ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆپەن اڭگىمە
– ءبىرجان بيدايبەك ۇلى, ەڭبەك پەن حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ءۇش باعىتتان تۇراتىن جاڭا جوباسىن جاساپ شىققانى بەلگىلى. قاناتقاقتى جوبا قاي ءوڭىرلەردە باستالماق؟
– ەلباسى «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز!» اتتى جولداۋىندا وبلىستاردىڭ, استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ اكىمدەرىمەن بىرلەسىپ ۇكىمەتكە 2011 جىلعى 1 مامىرعا دەيىن حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جاڭا باعدارلاماسىن ازىرلەۋدى تاپسىرعان ەدى. وسى تاپسىرما بويىنشا ۇكىمەت بيىلعى جىلدىڭ 15 اقپانىندا ماقساتى تۇراقتى جانە ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋعا ءجاردەمدەسۋ ارقىلى حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلاتىن «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسىن بەكىتتى. وسى باعدارلاما بويىنشا العاشقى, ياعني بيىلعى جىلى ەلىمىزدىڭ 5 وڭىرىندە قاناتقاقتى جوبا قولعا الىنادى. ولار – شىعىس قازاقستان, قاراعاندى, پاۆلودار, قىزىلوردا جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارى.
– باعدارلاما شەڭبەرىندە اۋىلدا كاسىپ اشقىسى كەلەتىن ىنتالى ادامدارعا 3 ملن.تەڭگەگە دەيىن نەسيە بەرىلەتىنى بەلگىلى. بۇل قولى قىسقا جاندارعا ۇلكەن دەمەۋ بولارى انىق. ويتكەنى, نەسيە ستاۆكاسى تومەن ەكەن. بىراق قارىز كاسىپتىڭ قاي تۇرىنە, قانداي شارتتارمەن بەرىلەدى؟ كەپىلدىككە اۋىلداعى م ۇلىك الىنا ما؟
– جالپى, بۇل باعدارلاما ازاماتتاردىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن جەكە ءىسىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى كاسىپكەرلىككە ىنتالاندىرۋدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان. باعدارلامانىڭ ءبىرىنشى باعىتىنا جەكە ءىسىن ۇيىمداستىرۋدى قالايتىن ءارى وعان مۇمكىندىگى بار ازاماتتار قاتىسا الادى. ونىڭ ىشىندە, ءوز ءىسىن اۋىلدا ۇيىمداستىرۋدى قالايتىنداردىڭ مۇمكىندىگى مولىراق. بۇل باعىت شەڭبەرىندە ازاماتتارعا شاعىن نەسيە بەرۋ, وندىرىستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, كونسۋلتاتيۆتىك قىزمەت كورسەتۋ, كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىن وقىتۋ سىندى مەملەكەتتىك قولداۋ تۇرلەرى كورسەتىلەدى.
– نەسيەلەۋ جۇيەسى قانداي قارجى قۇرىلىمدارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى؟ وعان شاعىن نەسيەلىك ۇيىمداردى قاتىستىرۋ جوسپارى بار ما؟
– شاعىن نەسيە بەرۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن باعدارلاما وپەراتورى, ياعني ۇكىمەت بەلگىلەگەن ءتارتىپپەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا 5 جىل مەرزىمگە بيۋدجەتتىك نەسيە بەرەدى. ال ولار ءوز كەزەگىندە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ, ميكروكرەديتتىك ۇيىمداردى نەمەسە نەسيەلىك سەرىكتەستىكتەردى باعدارلاماعا قاتىسۋ ءۇشىن ىرىكتەۋ ەرەجەسى مەن كريتەريلەرىن ايقىندايدى. كەيبىر شارتتارىن ايتا كەتسەم, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بەرىلەتىن بيۋدجەتتىك نەسيە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانعا قايتارىمدىلىق, قامتاماسىز ەتۋ, جەدەلدىلىك جانە اقىلى قاعيداتتار نەگىزىندە ۇسىنىلادى. ال بيۋدجەتتىك نەسيەنىڭ نىسانالىق ماقساتى جەكە ءىسىن ۇيىمداستىرۋ نەمەسە كەڭەيتۋ, اينالىم كاپيتالىن تولىقتىرۋ. بۇل نەسيەلەر تۇتىنۋشىلىق ماقساتتارعا, بۇرىنعى قارىزدى وتەۋگە جانە جىلجىمايتىن تۇرعىن ءۇي الۋعا بەرىلمەيدى. بەرۋ مەرزىمى بەس جىلدان اسپايدى, سونداي-اق ونىڭ ەڭ جوعارى سوماسى 3 ملن.تەڭگە. نەسيە بويىنشا سىياقىنى تولەۋ جانە نەگىزگى قارىزدى وتەۋ بويىنشا 1 جىل مەرزىمگە جەڭىلدىكتى كەزەڭ ۇسىنىلۋى مۇمكىن. ونىڭ ءتارتىبىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان باعدارلاما وپەراتورىمەن كەلىسە وتىرىپ ايقىندايدى. ال وبلىستاردا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان شاعىن نەسيە بەرەتىن ۋاكىلەتتى ورگاندى ءوزى انىقتايدى. ال ولار ەرەجەگە سايكەس باعدارلاماعا قاتىسۋ ءۇشىن ميكروكرەديتتىك ۇيىمداردى ىرىكتەۋ بويىنشا اشىق كونكۋرس وتكىزەدى.
– جۇمىسسىز جۇرگەن جانداردى وندىرىستىك ايماقتارعا تارتۋ ءبىر وبلىس شەڭبەرىندە عانا جۇزەگە اسا ما, الدە ازاماتتارعا دۇرىس كاسىپ تابىلسا, وبلىستان وبلىسقا اۋىسۋعا جاعداي جاسالا ما؟
– باعدارلاماعا قاتىسۋشىعا 3 باعىت بويىنشا باسقا وڭىرلەردەن جۇمىس ۇسىنىلدى دەلىك. بۇل جاعدايدا قاتىسۋشىعا قويىلاتىن باستى تالاپ ولاردىڭ ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان, از قامتىلعان الەۋمەتتىك توپتان جانە اۋىل تۇرعىنى بولۋى مىندەتتى. وسى جاعدايدا عانا باعدارلاما شەڭبەرىندە جاڭا ەلدى مەكەنگە كوشۋ شىعىنىنا قارجىلاي كومەك كورسەتىلىپ, جەڭىلدەتىلگەن شارتتارمەن ارەندالىق باسپانا ۇسىنىلادى. سونداي-اق, جاڭا تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا وقۋ كۋرستارىنان ءوتىپ, كاسىبىنىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرەدى. ال وزگە ايماقتاردا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتاردى سول ورتاعا پسيحولوگيالىق تۇرعىدان بەيىمدەۋ سەكىلدى كومەكتەر قاراستىرىلادى.
– بۇل ازاماتتار ءۇشىن جالعا باسپانا قانداي شارتتارمەن بەرىلەدى؟ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ سانى, جۇمىسشى بىلىكتىلىگى ەسكەرىلە مە؟
– جالعا بەرىلەتىن ۇلگىلىك تۇرعىن ءۇي سالۋدى نەمەسە ساتىپ الۋدى, سونداي اق تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى اۋداندارىندا ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى جوبالاۋدى, دامىتۋدى, اباتتاندىرۋدى جانە جەكە قۇرىلىس سالۋشىلاردان ساتىپ الۋدى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ءجۇزەگە اسىراتىن بولادى. قۇرىلىستى قارجىلاندىرۋ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بەرىلەتىن نەسيە ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. بۇل تۇرعىن ۇيلەردى ساتىپ الۋ نەمەسە ساتىپ الماۋ باعدارلاما قاتىسۋشىسىنىڭ ءوز ەركىندە. جاڭا تۇرعىلىقتى جەرىنە كەلگەننەن كەيىن باعدارلاماعا قاتىسۋشىنىڭ بىرگە تۇراتىن وتباسىنىڭ جان باسىنا شاققانداعى ورتاشا تابىسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن از كۇيىندە ساقتالعان جاعدايدا تۇرعىن ءۇيدى ساتىپ الۋ, جالداۋ مەرزىمى كەزەڭىندە تۇرعىن ءۇي قۇنى تولەمىن تولىق ەسكەرە وتىرىپ, 15 جىل ىشىندە جۇزەگە اسىرىلۋى مۇمكىن. جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇيدى بەرۋ ەرەجەسىن باعدارلاما وپەراتورى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ ازىرلەۋ ۇستىندە.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن ۆەنەرا تۇگەلباي.