مادەنيەتتەر جاقىنداسۋىنىڭ حالىقارالىق جىلى اياسىنداعى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ ايماقارالىق فورۋمى قازاقستان باستاماسىمەن ءوتتى
بۇۇ باس اسسامبلەياسى جاريالاعان مادەنيەتتەردىڭ جاقىنداسۋ جىلىنىڭ اياقتالۋىنا وراي بيىلعى جىلدىڭ ساۋىرىندە فرانتسيا استاناسى پاريجدە ۇلتتىق كوميسسيانىڭ قورىتىندى ايماقارالىق فورۋمى ءوتتى. اتالمىش فورۋم قازاقستاننىڭ باستاماسى نەگىزىندە يۋنەسكو-نىڭ جەتەكشىلىك ەتۋىمەن وتكىزىلدى.
فورۋم جۇمىسىنا يۋنەسكو-عا مۇشە ەلدەردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. اتالمىش جيىنعا قاتىسۋشىلار قوعامدا تۋىندايتىن بارلىق ماسەلەلەردى تەك جۇمىلا جانە ءوزارا ىنتىماقتاستىق جاعدايىندا عانا شەشۋ مۇمكىن دەگەن ورتاق بايلام جاسادى. ولار ەكى كۇندە جىل بويى جيناقتالعان تاجىريبەلەرىمەن ءبولىسىپ, قازاقستان جاعىنان اتقارىلعان ءبىرشاما ءىس-شارالار جايلى ايتىلدى.
مادەنيەتتەر جاقىنداسۋىنىڭ حالىقارالىق جىلى اياسىنداعى جوبالارعا 74 ءىس-شارا (كونفەرەنتسيالار, سەمينارلار, فورۋمدار, سيمپوزيۋمدار, كورمەلەر, فەستيۆالدەر) ەنگەن دەسەك, قابىلدانعان رەسپۋبليكالىق جوسپاردىڭ ىشىنەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ءىىى حالىقارالىق تەاترلار فەستيۆالىن ەرەكشە اتاپ ءوتۋ كەرەك. بۇل فەستيۆالدە قىرعىزستان, وزبەكستان, ءتۇركىمەنستان مەملەكەتتەرىنىڭ جانە قازاقستاننىڭ تەاترلارى سپەكتاكلدەرمەن, جانرلاردىڭ ءارتۇرلىلىگىمەن, اكتەرلەردىڭ شەبەر ويىندارىمەن كورەرمەننىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. شەتەلدىك اۆتورلاردىڭ قويىلىمدارىمەن قاتار, شىڭعىس حان, توميريس, مۇستافا شوقاي سىندى تاريحي تۇلعالارعا ارنالعان قويىلىمدار دا بولدى. اتالعان فەستيۆال ايقىن مادەني وقيعا عانا بولىپ قويماي, ەلدەردىڭ تاريحي ورتاقتىعىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەردى.
سونداي-اق, « ۇلى جىبەك جولى» اتتى ءىىى حالىقارالىق مۋزىكا فەستيۆالى مەن «قورقىت جانە دالا اۋەندەرى» اتتى تۇركىتىلدى حالىقتاردىڭ حالىقارالىق فولكلورلىق-مۋزىكالىق فەستيۆالى جىلى قابىلداندى.
قىرعىزستاننان, رەسەيدەن كەلگەن اتاقتى عالىمداردىڭ, ۋكراينا, پالەستينا جانە وار ەلشىلىكتەرىنىڭ وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن «قازاقستان – بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم اۋماعى» اتتى عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيا ۇلكەن قولداۋعا يە بولدى.
سونىمەن قاتار, قازاقستاندا وتكەن حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءداستۇرلى ءىس-شارالاردى اتاپ ءوتپەۋگە بولمايدى. بۇل ورايدا «وپەراليا» حالىقارالىق فەستيۆالى, قۋىرشاق تەاترىنىڭ حالىقارالىق فەستيۆالى, «ەۋرازيا» حالىقارالىق كينوفەستيۆالى, « ۇلى دالا اۋەنى» ءداستۇرلى ونەرىنىڭ حالىقارالىق فەستيۆالىن اتاپ وتۋگە بولادى. وتكەن جىلى قازاقستاندا ساۋد ارابيا كورولدىگىنىڭ, ومان سۇلتاندىعىنىڭ, بەلارۋس پەن ءۇندىستاننىڭ مادەنيەت كۇندەرى ۇيىمداستىرىلدى.
سونداي-اق, يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ جۋىق كۇندەرى وتەتىن وتىرىسىنا ءبىزدىڭ ەلىمىز مادەنيەتتەر اراسىنداعى ديالوگ ماسەلەلەرى, توزىمدىلىكتى نىعايتۋ جانە مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قىسىم كورسەتۋدىڭ بارلىق ءتۇرلەرىمەن كۇرەسۋ بويىنشا كۇشتەرىن جالعاستىرۋ سياقتى سۇراقتاردى شىعارۋعا نيەتتى.
مادەنيەتتەر جاقىنداسۋىنىڭ حالىقارالىق جىلى شەڭبەرىندە وتكەن ءىس-شارالار قورىتىندىلارى بويىنشا بارلىق قاتىسۋشىلار بۇگىنگى الەمدە ءمادەنيەتارالىق ديالوگ ءناتيجەسى ءار مەملەكەتتىڭ تىكەلەي قولداۋ كورسەتۋى مەن نيەتىنە بايلانىستى ەكەندىگىن ءبىراۋىزدان اتاپ ءوتتى.
ولار سونداي-اق, ديالوگقا, ءمادەني ءوزارا بايلانىسۋعا, باسقا مادەني قۇندىلىقتارعا ءتوزىمدى قارىم-قاتىناستا بولۋعا ەشقانداي بالاما جوقتىعىن دا اتاپ كورسەتتى. بۇل ءىس-شارانىڭ ماڭىزدى جاعى قاتىسۋشىلار ءمادەنيەتارالىق ديالوگتى كەڭەيتۋ مەن تەرەڭدەتۋ قاجەتتىگى تۋرالى ۇسىنىستارىن جەتكىزدى. ونىمەن قوسا, قازاقستان تاراپىنان مادەنيەتارالىق ديالوگتىڭ ونجىلدىعىن قاتىسۋشىلار سانىن كوبەيتىپ وتكىزۋ كەرەك دەگەن وي ايتىلدى. سونداي-اق, ءمادەنيەتارالىق ديالوگتى تەرەڭ نەگىزدەلگەن ءىس-شارالار ستراتەگياسىنا اينالدىرۋ ماقساتىمەن ساراپتامالىق, عىلىمي قۇرىلىمىن نىعايتۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسالدى.
وسىلايشا, قازاقستان مادەني جانە وركەنيەتتىك ديالوگتى ساقتاۋ مەن دامىتۋعا ءوز ۇلەسىن بەلسەندى تۇردە جالعاستىرۋعا دايىن ەكەندىگىن ءبىلدىردى.
عازيز تەلەباەۆ, مادەنيەت ۆيتسە-ءمينيسترى.