باتىس قازاقستان وبلىسى تاسقىن سۋدىڭ قۇرساۋىنان قۇتىلا الار ەمەس. شاعان جانە دەركول وزەندەرىندە سۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى بايقالعانىمەن, ورال قالاسى مەن بىرقاتار اۋدانداردىڭ جاعدايى ءالى دە كۇردەلى.
15 ءساۋىر كۇنى وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىندە وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا قر تجم ورتكە قارسى كۇرەس قىزمەتى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولاتبەك وماروۆتىڭ جايىق وزەنى ءبىر تاۋلىكتىڭ ىشىندە 14 سم كوتەرىلىپ, قازىر سۋ دەڭگەيى 708 سم جەتكەنىن ءمالىم ەتتى. ارناسىنان تاسىپ اققان سۋ وبلىس ورتالىعىنا قاراستى ساياجاي ماسسيۆتەرى مەن شاعىن اۋدانداردى باسىپ جاتىر. جايىق وزەنىنىڭ قويناۋىندا ورنالاسقان «جۇلدىز» شاعىن اۋدانى مەن №4 ساياجاي اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىن كوشىرۋ جالعاسۋدا. №26, №5, №10 جانە №9 ورتا مەكتەپتەر مەن «كولوس», «جاستار» مادەنيەت ءۇيلەرىندە, قوناقۇيلەردە اشىلعان ەۆاكۋاتسيالىق پۋنكتتەرگە 1028 ادام جەتكىزىلىپ, ىستىق تاماقپەن جانە مەديتسينالىق قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتىلدى.
900-دەن استام تۇرعىن ءۇيدى سۋ باسۋ قاۋپى ءتونىپ تۇرعان زەلەنوۆ اۋدانىنا قاراستى ميچۋرين, دوستىق ەلدى مەكەندەرىنە 100 ماشينە توپىراق پەن قۇم تولتىرىلعان 20 مىڭ دانا قاپشىق جەتكىزىلىپ, بوگەت بەكىتىلدى. سۋ تاسقىنىمەن كۇرەس جۇمىستارىنا كاسىپورىن-ۇيىمداردان قوسىمشا 40 ينجەنەرلىك تەحنيكا ءبولىنىپ, تاسقىنعا بوگەت بولار قۇمقاپشىقتار قورى جاساقتالدى.
ەشكىمنىڭ يەلىگىندە جوق «كازەننىي» توعانىندا جارىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ارقىلى دەركول اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى قامتاماسىز ەتىلدى.
توتەنشەلىكتەر قازتالوۆ اۋدانىنىڭ دا سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەگۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ايتىپ وتىر. قازىردىڭ وزىندە جالپاقتال اۋىلىنداعى ۇلكەن وزەندەگى سۋ دەڭگەيى – 732 سم. تاۋلىگىنە 17 سم بيىكتەپ وتىرعان سۋ قاۋىپتى بەلگىدەن اسىپ, وزەن ارناسىنداعى ەلدى مەكەندەردى باسىپ قالۋى مۇمكىن. ونىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بارلىق قاۋىپتى اۋماقتاردا جارىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تاسقالا اۋدانىنداعى ماحامبەت اۋىلىنداعى ءبىر عانا جارىلىسقا 460 كيلو تروتيل جارىلعىشى قولدانىلدى.
اقجايىق اۋدانىنداعى جاعداي دا ءماز ەمەس. چيجا وزەنىنەن اققان سۋ بۇل اۋدانعا دا جەتىپ, قىسپاققا الدى. قاراعاش اۋىلىنداعى 26 ءۇي, بوزوباي اۋىلىنداعى 11 ءۇي تاسقىنعا توتەپ بەرە المادى. كيروۆ-چيجا كانالى تاسىپ جاتقاندىقتان, العاباس اۋىلىنا دا قيىندىق تۋىپ تۇر. قاۋىپتى اۋماقتا 1300 ادام قالىپ وتىر. ءتوتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ مي-8 تىكۇشاقتارىمەن 81 ادام كوشىرىلدى, ولاردىڭ 52-ءسى بالالار. سۋدان قۇتقارۋ قىزمەتى مەن جەدەل-قۇتقارۋ جاساقتارى ادامداردى كوشىرۋدى جالعاستىرۋدا, اۋدانعا قوسىمشا قۇتقارۋشىلار كۇشى مەن ءجۇزۋ قۇرالدارى جونەلتىلدى.
وبلىستىق ءتوتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى جەدەل شتابىنىڭ ءمالىمدەۋىنشە, قازىرگى تاڭدا وبلىستا سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن جانە سۋ استىندا قالعان تۇرعىن ۇيلەردىڭ جالپى سانى 3076-عا جەتتى, سونداي-اق 2100 ساياجاي جارامسىز. ابىروي بولعاندا, ادام شىعىنى تىركەلگەن جوق, 76 باس ءىرى قارا مەن 600-دەن استام ۇساق مال شىعىن بولدى.
– تولاسسىز جاۋعان جاڭبىر ونسىز دا كۇردەلى جاعدايدى ودان سايىن ۋشىقتىرىپ جىبەردى, – دەيدى توتەنشەلىكتەر. وبلىستا تەك سوڭعى تاۋلىكتىڭ ىشىندە 514 ادام قاۋىپسىز ورىنعا كوشىرىلدى. توتەنشە جاعداي ورىن العالى بەرى بارلىعى 8600 ادام سۋ باسقان اۋماقتاردان شىعارىلدى.
ەكى اۋداندا جانە ورال قالاسىنىڭ كەيبىر بولىگىندە 5200-دەن استام ءۇي ەلەكتر قۋاتىنان, 768 ءۇي تابيعي گازدان جانە 630 ابونەنت بايلانىستان اجىراتىلدى.
جاعداي ازىرگە تەك تاسقالا اۋدانىندا عانا قالپىنا كەلە باستادى. سۋ قايتا باستاعان ەلدى مەكەندەردىڭ 852 تۇرعىنى باسپانالارىنا ورالدى. زەلەنىي, چۋۆاشكا, رازدولنىي, چەرنوياروۆ, كۋزنەتسوۆ جانە اقجول اۋىلدارىنداعى مەكتەپتەردە ساباق توقتاتىلدى. وقۋشىلار ساباقتارىن تاسقىن سۋدىڭ قاۋپى تولىق سەيىلگەندە عانا جالعاستىرا الادى.
وبلىس حالقى بىرنەشە كۇننەن بەرى تابيعي اپاتپەن بەل جازباي كۇرەسۋدە. مەكەمە-ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن ەرىكتىلەر توبى قۇتقارۋشىلارعا تاۋلىك بويى كومەك كورسەتۋدە. جەكە كولىگىمەن كەلىپ ادامداردى كوشىرۋگە اتسالىسىپ ءجۇرگەندەر دە بار. سىن ساعاتتا ءتوزىمدىلىك پەن ۇيىمشىلدىق تانىتقان باتىسقازاقستاندىقتارعا ۇكىمەت قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋگە دايىن ەكەندىگىن ءمالىمدەگەن بولاتىن. قازىر قۇرامىنا يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار, قارجى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرى مەن قۇرىلىس ىستەرى جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق اگەنتتىگىنىڭ ماماندارى ەنگەن ۇكىمەت كوميسسياسى اپات سالدارىنان بولعان ماتەريالدىق شىعىن كولەمىن انىقتاۋدا. 14 ءساۋىر كۇنى ءتوتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆ.بوجكو مەن وبلىس اكىمى ب.ءىزمۇحامبەتوۆ كوميسسيا مۇشەلەرىمەن بىرگە تىكۇشاقپەن وبلىس اۋماعىن اينالا ۇشىپ ءوتىپ, قالىپتاسقان جاعدايدى باعدارلاپ قايتقان بولاتىن. ۇكىمەتتەن جەدەل تۇردە ءبولىنگەن قوماقتى قارجى ەڭ الدىمەن باستى ءۇش باعىتقا جۇمسالاتىن بولادى. اتاپ ايتقاندا, سۋ شايىپ كەتكەن 50 شاقىرىم جول مەن كوشەلەردى, 12 شاقىرىم ەلەكتر جانە گاز جەلىلەرىن قالپىنا كەلتىرۋگە پايدالانىلادى. سونىمەن قاتار ءۇي-كۇيسىز قالعاندار ءۇشىن قالادا كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي, ال زەلەنوۆ اۋدانىندا جاڭا اۋىل بوي كوتەرىپ, قونىستانۋشىلارعا بەرىلەتىن بولادى. ءجوندەۋگە كەلەتىن ۇيلەر قالپىنا كەلتىرىلمەك. وبلىس اكىمى باقتىقوجا ءىزمۇحامبەتوۆ جاي-كۇيسىز قالعان ساياجايدى مەكەندەۋشىلەرگە دە مەيلىنشە كومەك كورسەتىلىپ, وتەماقى تولەۋ قاراستىرىلاتىنىن ايتتى. جالپى, قامقورلىقتى قاجەت ەتەتىن وسىنداي تۇرعىندارعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن ءىرى بيزنەس كومپانيا باسشىلارىنا ۇندەۋ جولدانعان. ءتوتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆ.بوجكو تۇرعىن ءۇي سالۋ ماسەلەسىن مامىر ايىنان كەشىكتىرمەي قولعا الىپ, سالقىن تۇسپەي ءبىتىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. سول سياقتى سۋ استىندا قالعان اۋىل شارۋاشىلىعىندىق جەرلەر مەن مال شىعىنىن دا ەسەپتەپ, وتەماقىنى تولەۋ ءجايىن اكىمدەر زاڭگەرلەرمەن, دەپۋتاتتارمەن بىرىگە شەشۋى ءتيىس.
باتىس قازاقستان وبلىسى.
تەمىر قۇسايىن.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن رافحات حاليلوۆ.