ىلگەرى وتكەن زاماندا سىردىڭ بويى نۋ قامىس بولعان دەسەدى. نار قامىستان تۇيەلى ادام كورىنبەيدى ەكەن. بۇگىنگى قىزىلوردانىڭ سول زاماندا قامىسقالا اتانۋى دا بەكەر بولماسا كەرەك. بابالارىمىز نار قامىستى جىعىپ, سودان باسپانا سالعان دەيدى. سودان كىل قامىستان سالىنعان مەكەندى جۇرت قامىسقالا اتاپ كەتىپتى.
قامىس بۇگىن دە بار. بىراق ءىرى ەمەس. قازىر ونى مالعا ازىق رەتىندە, ءۇي مەن سارايدىڭ توبەسىن جابۋعا پايدالانادى جۇرت. كۇز كەلە, سارعايعان قامىسقا وت تيەدى. ءسويتىپ, دىمى قالماي جانىپ كەتەدى. ال وسى قامىستى ەل يگىلىگىنە پايدالانۋعا بولار ما ەدى؟ بولماعاندا شە؟!
ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ءبۇگىندە يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى جۇمىس ىستەپ جاتىر. جۇرت مۇددەسى ءۇشىن جاسالعان باعدارلاما تەك ءىرى قالالاردى عانا ەمەس, اۋدانداردى دا قامتۋدا. سونىڭ ءبىرى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ شيەلى اۋدانىندا قولعا الىنعان زاۋىت. بۇل زاۋىت قامىس جاڭقالارىنان لاميناتتالعان جانە لاميناتتالماعان قۇرىلىسقا قاجەتتى تاقتا شىعارۋمەن اينالىسادى. «التىن بالا-08» جشس قولعا الىپ وتىرعان بۇل جوبانىڭ قۇنى زور. ەڭ الدىمەن, ەلىمىزدە مۇنداي زاۋىت جوق. شيەلىدە تۇڭعىش رەت اشىلىپ وتىر. بۇرناعى كۇنى وسى زاۋىت ءوز جۇمىسىن جولعا قويدى. سولايشا, ءوزىنىڭ ءونىمىن شىعارا باستادى.
كاسىپكەر جارقىن وماروۆ بۇل جوبانى 2009 جىلى باستاعان بولاتىن. زاۋىتقا سالىنىپ وتىرعان جالپى ينۆەستيتسيا قۇنى 450 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. قۇرال-جابدىقتار قىتايدان اكەلىنگەن. ول قوندىرعىلاردى ورناتۋ ءۇشىن سول جاقتان ارنايى ماماندار كەلىپ, قۇرال-جابدىقتاردى قوندىرىپ, جۇمىس ءتاسىلىن ءبىزدىڭ ازاماتتارعا ۇيرەتىپ كەتكەن. زاۋىت قۇرىلىسى باستالعاندا اۋدانداعى مىڭعا تارتا ازامات ۋاقىتشا جۇمىس تاپقانىن ايتقان ابزال. سونىمەن قاتار, بۇگىننىڭ وزىندە اتالعان زاۋىتتا 50 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. ال زاۋىت تولىقتاي ىسكە كىرىسكەندە 100-گە جۋىق ادامعا جۇمىس تابىلادى. بۇل دا جۇمىسسىزدىقپەن كۇرەستىڭ ءبىر ءتۇرى ەكەنى انىق.
بۇگىننىڭ وزىندە زاۋىت اۋدان اينالاسىنداعى اۋىلداردان قامىس باۋلارىن جيناپ, تاپسىرىس بەرىپ جاتىر. قازىرگە دەيىن قودامانوۆ, بەكەجانوۆ اۋىلدارى مەن «كوكشوقى» شاعىن اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارىنان ماتەريالدى شىعارۋعا قاجەتتى قامىس قورى جينالعان. شامامەن العاندا, ءار اۋىلدان 30-40 مىڭ باۋ قامىس الىنعان. اتالعان ىسكە 450-گە تارتا وتباسى جۇمىلدىرىلعان. وسى ماقساتقا 19 ميلليون قارجى جۇمسالعان. مۇنىڭ ءوزى اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن قوسىمشا تابىس كوزى ەكەنى جاسىرىن ەمەس. سوندا زاۋىت ءوز قىزمەتكەرلەرىنە عانا ەمەس, اينالاداعى اۋىلدارعا دا جۇمىس تاۋىپ بەرىپ جاتىر دەگەن ءسوز.
زاۋىتتىڭ ايىنا 62000 شارشى مەتر تاقتا شىعارۋعا مۇمكىندىگى جەتەدى. ال ءونىم قالاي شىعارىلادى؟ ەندى سوعان كەلەيىك. الدىمەن قامىس مايدالانادى. سودان سوڭ, شاڭ-توزاڭنان تازارتىلادى. ابدەن ۇساقتالىپ, شاڭنان تازارعان قامىس ۇنتاقتارى جەلىممەن ارالاستىرىلىپ, قالىپقا سالىنادى. سوسىن 280 گرادۋس ىستىققا قويىلىپ, قاجەتتى قوسپالارىن قوسادى. ناتيجەسىندە ءاربىر 40 مينۋت سايىن 5 تاقتا دايىن بولىپ شىعادى. 1 تاقتاعا شامامەن 35 كيلوداي قامىس جۇمسالادى. ال تاقتانىڭ ەنى 8/10 ميلليمەتردى قۇرايدى.
زاۋىت ينەدەن شىققانداي دايىن. ينفراقۇرىلىمدىق جاعدايى تولىق شەشىلگەن. اكىمشىلىك جانە زاۋىتتىڭ قۇراستىرمالى عيماراتتارى ساقاداي-ساي تۇر. تەمىر جول, سۋ, جارىق ماسەلەلەرىندە دە كەدەرگىلەر جوق. قىسقاسى, زاۋىت ەندى الاڭسىز جۇمىس ىستەيتىن جاعدايدا.
قامىستان الىنعان اتالمىش ونىمگە شەتەلدىكتەردىڭ قىزىعۋشىلىعى اسا كۇشتى كورىندى. اعاشتان جاسالىنعان پليتالارعا قاراعاندا, بۇل ءونىم بارىنشا بەرىك ءارى ىلعالعا ءتوزىمدى كەلەدى ەكەن. اسىرەسە, ول كەمە جاساۋ ورىندارىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە. زاۋىت ءونىمى دە ارزان باعامەن ساتىلماق. بۇگىندە بازاردا شەتەلدەردەن كەلگەن دسپ-نىڭ شارشى مەترى 1000-1200 تەڭگەدەن ساتىلىپ جاتىر. ال «التىن بالا-08» جشس شىعارعان تاقتانىڭ شارشى مەترى 570 تەڭگەدەن ساتىلماق. ايىرماسى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
سونىمەن زاۋىت ىسكە قوسىلدى. ءبىر كەزدەرى بابالارىمىز ءۇي سوققان قامىستان قۇرىلىسقا قاجەتتى جابدىق شىعارۋدى باستادى. ەل يگىلىگى ءۇشىن جاسالىپ جاتقان ىسكە بەرەكە تىلەيىك.
ەرجان بايتىلەس, قىزىلوردا وبلىسى.