ەرەكشە ماڭىزى بار

چاپاەۆ – جالپاقتال – كازتالوۆ – جانىبەك اۆتوجولى قۇرىلىسىندا كىدىرىس جوق

كەشەگى كۇنى ورال ءوڭىرىنىڭ گازەت ايدارىنا شىعارىلىپ وتىر­عان ەڭ شالعايداعى اۋداندارىن وبلىس ورتالىعىمەن جالعاستىرا­تىن اۆتوجول قۇرىلىسى جوباسى جاسالعان كەزدە مۇندا وعان دەيىن كىم بار, كىم جوق دەۋشىلەر از بولعان جوق. كازتالوۆ اۋدانىندا تۇراتىن ەلدىڭ قادىرلى اقساقالى يحسان قۇتقوجيننىڭ جاسىم سەكسەنگە كەلدى, ەندىگى جەردە مەن بۇل جولدىڭ يگىلىگىن كورە الامىن با, جوق پا دەپ باتىس قازاقستان وب­لىسىنىڭ اكىمى باقتىقوجا ءىز­مۇ­حامبەتوۆكە ساۋال تاستاعانى دا كۇنى كەشە بولاتىن. قىسقاسى, ستراتەگيالىق جانە ەكونومي­كا­لىق تۇرعىدان ايتا قالارلىقتاي قايتارىم بەرە المايتىن, تەك شالعاي اۋدانداردىڭ قاراپايىم تۇرعىندارى ءۇشىن جاسالاتىن الەۋ­مەتتىك اۆتوجول قۇرىلىسى قارقىن الىپ كەتەدى دەگەنگە كۇ­مان كەلتىرۋشىلەر كوپ بولدى. دەگەنمەن “كوز قورقاق, قول باتىر” دەگەندەي, بۇگىنگى كۇنى اتالمىش اۆتوجولدىڭ ەلۋ جەتىنشى كيلومەترىنىڭ كوپىرمەن قوسا العانداعى قۇرىلىسى اياقتالىپ كەلە جاتقانى كوڭىلگە ۇلكەن سەنىم تۋعىزادى. “اقجايىق قارجى-ونەركاسىپ كومپانياسى” ااق-قا قاراستى “ورال جول قۇرىلىسى” اق-تىڭ مامان جۇمىسشىلارى مەن ينجەنەر-تەحنيكتەر توبى ونى الداعى تامىز ايىندا اياق­تاۋ­دى كوزدەپ وتىر. اۆتوجول قۇ­رى­لىسىندا مول تاجىريبە جيناق­تاعان, ونى ساپالى تۇردە اتقارا بىلەتىن وندىرىستىك ۇجىمعا ەل ريزاشىلىعى شەكسىز. ورالدىق جول قۇرىلىسى ماماندارىنىڭ س­ا­لاداعى وزگە ارىپتەستەرىنەن شوق­تىعى بيىك تۇراتىن تاعى ءبىر سەبەبى – ساپا مەنەدجمەنتى جۇيە­سى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىندىگى. سونىمەن بىرگە تاعى ءبىر ار­تىق­شىلىعى, وبلىستا بالاماسى جوق جول-قۇرىلىس لابوراتورياسىنىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىندىگى. ۇشىنشىدەن, ولارعا كاسىبي شە­بەرلىك, ءتارتىپ پەن جينا­قى­لىق, تەرەڭ جاۋاپكەرشىلىك سەزىم, بۇگىن تاپسىرىلعان ءىستى ەرتەڭگە قالدىرماۋ داعدىسى ءتان ەكەنىن ايتا كەتۋگە ءتيىسپىز. مىسال كەرەك پە, ءسوز جوق تابىلادى. قىس بويى قاراپ جاتپاي شيكىزاتتى ازىرلەپ, تاسىمالداپ, ەرتە كوكتەمدە ءىستى باستاپ كەتكەنى مىسال ەمەي نەمەنە؟ ويدان وي تۋادى. بۇعان دەيىن باتىسقازاقستاندىقتاردىڭ وسى اۆتوجول قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدەن تالاي رەت تاقىرعا وتىرىپ قال­عانى  جاسىرىن ەمەس. قالايشا دەمەكسىز عوي. تەندەردە ماتە­ري­ال­دىق بازا دەگەننىڭ ون ەكىدە ءبىر نۇسقاسى جوق, كاسىبي دەڭگەيلەرى تومەن, جول-كوپىر قۇرىلىسىمەن اينالىسپاعان كەلىمسەك بىرەۋلەر ۇتادى دا, توپىراقتى تەگىستەگەن, ۇيگەن كەيىپ تانىتىپ, كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە اياق استىنان تايىپ تۇرادى. ءىس ءبىتتى, قۋ كەتتى دەگەن وسى دا. سودان سوڭ جەرگىلىكتى وكى­لەت­تى ورگاندار ولاردىڭ ۇستىنەن سوتقا ارىز بەرگەن جاعدايلار دا كەزدەستى. ودان ءبارىبىر ەشتەڭە وزگەرگەن جوق. جول ءۇستى سول بايا­عىشا توپىراقتىڭ ءۇيىندىسى كۇي­ىندە قالا بەردى. مەملەكەتتىڭ قى­رۋار قاراجاتى جەلگە ۇشىپ كەتە باردى. بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن شال­عايداعى جاڭاقالا اۋدانىن وبلىس ورتالىعىمەن جالعايتىن جول قۇرىلىسى كەزىندە وسىنداي كورىنىس ورىن العانى ءالى دە ەستە. “بونۋس-سەرۆيس” دەپ اتالاتىن كەلىمسەك كومپانيا ەل-جۇرتتى وسىلايشا سازعا وتىرعىزىپ كەتكەنى بار. شالقار كولىنە تار­تى­لاتىن جول قۇرىلىسى كەزىندە دە باستاپقىدا وسىنداي جاعدايلار كەزدەستى. بۇل تۇرعىدان دا جەرگىلىكتى كاسىبي مەردىگەر “ورال­جول­­قۇرىلىسى” ۇجىمىنىڭ ەل ال­دىن­داعى ەڭسەسى بيىك, ءجۇزى جارقىن. وسى ماتەريالدى جازۋ بارى­سىندا ءبىز كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى,  اۆتوموبيل جولدارى كوميتەتى, باتىس قازاق­ستان وبلىستىق دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى تەمىرحان مەڭدىعالي­ەۆ­كە حابارلاسىپ, ودان ۇلكەن الەۋ­مەت­تىك ماڭىزى بار جول قۇرىلى­سى­نىڭ الداعى ۋاقىتتا قالاي جال­عاساتىنى جونىندە ايتىپ بەرۋىن سۇراعان ەدىك. سالا باسشىسى ىركىلگەن جوق. – كەلەسى كەزەكتەگى 57-97 كيللومەتر ارالىعىنداعى جوبالاۋ-ىزدەستىرۋ جۇمىستارىنىڭ قۇجا­تى ازىرلەندى. بۇل ىرگەلى قۇجات  كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مي­نيس­تر­لى­گىنە قاراستى اۆتوموبيل جول­دارى كوميتەتىنە تاپسىرىلدى. قازىرگى كۇنى قىركۇيەكتىڭ باسىن­دا جوعارىدا اتالعان قىرىق كيلومەترلىك جول قۇرىلىسىنا تەندەر وتكىزىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. ونىڭ تىلشىگە قايتارعان جا­ۋا­بىن ءسال تەرەڭدەتە تۇسسەك – بۇل الەۋمەتتىك جول قۇرىلىسىنداعى اسا اۋقىمدى, اسا كولەمدى ءىس دەگەن ءسوز. ءتىپتى ءوڭىردىڭ ارعى-بەرگى جول قۇرىلىسى تاريحىندا ءدال وس­ىن­­داي كولەمدەگى ءىرى جول جو­باسى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە اتقا­رىلا قويدى ما ەكەن دەسەڭىزشى. ءاي, ءسىرا, ات­قارىلا قويماعان شى­عار. توقسان جەتىنشى كيلومەتردەن ءۇش شا­قى­­رىم جەردە كازتالوۆ اۋدانىنا قا­راستى سارى­قۇدىق اۋىلى ورنا­لاس­قان. ونىڭ “باۋىرمال” ساز بال­شىعى اۆتو­كو­لىك يەلەرىن جاۋ­ىن­دى-شاشىندى كەزەڭدەردە قونا جا­­­تۋ­عا ءماجبۇر­لەيتىنىن قايدا قويارسىز. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ساز بال­­شىعى تىلەرسەكتەن سوعاتىن ماڭ دالاعا اسفالت جولدىڭ تۇمسىق تىرەۋى وركەنيەت پەن الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق دامۋ ساتىسىنا جەتۋدەگى ىرگەلى قادام بولماق. ياعني جوعارىدا ايتىلعانداي, شالعاي اۋداندا تۇراتىن اقساقال يحسان قۇتقوجين بۇيىرتسا الداعى ءتورت-بەس جىل ىشىندە الەۋمەتتىك جول­دىڭ يگىلىگى مەن پايداسىن كورگەلى تۇر. بۇعان دەيىنگى ەسەپتەردە جول­­­دىڭ تولىقتاي پايدا­لانۋعا بەرىلۋ مەرزىمى كەم دەگەندە ون-ون بەس جىل دەپ بەلگىلەنگەن بولاتىن. ءتۇيىپ ايتقاندا اقجايىق اي­ماعىندا ىسكە اسىپ جاتقان ءىرى الەۋ­مەتتىك جول قۇرىلىسى جو­با­سى ەل­باسى مەن رەسپۋبليكا ۇكى­مەتىنىڭ الەۋ­مەتتىك ساياسات پەن وسى سالا­­دا­عى ءىس-قيمىل باعدار­لا­ماسىنىڭ جار­­­­­قىن كورىنىسىندەي اسەر قالدىرادى. تەمىر قۇسايىن, باتىس قازاقستان وبلىسى.