاقستان-وەك» جشس-نىڭ ستراتەگيالىق شەشىمدەرىنىڭ ءبىرى بولدى. اتى­راۋ وتىن قويماسىن قايتا قۇرۋ جۇمىستارى 2010 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا باستالدى. قاي­تا قۇرۋ بارىسىندا ابدەن ەسكىرگەن, پايدالانۋ مەرزىمى 30 جىلدان اسقان بارلىق جابدىق, الدەقايدا الەۋەتتى وتاندىق جانە يمپورتتىق ءوندىرىس بالاماسىنا اۋىستىرىلىپ, جاڭارتىل­دى. جاڭا تومەنگى اعىزۋ قۇرىلعىسىن (ۋسن-150), جوعارعى قۇيۋ قۇرىلعىسىن (ۋنجۆ-100اس-02) مونتاجداۋ ارقىلى تەمىرجول اعى­زۋ-قۇيۋ ەستاكاداسى مودەرنيزاتسيالاندى. مۇ­ناي ءون­ىم­دەرىن قابىلداۋ جانە جىبەرۋ ءۇشىن ماني­فول­دى تەحنولوگيالىق جۇيەسى بار سورعى ستان­ساسى جەتىلدىرىلدى. مۇناي ونىمدەرىن تەمىر جول تسيستەرنالارىنان سۇيىق قويمالارعا (رۆس) اعىزۋ جانە اۋىستىرىپ قۇيۋ ءۇشىن ءونىم­دىلىگى ساعاتىنا 120 تەكشە مەتر بولاتىن 6نك-9ل1س سور­عى ورناتىلدى. بۇل اعىزۋ ۋا­قى­تىن قىسقار­تىپ, ۆاگوندىق تسيستەرنانىڭ بوسقا تۇ­رىپ قال­ماۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن بىرگە سىي­ىمدىلىعى 200 ليتر بوشكە ىدىسقا ماي قۇيۋعا ارنالعان جيىلىك وڭدەگىشى بار ءونىم­دىلىگى ساعا­تىنا 2,5 تەكشە مەترلىك نمش5-25-2,5 ۇلگىدەگى سورعى ورناتىلدى. جىل­دىڭ سۋىق كەز­دەرىندە قابىلداناتىن ماي­لاردى جىلىتۋ ءۇشىن ارنايى گجە-55 جابدى­عى پايدالا­نى­لادى. جوبادا قۇرىلىس قۇرىلىمدارىن توتىعۋ­دان جانە گيدرووقشاۋلىقتان قورعاۋ قاراس­تى­رىلىپ, تولىقتاي ورىندالدى. مۇناي ونىمدە­رىن قابىلداۋعا, ساقتاۋعا جانە جىبەرۋگە ار­نال­عان نىسانداردى سالۋدا مول تاجىريبەسى بار قازاقستاندىق كومپانيا – «گلوبالسترويسناب» جشس اتىراۋ ستانتسياسىنىڭ وتىن قوي­ماسىن قايتا قۇرۋ جوباسى بويىنشا باس مەردىگەر بولىپ تاڭدالدى. كومپانيانىڭ ءبۇ­كىل شتاتى جوعارى بىلىكتى مامانداردان قۇ­رال­عان. وسى جوبانى ىسكە اسىرۋ كەزىندە باس مەردىگەر قۇرىلىس ۇدەرىستەرىنە قازاقستاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارىن مەيلىنشە كوبىرەك قولدانۋ قاعيداسىن باسشىلىققا الدى. كولەمى 3000 تەكشە مەتر جانە 75 تەكشە مەترلىك بارلىق سۇيىق قويما پاركىن, بارلىق درەناج­دىق ىدىستاردى جانە مەتالل قۇرىلىمداردى قازاقستاندىق كاسىپورىندار جاساعان. سورعى جابدىعى, تىنىس كلاپاندارى, ىسىرمالار, جە­ڭىل-جەلپى تازارتۋعا ارنالعان سۇزگىلەر كەدەندىك وداق ەلدەرىنىڭ ونىمدەرى بولىپ تا­بىلادى. سايكەسىنشە, اتىراۋ ستانتسياسىنىڭ وتىن قوي­ماسىن قايتا قۇرۋ جوباسىنا سا­لىنعان ينۆەس­تيتسيالاردىڭ 70 پايىزى قازاق­ستاندىق قاتى­سۋ­مەن قامتاماسىز ەتىلدى. ءسوي­تىپ, جوباعا ءساي­كەس سۇيىق قويما پاركىنىڭ ديزەل وتىنىن جالپى ساقتاۋ كولەمى 6 859 تەكشە مەتردەن 14 679 تەكشە مەترگە دەيىن ۇلعايتىلدى. – قازاقستاننىڭ تەمىرجولدارىمەن جۇك تاسىمالدايتىن, جولاۋشىلاردى ءبىر قالادان ەكىنشى قالاعا جەتكىزەتىن جولاۋشىلار قۇرا­ما­لارىن جەتكىزەتىن تەپلوۆوزدار ۇنەمى توق­تا­ماۋى ءۇشىن ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدىڭ ماڭىزى زور. سول سەبەپتەن ءبىز بارلىق ستانتسيالارداعى وتىن قويمالارىن جاڭعىرتۋدى قولعا الدىق. بيىلعى جىل اياعىنا دەيىن, – دەيدى «قازا­قستان-وەك» جشس باس ديرەكتورى مەيرامگۇل جۇزباەۆا, – تاعى دا 8 ستانتسياداعى وتىن قوي­ماسى جاڭعىرتىلادى. الداعى ۋاقىتتا اتى­راۋداعى وتىن قويماسىنىڭ قىزمەتىن ەسەپكە الۋ مەن باقىلاۋ ۇدەرىسىن كەشەندى اۆتومات­تاندىرۋ جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتۋ ويدا بار. جالپى اتىراۋ ستانتسياسىنداعى وتىن قويم­ا­سىن جاڭعىرتۋعا شامامەن 1 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا سالىندى. كەلەشەكتە قازاق­ستان – تۇركىمەنستان شەكاراسىنداعى بولاشاق ستانتسياسىندا, سونداي-اق, قازاقستان – قىتاي شەكاراسىنداعى التىنكول ستانتسياسىندا جا­ڭادان وتىن قويماسى سالىناتىن بولادى. بۇل جاڭادان سالىناتىن قويمالاردا 50 جۇمىس ورنى اشىلادى. جولداسبەك شوپەعۇل, اتىراۋ وبلىسى. سۋرەتتەردە: «قتج» ۇك» اق ۆيتسە پرەزيدەنتى ە.سۇلتانوۆ, «لوكوموتيۆ» اق پرەزيدەنتى م.مەدەۋباەۆ جانە «قازاقستان-وەك» جشس باس ديرەكتورى م.جۇزباەۆا اتىراۋ وتىن قويماسىنىڭ سالتاناتتى اشى­لۋى ساتىندە.