وسى قارا ۋىلدىرىقتىڭ اتاسى بەكىرە جويقىن تەڭىزى جوق, بىراق تاۋدان قۇلاپ اققان بۇلاقتارى كوپ, قازاق جەرىنىڭ ەڭ اسەم, شۇرايلى جەرلەرىنىڭ ءبىرى تۇلكىباس اۋدانىندا دا وسىرىلە باستادى.
تۇلكىباستىڭ كەرەيت اۋىلىندا 2012 جىلى وڭىرلىك يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا قوسىلعان «اقسانات-ينجينيرينگ» اتتى سەرىكتەستىكتىڭ 452 ملن تەڭگەگە تۇرعىزىلعان بالىق وسىرەتىن شارۋاشىلىعى بار. بالىق بولعاندا دا ەلدىڭ اۋزىنىڭ سۋى قۇرعاي بالىق تورەسى دەپ ماقتاي بەرەتىن بەكىرە. شارۋاشىلىققا ءبىر بارعانىمىزدا البينوس تەكتەس بەكىرەنى دە كورگەن ەدىك. ءوزى ەكى-ءۇش جىلدا عانا ۋىلدىرىق شاشاتىنعا ۇقسايدى. قارا ەمەس, التىن تۇستەس ۋىلدىرىعىنىڭ ءبىر كەلىسى سول كەزدە ون مىڭ دوللارعا ساتىلعان. بۇدان باسقا دا ءىرىلى-ۇساقتى شارۋاشىلىقتارى بار كاسىپورىن وسى سالادا وڭتۇستىك وڭىرىندەگى جاڭا تەحنولوگيانىڭ قىزىعىن كورىپ وتىرعان ەڭ ءىرى قوجالىق بولىپ تابىلادى.
«اقسانات ينجينيرينگ» جشس ايدالادان باتپان قۇيرىق تاۋىپ الىپ, بايىپ كەتكەن جوق. بيزنەس-جوسپارىنا ءوز قارجىسى جەتپەگەندىكتەن, ۇكىمەت تاراپىنان يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى شەڭبەرىندە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الدى. ياعني, «كوز – قورقاق, قول – باتىر».
بۇگىندە وڭىردە كووپەراتيۆتەر قۇرۋ ىسىنە وبلىس باسشىسى جانسەيىت ءتۇيمەباەۆ بەل شەشىپ كىرىسىپ كەتتى. ءوزارا ءتاجىريبە الماسىپ, ءبىرىنىڭ وزىعىن ەكىنشىسى پايدالانىپ, پايداعا شىعۋ ءۇشىن كوشپەلى سەمينارلار وتكىزىپ جاتىر.
جاقىندا كەرەيت اۋىلىندا «كووپەراتسيا − اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ نەگىزى» اتتى كوشپەلى سەمينار ءوتكىزىپ, نەگىزگى مىسالعا «اقسانات ينجينيرينگ» سەرىكتەستىگىنىڭ جۇمىسى ۇسىنىلدى.
سەميناردا ءسوز العان جانسەيىت ءتۇيمەباەۆ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋداعى نەگىزگى باسىمدىقتارعا توقتالىپ, شارۋالاردى كووپەراتيۆتەرگە بىرىگۋگە شاقىردى.
− ءبىزدىڭ وبلىستىڭ بولاشاعى − اۋىل شارۋاشىلىعىندا. سوندىقتان, تاجىريبەسى مول شارۋا قوجالىقتارى تىرلىگىن ەندى باستاعان ارىپتەستەرىنە بارىنشا قولداۋ ءبىلدىرۋى قاجەت. بىلگەنىن ۇيرەتىپ, اياقتان تۇرۋىنا كومەك قولىن سوزعانى ابزال. سوندا عانا ۇساق شارۋاشىلىقتاردى بىرىكتىرۋگە, ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كىرىكتىرۋگە بولادى. بۇل ءوز كەزەگىندە مەملەكەت تاراپىنان بولىنگەن سۋبسيديالارعا قول جەتكىزۋگە ىقپال ەتەدى. ەڭ باستىسى, وڭتۇستىكتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى داميدى, − دەدى جيىندا جانسەيىت قانسەيىت ۇلى.
بۇدان بولەك سەميناردا اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. «كووپەراتسيا − اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ نەگىزى» تاقىرىبىنداعى تەوريالىق جيىندا بالىق شارۋاشىلىعى جانە اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە ءسۇت ءوندىرۋشى شارۋاشىلىقتاردىڭ باسىن قوسۋ, اۋىلشارۋاشىلىق وندىرىستىك كووپەراتيۆىن قۇرۋ تۋرالى سالا ماماندارىنىڭ پىكىرلەرى تىڭدالدى.
سەميناردان كەيىن وبلىس باسشىسى باستاعان توپ شارۋاشىلىقتىڭ جالپى قۇنى 600 ملن تەڭگە بولاتىن «ارسان اس» سەرىكتەستىگىنىڭ جەمىس-جيدەك كونتسەنتراتتارىن جانە تابيعي سۋىندار دايىندايتىن تسەح جۇمىسىمەن تانىستى.
ازىرگە قىرىققا جۋىق جۇمىسشىسى بار زاۋىت بيۋدجەتىنىڭ 120 ملن تەڭگەسى قۇرىلتايشىلاردىڭ قارجىسى بولسا, 480 ملن تەڭگە «ماكسيمۋم» قارجى ۇيىمىنان الىنعان.
بالىق شارۋاشىلىعى, جەمىس-جيدەك زاۋىتىنان بولەك «اقسانات ينجينيرينگتە» اسىل تۇقىمدى جىلقىلار مەن ءىرى قارا وسىرىلەدى. مۇنداعى 186 باس جىلقىنىڭ ىشىندە اتاعى الىسقا كەتكەن اقالتەكە, دوندىق, كوشىمدىك اسىل تۇقىمدى ارعىماقتارى بار. سونىمەن قاتار, 1120 ۇساق مال مەن شەت ەلدەن اكەلىنگەن 660 ابەردين-انگۋس, 241 گەرەفورد سيىرىن ءوسىرىپ وتىر. ونىڭ سىرتىندا 900 باس جەرگىلىكتى ءىرى قارا دا بار.
ءوز قارجىسى جەتىڭكىرەمەگەن سوڭ ۇكىمەتتەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىپ وبلىستاعى ىرگەلى شارۋاشىلىقتاردىڭ بىرىنە اينالعان كاسىپورىندا شارۋاشىلىعىن ىرىلەندىرۋگە باتىلى جەتپەي جۇرگەندەرگە ۇيرەنەتىن ءۇردىس كوپ.
بۇل اسىرەسە, رەسپۋبليكا بويىنشا قولعا الىنعان كووپەراتسيا جۇيەسىنە ۇلكەن سەرپىن بەرەدى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى