سونىمەن قوسا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ شيرەك عاسىرى – ەۋرازيا جۇرەگىندەگى ۇلى دالادا جازىلعان مىڭجىلدىق تاريحتىڭ جاڭا داۋىرىنە اينالدى. وسى جەتىستىكتەردىڭ بارلىعىنىڭ نەگىزىندە حالقىمىزدىڭ ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرۋى مەن بىرلىگى ەلباسىنىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ساياساتىنىڭ ارقاسىندا.
تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلىندا قول جەتكىزگەن تابىستارىمىز بەن جەتىستىكتەرىمىزدى بۇكىل الەمگە پاش ەتتىك جانە ونى الەم جوعارى باعالاپ كەلەدى. ونىڭ ءدالەلى – 2017 جىلدىڭ باسىنان قازاقستان
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس ءمۇشەسى بولدى. بيىل استانادا ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى وتكەلى وتىر جانە تاعى باسقا جەتىستىكتەردى ايتۋعا ءمۇمكىندىك بار. وسىنىڭ بارلىعى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەنادا جوعارى بەدەلگە يە بولعانىن ءجانە ساياساتىمىزدىڭ دۇرىستىعىن كورسەتەدى.
قازاقستان 2050 جىلعا قاراي الەمدەگى ەڭ وزىق 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا ءتيىس. ءبىز وسى ماقساتقا قاراي تاباندىلىقپەن ءىلگەرىلەي بەرەمىز. ال جاھاندىق ءباسەكەلەستىكتىڭ ءوسۋى جانە الەمدەگى تۇراقسىزدىق جاعدايىندا 2012 جىلى ەلباسىنىڭ حالقىمىزعا ۇسىنعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ وزەكتىلىگى ارتا تۇسەدى. بۇل ستراتەگيا ءبىز قيىندىقتاردى ۋاقتىلى بولجاي العانىمىزدى كورسەتتى.
«نۇرلى جول» ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ جانە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ ناتيجەسىندە وسىناۋ قيىن, جاھاندىق ترانسفورماتسيانىڭ العاشقى كەزەڭىنەن
لايىقتى ءوتىپ كەلەمىز. تەك 2014-2016 جىلدار ارالىعىندا ەكونوميكانى قولداۋعا قوسىمشا 1,7 تريلليون تەڭگە جۇمسالدى. مۇنىڭ بارلىعى ەكونوميكالىق ءوسىمدى ءجانە بيزنەستى قولداۋعا, 200 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ءمۇمكىندىك بەردى.
ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جاڭا ءداۋىر قارساڭىندا ارناعان «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىندا دا ايتىلعان ءبىرىنشى باسىمدىق – ەكونوميكانى جەدەلدەتىلگەن تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ.
بۇگىنگى جاھاندىق دامۋدا ءباسەكەگە قابىلەتتىلىك – ەڭ باستى قارۋ. ءداۋىرىمىزدەگى جاڭا جاھاندىق قاتەرلەرگە قارسى مەملەكەتتىڭ ءباسەكەلەستىگىن ارتتىرۋ ارقىلى كەز كەلگەن مەملەكەت جاڭا يندۋستريالاندىرۋدىڭ جاھاندىق ۇدەرىسىنە قوسىلا الادى. وسى رەتتە, كوپتەگەن دامىعان ەلدەردىڭ تاجىربيەسىن قاراستىرا وتىرىپ, ەكونوميكانى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋدىڭ ماڭىزىن سەزەتىن ەدىك. ياعني, سوڭعى جىلدارى شاپشاڭ دامىپ جاتقان ينتەرنەت ساۋدالارى, ەنەرگيا ۇنەمدى جەلىلەر, ترانزاكتسيا-
لاردى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىنداعى ءموبيلدى قوسىمشالار جانە تاعى باسقالارى ەڭ ۇلكەن باسىمدىققا يە بولىپ وتىر. ەندەشە, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ وزەگى دە وسىندا.
ەلباسى جولداۋىندا بۇل باسىمدىقتىڭ ءوزى بىرقاتار ءمىندەتتەردى قامتىدى. اتاپ ايتقاندا, ءبىرىنشى مىندەت – تسيفرلىق تەحنولوگيانى قولدانۋ ارقىلى قۇرىلاتىن جاڭا يندۋستريالاردى ءوركەندەتۋ.
الەمدىك دەڭگەيدەگى ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەلەرىن قالىپتاستىرماي, ءۇشىنشى جاڭعىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ ەش مۇمكىن ەمەس. بۇل رەتتە, جاھاندىق جاڭا قاتەرلەرگە قارسى ادامي كاپيتالدى دا ساپالى دامىتۋ قاجەت. ال ادامي كاپيتالدىڭ وزەگى – ءبىلىم. ءبىلىم – بولاشاق دامۋدىڭ كەپىلى. سوندىقتان دا, ەلباسى بۇل باسىمدىق بويىنشا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ءرولىن وزگەرتۋدى كوزدەپ وتىر. ءبىلىم ارقىلى باسەكەگە ءتۇسۋ, ءبىلىم ارقىلى وزۋ – قاي جاعىنان العاندا ماڭىزدى. ويتكەنى, عىلىم دامىماي, دۇنيە دامىمايتىنى بارشامىزعا ايان.
وسى جەردە, باستى مىندەت – ءبىلىم بەرۋدى ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ جاڭا مودەلىنىڭ ورتالىق بۋىنىنا اينالدىرۋ. پرەزيدەنت ءبىلىم سالاسىن دامىتۋ تۋرالى ايتقاندا, وقىتۋ باعدارلامالارىن سىني ويلاۋ قابىلەتىن جانە ءوز بەتىمەن ىزدەنۋ داعدىلارىن دامىتۋعا باعىتتاۋدى, IT-ءبىلىمدى, قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى قالىپتاستىرۋعا, ۇلتجاندىلىقتى دامىتۋعا باسا كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى. ەندى قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرى اراسىنداعى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن ازايتۋ كەرەك. ال ۇكىمەتكە ءۇش ءتىلدى وقۋعا كەزەڭ-كەزەڭمەن كوشۋ ماسەلەسى بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەۋ جۇكتەلدى.
ادامي كاپيتالدى دامىتۋدا ۇرپاق ساۋلىعى دا ەرەكشە ءرول اتقارادى. ياعني, ۇرپاق ساۋلىعى – ۇلت ساۋلىعى. وسى رەتتە, ەلباسى بيىلعى 1 ءشىلدەدەن مەملەكەتتىڭ, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ, ازاماتتاردىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگىنە نەگىزدەلگەن ءمىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ءجۇيەسى ەنگىزىلەتىنىن, ول جۇيەنىڭ ءتيىمدىلىگى الەمدىك ءتاجىريبە ارقىلى ءدالەلدەنگەنىن باسا ايتتى.
الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ سالاسى دا باستى نازاردا بولماق. اتاپ ايتقاندا, 2017 جىلعى 1 ءشىلدەدەن باستاپ 2,1 ميلليون زەينەتكەر ءۇشىن زەينەتاقى 2016 جىلعى دەڭگەيدەن 20%-عا دەيىن ارتادى. بۇدان بولەك, بازالىق زەينەتاقى تاعايىنداۋ 2018 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ جاڭا ادىستەمە بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. ونىڭ كولەمى زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ وتىلىنە بايلانىستى بەلگىلەنەدى. وسى ءوسىمنىڭ بارلىعى 2018 جىلى بازالىق زەينەتاقىنىڭ جاڭا ءمولشەرىن 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا 1,8 ەسە ارتتىرۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى.
جولداۋدىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە «قازاقستاننىڭ ۇلتتىق تەحنولوگيالىق باستاماسى» دەپ اتالاتىن ەلدى ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ جونىندەگى 2025 جىلعا دەيىنگى دامۋدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىن ءازىرلەۋدى تاپسىردى.
ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋى قازاقستان ءۇشىن جاڭعىرۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىنە كوشۋ ارقىلى جاھاندىق تەحنولوگيالىق باسەكەلەستىككە ۇمتىلۋعا نەگىزدەلەدى. ۇلتتىڭ وسىنداي مىندەتتەردى ورىنداۋعا ازىرلىگىن پىسىقتايدى. پرەزيدەنتتىڭ سوزىمەن ايتساق, ءۇشىنشى جاڭعىرۋ – قازىرگى جاھاندىق سىن-قاتەرلەرمەن كۇرەس جوسپارى ەمەس, ول بولاشاققا, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى ماقساتتارىنا باس-
تايتىن سەنىمدى كوپىر بولماق.
ءسوزىمدى قورىتا ايتقاندا, بيىلعى ەلباسى جولداۋى كوڭىلىمىزگە قۋات بەرىپ قانا قويماي, قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىرىن جاقسارتا تۇسۋدە تاڭدالعان باعىتتىڭ بۇرىستىعىنا حالىقتىڭ سەنىمىن ودان ءارى نىعايتا تۇسەتىنى انىق.
اللاتاعالا ەلىمىزگە اماندىق, جۇرتىمىزعا تىنىشتىق, حالقىمىزعا بىرلىك پەن بەرەكە بەرسىن!
فاحريددين قاراتاەۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى