ال رەسپۋبليكالىق كولىك جولدارىن كۇتىپ-ۇستاۋ «قازاقكولىك جولى» مەكەمەسى مەن «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسى اراسىنداعى شارتتىڭ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل ماقساتقا وتكەن جىلى 1 ملرد 150 ملن 756 مىڭ 90 تەڭگە ءبولىنىپتى.
جالپى, ايتار ءبىر-اق نارسە بار: ول كوكتەمدە وڭىردەگى ءجۇرىپ وتەتىن تاسقىن سۋدىڭ زاردابى. جىل سايىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى قالقامان – مايقايىڭ – باياناۋىل – ۋليانوۆ – كەرنەي جولىن سۋ باسادى. بيىل دا سولاي. تاعى دا جولدى سۋ باستى, ءتىپتى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ حابارىنا قاراعاندا, وبلىس اكىمى بولات باقاۋوۆتىڭ ءوزى بۇكىل كوميسسيانى جيناپ, تاسقىن سۋدا قالعان وسى جول بويىنا جەدەل جەتسە كەرەك. جولدى سۋ باستى دەگەنىڭىز, قاراپايىم حالىقتىڭ كۇندەلىكتى تىنىس-ءتىرشىلىگىنە قيىندىق تۋدىرىپ, وبلىس ورتالىعى, اۋدان, اۋىلدارمەن بايلانىس ءۇزىلدى دەگەن ءسوز.
ەكىنشىدەن, «قازاۆتوجول» مەكەمەسىنىڭ جەرگىلىكتى فيليالىنىڭ حابارىنشا, رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى لەنين – اقسۋ – كوكتوبە – اقجار – كۋرچاتوۆ, پاۆلودار – ۋسپەنكا اۋدانى – رەسەي شەكاراسى جولدارىندا ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت سۋ ءجۇرىپ وتكەن. وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ جانە اپاتتىق-قۇتقارۋ شارالارىن تاۋلىك بويى جۇرگىزۋدە, جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر سۋدى سورۋ, ينەرتتى ماتەريالدار جانە قۇم تولتىرىلعان قاپشىقتارمەن سۋ جولىن بوگەۋ بويىنشا جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋدا دەپ وتىر. وبلىس ورتالىعىنا قاراستى ءبىر عانا جەتەكشى اۋىلىنىڭ اۋماعىنداعى سۋعا توسقىن جاساۋ ءۇشىن 24 ادام مەن 8 تەحنيكا جۇمىلدىرىلىپتى.
ءبىر قىزىعى, تاسقىن سۋ يەك استىنا كەلىپ تۇرعاندا, جولدىڭ ب ۇلىنگەن جەرلەرىندە بالەنباي تەحنيكا, بالەنباي جۇمىسشى كۇشىن جۇمىلدىرىپ, جوندەۋ جۇمىستارى ءجۇرگىزىلۋدە دەپ قانشا قاراجات شاشىپ, شىعىن كەتكەنگە نالىماي, ءبارىن جاسادىق دەپ قۋانا حابارلايدى. بۇل جەردە تەندەر «جەڭىمپازى» بولار, بالكىم, وڭتۇستىك قازاقستاننان, تۇركىستاندىق «اقجول» جشس-ءنىڭ جۇمىسشىلارى, ماماندارى جۇمىس ىستەپتى. تاسقىن سۋمەن الىسىپ, بۇزىلعان ۋچاسكەلەرگە سۋ وتكىزگىش قۇبىرلار ورناتىپتى. ادام تاڭعالارلىق جاعداي. بۇعان دەيىن قايدا جۇرگەن؟..
پاۆلودار – باياناۋىل باعىتىنداعى تاسقىن سۋدان بۇزىلعان اۆتوجولدى ءبارى جابىلىپ ءجۇرىپ, ايتەۋىر ۋاقىتشا بولسا دا جوندەگەن بولىپ, تاسقىن قاۋپى ازايدى دەپ جاتىر. مىسالى, وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باياناۋىلدىڭ بىرلىك اۋىلىن باسىپ وتەتىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالقامان – كەرنەي اۆتوجولىنىڭ 101 شاقىرىمىندا 30 مەتردەي جولدى سۋ بۇزىپ ءوتتى. تاۋلىك بويى جۇمىس جۇرگىزىپ, جول قايتا قالپىنا كەلتىرىلدى. ول جەردە وبلىستىق تجد جەدەل قۇتقارۋ جاساعى, ءورت ءسوندىرۋ, اپاتتىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى مەكەمەسى, اۋداندىق توتەنشە جاعدايلار ءبولىمىنىڭ ماماندارى جۇمىس جۇرگىزدى دەپ حابارلايدى. باياناۋىل اۋدانى بويىنشا ۋليانوۆسكي – كەرنەي – قالقامان جولىنىڭ ءۇش بىردەي بولىگىندە سۋ باسۋ وقيعالارى تىركەلدى. جاڭاجولداعى ەسكەلدى شاتقالى, تورايعىروۆ اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى كوكدومباق اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى جولدار, ەكىباستۇزعا قاراستى بەسقاۋعا اۋىلىنداعى جولداردا كولىك بايلانىسى شەكتەلدى. بۇل اۋماقتا 39 مامان مەن 14 بىرلىك تەحنيكا جۇمىس ءجۇرگىزىپتى. ءتىپتى, مايقايىڭ كەنتىنەن باياناۋىل اۋىلىنا قاراي تۇرعىنداردى قايىقتارمەن الىپ شىققان.
ايتپاقشى, اقسۋ – دەگەلەڭ بويىنداعى تەمىر جولدى سۋ باسقانى, پويىزداردىڭ ۋاقىتشا رەسەي جولىنا قوسىلعانى دا وسى رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى لەنين – اقسۋ – كوكتوبە – اقجار – كۋرچاتوۆ باعىتىنداعى جولدى سۋ باسۋىنىڭ سالدارى.
جىل سايىن سۋ وتىندە قالاتىن رەسپۋبليكالىق جولدارعا جاۋاپتىلارعا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەپ, ولار زاڭ الدىندا قاشان جاۋاپ بەرەدى دەگەن زاڭدى سۇراقتار تۋىندايدى. جىلدا جابۋلى قازان جابۋلى كۇيىندە قالا بەردى. وبلىستىق پروكۋراتۋرانىڭ ءبىرىنشى باسقارماسىنىڭ باستىعى سايات ءابدىلمانوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جولدار مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ قۇزىرىندا. الايدا, ولاردا جولداردى كۇتىپ-ۇستاۋعا تەحنيكا جەتكىلىكسىز. ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردى جەكە كاسىپكەرلەرگە بەرۋدى ۇسىنعانى ويلانتادى. تەحنيكا جەتكىلىكسىز دەگەن سىلتاۋ سياقتى. ال جولداردى كۇتىپ-ۇستاۋعا وتكەن جىلى 1 ملرد 150 ملن 756 مىڭ 90 تەڭگە ءبولىنىپتى. حالىق بولسا, تاسقىن سۋمەن الىسىپ, كورشى اۋىلعا قايىقپەن ءجۇزىپ بارۋعا ءماجبۇر.
وڭىردەگى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدارداعى ۋچاسكەلەر شارت بويىنشا «Uniserv» جشس, «دەنا راحساز كونتراكشن» اق زت, «اق-جول» جشس, «اۆتودورسەرۆيس» جشس, «ابك اۆتودور نس» جشس جانە «پاۆلودارجولدارى» جشس سياقتى مەردىگەرلەرگە بەكىتىلگەن. بىراق, رەسپۋبليكالىق كولىك جولدارىن كۇتىپ-ۇستاۋ نارىعى مەملەكەتتىك كاسىپورىندار مونوپولياسىندا ەكەنىن, رەسۋرستار جەتپەگەن كەزدە ولار قوعامنىڭ قاجەتتىلىگىن قاناعاتتاندىرمايتىنىن, جول قوزعالىسىنا قاتىسۋشىلاردى ساپالى قاۋىپسىز جولدارمەن قامتاماسىز ەتپەيتىنىن پروكۋرورلىق تەكسەرۋ بارىسى كورسەتكەن. جانە رەسپۋبليكالىق كولىك جولدارىن كۇتىپ-ۇستاۋعا بيزنەس-قاۋىمداستىعىنىڭ قاتىسۋى دا كوزدەلمەگەن. وسىعان بايلانىستى, «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسى» اق جەرگىلىكتى فيليالىنىڭ ارەكەتسىزدىگى, مىندەتتەرىن ساپاسىز ورىنداۋى, جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلماۋلارى بۇكىل ءوڭىر تۇرعىندارى تاراپىنان نارازىلىق تۋدىرۋدا.
تاسقىن سۋ كەلمەي تۇرىپ ءبىز نەگە الدىن الا وسىلاي جەدەل جۇمىس جاسامايمىز؟
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار وبلىسى